جهاددانشگاهی در مسیر حل ابرچالشهای کشور؛ از پژوهش تا تجاریسازی فناوری
جهاددانشگاهی در حالی وارد چهلوششمین سال فعالیت خود میشود که به گفته رئیس این نهاد، با تمرکز بر حل مسائل اولویتدار کشور، توسعه فناوریهای راهبردی، تقویت نقشآفرینی دانشجویان و حفظ هویت انقلابی، تلاش دارد جایگاه خود را بهعنوان بازوی علمی، پژوهشی و فناورانه کشور بیش از پیش تثبیت کند.
به گزارش سیناپرس، علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی، در نشست خبری چهلوششمین سالگرد تاسیس این نهاد، با گرامیداشت یاد شهدای جهاددانشگاهی و ایام اربعین حسینی، به تشریح مهمترین برنامهها و رویکردهای این نهاد پرداخت.
وی با اشاره به تاریخچه شکلگیری جهاددانشگاهی گفت: این نهاد از ابتدای تاسیس، ماموریتهای فرهنگی، پژوهشی، فناورانه و آموزشی را بر عهده داشته و امروز با حدود ۱۰۰ واحد سازمانی شامل پژوهشگاهها، پژوهشکدهها، مراکز خدمات تخصصی، مراکز آموزش عالی و کوتاهمدت و واحدهای مستقر در دانشگاههای سراسر کشور به فعالیت خود ادامه میدهد.
منتظری با تاکید بر اینکه جهاددانشگاهی باید در حوزههای مورد نیاز کشور نقشآفرین باشد، افزود: در یک سال گذشته توسعه مراکز جدیدی از جمله مرکز راهبری پژوهشهای هوش مصنوعی، مرکز ملی زیست و همچنین تقویت مراکز فرهنگی و نوآوری دانشجویان در دستور کار قرار گرفت.
وی همچنین از ایجاد اندیشکدههای «انسجام اجتماعی» و «اشتغال» خبر داد و گفت: جهتگیری اصلی جهاددانشگاهی در سال گذشته، کمک به حل مسائل کشور در حوزههایی مانند انرژی، محیط زیست، امنیت غذایی و ارتقای نظام حکمرانی بوده است.
رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به راهاندازی سامانه «شهر دانشجو» اظهار کرد: این سامانه با هدف افزایش مشارکت دانشجویان در فعالیتهای جهاددانشگاهی طراحی شده و امکان عضویت و بهرهمندی دانشجویان سراسر کشور از خدمات این نهاد را فراهم میکند.
وی افزود: یکی از مهمترین ماموریتهای جهاددانشگاهی، تربیت علمی، فرهنگی و اجتماعی دانشجویان است و تلاش شده در حوزههای پژوهش، آموزش، فرهنگ و تجاریسازی فناوری، زمینه حضور و توانمندسازی هرچه بیشتر دانشجویان فراهم شود.
منتظری با تاکید بر حفظ هویت انقلابی و اسلامی جهاددانشگاهی، مشارکت اعضای این نهاد در فرآیندهای مدیریتی، توجه به مطالبات کارکنان و تقویت عدالت سازمانی را از اولویتهای مدیریت جدید عنوان کرد.
رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به خسارتهای محدود وارد شده به برخی واحدهای این نهاد در جریان جنگ، گفت: واحدهای جهاددانشگاهی در بوشهر، ارومیه و دانشگاه صنعتی اصفهان آسیبهایی دیدهاند، اما این نهاد آمادگی دارد در بازسازی مناطق آسیبدیده نیز مشارکت کند.
وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای پژوهشی جهاددانشگاهی اظهار کرد: سال گذشته ۵۹۱ پروژه کارفرمایی در این نهاد اجرا شد که مهمترین ویژگی آنها تحویل بهموقع، هزینه مناسب و بهرهگیری از شبکه گسترده علمی جهاددانشگاهی در سراسر کشور بوده است.
منتظری در پایان از اهدای جایزه ملی جهاددانشگاهی به خانواده شهید لاریجانی خبر داد و گفت: این جایزه هر سال به یکی از چهرههای اثرگذار علمی و فرهنگی کشور اهدا میشود. سال گذشته این جایزه به خانواده شهیدان محمدمهدی طهرانچی و فقهی تعلق گرفت و امسال نیز همزمان با مراسم سالگرد تاسیس جهاددانشگاهی در ۱۸ مرداد، به خانواده شهید لاریجانی اهدا خواهد شد.
هدایت ظرفیتهای پژوهشی به سمت چالشهای اولویتدار
در ادامه زهرا شیخی، معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی با تشریح مهمترین اقدامات این معاونت در یک سال گذشته، از هدایت فعالیتهای پژوهشی این نهاد به سمت حل مسائل اولویتدار کشور خبر داد و گفت: رویکرد ماموریتمحور در حوزه پژوهش و فناوری با هدف تبدیل مسئلهمحوری به مأموریتهای پژوهشی و در نهایت اجرای طرحهای کاربردی و اثرگذار، بهطور جدی دنبال شده است.
وی با بیان اینکه ماموریتهای پژوهشی و فناورانه در حوزههایی همچون نفت، انرژی، مواد پیشرفته، سلامت، امنیت غذایی، زیرساخت و حکمرانی پژوهش تقویت شده است، افزود: پس از ۱۰ سال وقفه، جهتگیری ماموریتمحور در شورای فرهنگی نهایی و اجرایی شد. همچنین آییننامه رتبهبندی پژوهشگران و فناوران ابلاغ و برای انتخاب مدیران دفاتر تخصصی، مشارکت بدنه علمی بهصورت سازمانیافته به کار گرفته شد.
