آیا چرت‌زدن روزانه نشانه هشداردهنده زوال عقل است؟
پژوهش تازه‌ای نشان می‌دهد چرت‌زدن مکرر در طول روز، به‌ویژه خواب‌های ناخواسته و کوتاه، با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل در سالمندان ارتباط دارد؛ هرچند هنوز مشخص نیست این عادت در افت شناختی نقش دارد یا خود نشانه‌ای از تغییرات مغزی است.
به گزارش سیناپرس، خواب کوتاه بعدازظهر برای بسیاری از افراد بخشی از برنامه روزانه است، اما نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد تغییر در الگوی خواب روزانه سالمندان می‌تواند اطلاعات مهمی درباره سلامت شناختی آن‌ها در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
در این مطالعه که نتایج آن در مجله علمی The Journals of Gerontology: Series A منتشر شده است، پژوهشگران داده‌های ۹۹۵ فرد ۶۵ ساله و بالاتر را بررسی کردند که در آغاز مطالعه نشانه‌ای از زوال عقل احتمالی یا قطعی نداشتند. این داده‌ها از یک مطالعه طولی درباره سلامت و سالمندی در ایالات متحده به دست آمده بود.
در دوره پیگیری، با میانه زمانی پنج سال، ۴۱۷ نفر، معادل ۴۱٫۹ درصد شرکت‌کنندگان، در گروه افراد مبتلا به زوال عقل احتمالی یا قطعی قرار گرفتند. بررسی‌ها نشان داد سالمندانی که هر روز یا بیشتر روزهای هفته چرت می‌زدند، در مقایسه با افرادی که به‌ندرت یا هرگز در روز نمی‌خوابیدند، ۴۸ درصد نرخ بالاتری از ابتلا به زوال عقل داشتند.
نوع و مدت خواب روزانه نیز با این خطر ارتباط داشت. افرادی که ناخواسته در طول روز به خواب می‌رفتند، ۳۹ درصد نرخ بالاتری از زوال عقل داشتند. همچنین در میان کسانی که مدت چرت‌زدن آن‌ها ۳۰ دقیقه یا کمتر بود، نرخ ابتلا به زوال عقل ۴۰ درصد بیشتر از افرادی بود که به‌ندرت یا هرگز چرت نمی‌زدند.
چرت‌زدن مکرر، خواب ناخواسته روزانه و خواب‌های کوتاه‌تر همچنین با افزایش احتمال بروز اختلال حافظه در دوره پیگیری ارتباط داشتند.
پژوهشگران برای دقیق‌تر شدن نتایج، عواملی مانند سن، جنسیت، تحصیلات، وضعیت مصرف دخانیات، شاخص توده بدنی، بیماری‌های زمینه‌ای و برخی ویژگی‌های خواب، از جمله مدت خواب شبانه و احتمال آپنه خواب را در تحلیل‌های خود لحاظ کردند. ارتباط میان چرت‌زدن مکرر، خواب ناخواسته و خواب‌های کوتاه با افزایش خطر زوال عقل، پس از تعدیل این عوامل نیز معنادار باقی ماند.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج به معنای علت‌بودن چرت روزانه در بروز زوال عقل نیست.
آدام اسپیرا، روان‌شناس و پژوهشگر خواب در دانشگاه جانز هاپکینز، می‌گوید چرت‌زدن مکرر ممکن است بیش از آنکه علت تغییرات مغزی باشد، نشانه‌ای از تغییراتی باشد که در مغز رخ داده‌اند.
به گفته پژوهشگران، رابطه میان خواب روزانه و زوال عقل ممکن است دوسویه باشد؛ یعنی تغییرات عصبی مرتبط با افت عملکرد شناختی می‌توانند خواب‌آلودگی روزانه را افزایش دهند و در مقابل، تغییر الگوی خواب نیز ممکن است بر کیفیت خواب شبانه اثر بگذارد. افزون بر این، چرت‌زدن در روز گاهی راهی برای جبران خواب ناکافی شبانه است.
از آنجا که این مطالعه ماهیتی مشاهده‌ای دارد، نمی‌توان بر اساس آن نتیجه گرفت که کاهش یا حذف چرت روزانه از ابتلا به زوال عقل پیشگیری می‌کند. برای روشن شدن رابطه علت و معلولی، انجام پژوهش‌های بیشتر ضروری است.
پژوهشگران معتقدند اگر مطالعات آینده این ارتباط را تأیید کنند، تغییرات الگوی خواب روزانه می‌تواند به‌عنوان یکی از نشانه‌های احتمالی برای شناسایی سالمندان در معرض خطر بیشتر زوال عقل مورد توجه قرار گیرد.
