ترکیب دارویی جدید، سیستم ایمنی را برای مقابله دوباره با سرطان آماده کرد

پژوهشگران با ترکیب یک داروی ضدسرطان و یک آنتیبادی آزمایشی موفق شدند تومورهای سرطانی را در موشها بهطور کامل از بین ببرند؛ نکته شگفتانگیز اینکه سیستم ایمنی حیوانات پس از درمان، سلولهای سرطانی مشابه را دوباره شناسایی و بدون دریافت داروی بیشتر دفع کرد.
به گزارش سیناپرس، تقویت حافظه سیستم ایمنی در برابر سرطان یکی از رویکردهای مورد توجه پژوهشگران برای توسعه درمانهای مؤثرتر است. در همین راستا، نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد ترکیب دو روش درمانی متفاوت میتواند علاوه بر نابودی تومورها، سیستم ایمنی را برای مقابله دوباره با همان نوع سرطان آماده کند.این پژوهش به سرپرستی محققان شرکت زیستفناوری آمریکایی رجنرون (Regeneron Pharmaceuticals) انجام شده و نتایج آن در نشریه علمی Nature Communications منتشر شده است.
در این مطالعه، پژوهشگران یک داروی شناختهشده ضدسرطان به نام «انهرتو» (Enhertu) را با یک آنتیبادی آزمایشی ترکیب کردند تا همزمان سلولهای سرطانی را هدف قرار دهند و توانایی سلولهای ایمنی برای حمله به تومورها را افزایش دهند.
دو دارو با دو مأموریت متفاوت
داروی انهرتو که با نام علمی تراستوزوماب دروکستکان (Trastuzumab Deruxtecan) شناخته میشود، از ترکیب یک آنتیبادی با مادهای سلولکش ساخته شده است. این دارو پروتئینی به نام HER2 را که در رشد برخی تومورها نقش دارد، شناسایی میکند و ماده سمی خود را به سلولهای دارای این پروتئین میرساند.
انهرتو در حال حاضر برای درمان برخی انواع سرطان پستان، معده و چند سرطان دیگر، با توجه به ویژگیهای تومور و سابقه درمان بیمار، استفاده میشود.
در مقابل، آنتیبادی آزمایشی این پژوهش وظیفه دیگری بر عهده داشت: فعالتر کردن سلولهای T که از اجزای مهم سیستم ایمنی در شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی هستند.این آنتیبادی از نوع دوویژه (Bispecific) است؛ یعنی به دو هدف متفاوت متصل میشود. یک بخش آن به پروتئین موجود روی سلول سرطانی و بخش دیگر به پروتئین CD28 روی سلولهای T متصل میشود تا پیام فعالسازی این سلولهای ایمنی را تقویت کند.
نابودی کامل تومورها در آزمایش موشها
پژوهشگران ترکیب این دو عامل درمانی را روی موشهایی با تومورهای مهندسیشده سرطان پستان و روده بزرگ آزمایش کردند.در آزمایشهای اولیه مربوط به سرطان پستان، مصرف داروی انهرتو بهتنهایی حتی در بالاترین دوز بررسیشده، در کمتر از نیمی از موشها به پاسخ کامل درمانی منجر شد. اما زمانی که این دارو با آنتیبادی آزمایشی ترکیب شد، تومورها در هر ۹ موشی که هر دو درمان را دریافت کرده بودند، بهطور کامل از بین رفتند.
بخش هیجانانگیزتر آزمایش زمانی مشخص شد که پژوهشگران چهار هفته پس از ناپدید شدن تومورها، دوباره همان سلولهای سرطانی را به بدن موشها تزریق کردند. حیوانات بدون دریافت درمان جدید توانستند سلولهای سرطانی را دفع کنند.
برای بررسی اختصاصی بودن این واکنش، پژوهشگران نوع دیگری از تومور سرطان روده بزرگ را نیز به موشها تزریق کردند. این تومورها با وجود داشتن پروتئین HER2 رشد کردند. این نتیجه نشان داد که سیستم ایمنی احتمالاً علاوه بر HER2، ویژگیهای دیگری از سرطان اولیه را نیز شناسایی کرده و به خاطر سپرده بود.
بررسیهای بیشتر نشان داد سلولهای CD8 T که از مهمترین عوامل نابودی سلولهای سرطانی هستند، برای اثربخشی این ترکیب درمانی ضروریاند؛ بهطوریکه حذف این سلولها، اثر درمان را بهطور کامل از بین برد.
نتایج امیدوارکننده با داروهای دیگر
پژوهشگران در ادامه، یک آنتیبادی آزمایشی دیگر را که پروتئین EGFR را هدف قرار میدهد، بررسی کردند. این ترکیب در کنار انهرتو توانست در حدود ۷۵ درصد موشهای مبتلا به نوعی تومور پستان که به انهرتو مقاومتر بود، موجب پسزدن تومور شود.
همچنین ترکیب همین آنتیبادی با داروی شیمیدرمانی فلورواوراسیل (۵-FU) رشد تومورهای سرطان روده بزرگ را کاهش داد؛ در حالی که هر یک از این درمانها بهتنهایی تأثیر محدودی داشتند.در این ترکیب، علاوه بر سلولهای CD8 T، سلولهای کشنده طبیعی یا NK نیز نقش مهمی ایفا کردند. حذف همزمان هر دو گروه از سلولهای ایمنی، اثر درمان را کاملاً از بین برد.
فاصله تا درمان انسانی همچنان باقی است
بررسی فعالیت ژنها و سلولهای ایمنی درون تومورها نشان داد این ترکیبات میتوانند تعداد سلولهای T فعال را افزایش دهند و در عین حال، سلولهای نابالغتری را که برای پاسخهای ایمنی آینده اهمیت دارند، حفظ کنند. همچنین تنوع گیرندههای سلولهای T افزایش یافت؛ موضوعی که ممکن است توانایی سیستم ایمنی برای شناسایی بخشهای مختلف سلولهای سرطانی را تقویت کند.
با وجود این نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که آزمایش روی موشها نمیتواند تمام عوارض احتمالی درمان در انسان، از جمله آسیب به ریه، دستگاه گوارش، قلب و پوست را پیشبینی کند. بنابراین اثربخشی و ایمنی این ترکیبات باید در مطالعات انسانی بررسی شود.
این پژوهش با حمایت مالی شرکت رجنرون انجام شده و نویسندگان آن از کارکنان فعلی یا پیشین این شرکت هستند. همچنین درخواستهای ثبت اختراع مرتبط با این فناوری ارائه شده است.
در حال حاضر، این یافتهها در مرحله آزمایش حیوانی قرار دارند و به معنای دستیابی به درمان قطعی یا تأییدشده برای سرطان در انسان نیستند.