شیخی با اشاره به ساماندهی ظرفیتهای پژوهشی جهاددانشگاهی اظهار کرد: اکنون شبکهای متشکل از ۱۴۷ گروه پژوهشی و ۱۴۵ مرکز خدمات تخصصی، فعالیتهای خود را بر پایه ۵۵ چالش اولویتدار کشور سامان دادهاند تا پژوهشها مستقیماً در خدمت رفع نیازهای واقعی جامعه قرار گیرد.
وی ادامه داد: حاصل این رویکرد، اجرای طرحها و قراردادهای کلان از جمله تولید انبوه ۵۳۰ تن ماده راهبردی حفاری، تولید بیش از ۶ تن آلیاژ صنعتی بومی، ساخت اینورتر خورشیدی ۲۵۰ کیلووات، راهاندازی آزمایشگاه ملی «سحاب» و توسعه آزمایشگاههای مرجع بوده است.
به گفته معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی، در کنار این دستاوردها، زیرساختهای حکمرانی پژوهش نیز تقویت شده و سامانه «پژوهشنگار» رونمایی، شورای بررسی نهایی طرحها پس از یک دهه احیا و مراکز تخصصی جدیدی از جمله مرکز راهبری هوش مصنوعی و مرکز سلامت اداری ایجاد یا توسعه یافتهاند.
شیخی با اشاره به افزایش طرحهای کارفرمایی گفت: طی سه سال گذشته، ۷۵۱ طرح کارفرمایی در جهاددانشگاهی اجرا شده که ۵۹۱ طرح آن تنها مربوط به سال ۱۴۰۴ است. این آمار نشاندهنده حرکت جدی جهاددانشگاهی به سمت پژوهشهای تقاضامحور و پاسخگویی به نیازهای اساسی کشور است.
وی تأکید کرد: اولویت اصلی این معاونت، هدایت پژوهش و فناوری در مسیر حل مسائل کشور و تبدیل ایدهها به محصولات و فناوریهای کاربردی بوده است.
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی با اشاره به فعالیتهای این نهاد در دوران جنگ، اظهار کرد: پژوهشگاه ملی سرطان با استقرار تیمهای تخصصی در کنار مردم، خدمات غربالگری سرطان را ارائه کرد و در نتیجه این اقدامات، هفت مورد سرطان پستان در مراحل اولیه شناسایی و بیماران برای انجام جراحی، شیمیدرمانی و ادامه روند درمان به مراکز تخصصی ارجاع شدند.
وی افزود: همزمان، واحدهای روانشناسی و مشاوره جهاددانشگاهی در استانهای مختلف نیز خدمات تخصصی مورد نیاز مردم را ارائه کردند.
شیخی در پایان تأکید کرد: همکاران جهاددانشگاهی در تمام مدت جنگ، علاوه بر اجرای پروژههای ملی و فناورانه، حتی یک لحظه از ارائه خدمات تخصصی به مردم و دستگاههای اجرایی غفلت نکردند و تلاش کردند زنجیره تبدیل ایده به محصول و پاسخگویی به نیازهای کشور بدون وقفه ادامه یابد.
رونمایی از سامانه تجمیعی شهدای دانشجو
محمود علیگو، معاون فرهنگی جهاددانشگاهی نیز در ادامه از رونمایی سامانه تجمیعی شهدای دانشجو در هجدهم مردادماه خبر داد و گفت: این سامانه همزمان با برنامه سالگرد شهدای دانشجو رونمایی میشود و برای نخستینبار اطلاعات تمامی دانشجویان شهید کشور را بهصورت یکپارچه در اختیار مخاطبان قرار میدهد. در این سامانه، اطلاعات دانشجویان شهید از دوران دفاع مقدس تا شهدای حوادث اخیر گردآوری شده و بهعنوان یک بانک اطلاعاتی جامع، در اختیار علاقهمندان، پژوهشگران و مجموعههای دانشگاهی قرار خواهد گرفت.
وی با اشاره به برنامههای تحولی این معاونت در یک سال گذشته اظهارکرد: توسعه ساختارهای فرهنگی و تنوعبخشی به فعالیتهای دانشجویی در دستور کار قرار گرفت و در همین راستا «مرکز گردشگری دانشجویان» و «مرکز امام و انقلاب اسلامی» که طی سالهای گذشته با تغییر ماهیت و کوچکسازی مواجه شده بودند، احیا شدند.
وی همچنین از احیای «مرکز توسعه نوآوری دانشجویان ایران (IC2)» با رویکرد فرهنگی خبر داد و افزود: در این مرکز مجموعهای از رویدادها و مسابقات دانشجویی طراحی شده که نخستین آن، مسابقه «اکوتک» است. جزئیات این رویداد پس از هجدهم مردادماه اعلام خواهد شد و محورهای آن ناترازی انرژی، آب و امنیت غذایی است.
علیگو با اشاره به توسعه خدمات پلتفرم «شهر دانشجو» اظهار کرد: در حال حاضر بخش قابل توجهی از خدمات جهاددانشگاهی از طریق این بستر ارائه میشود و برنامهریزی برای گسترش خدمات آن ادامه دارد.
وی در پایان از برنامه اتصال «کیف پول دانشجویان» به این سامانه خبر داد و گفت: در صورت فراهم شدن زیرساختهای لازم، این قابلیت در هجدهم مردادماه رونمایی خواهد شد تا دانشجویان بتوانند از خدمات مالی، انجام تراکنشها و خرید و فروش محصولات در بستر «شهر دانشجو» بهرهمند شوند.
فعالیت ۱۶۲ مرکز آموزش کوتاهمدت در کشور
مهدی باصولی، معاون آموزش جهاددانشگاهی نیز با تشریح عملکرد حوزه آموزش، گفت: فعالیتهای آموزشی جهاددانشگاهی در دو بخش آموزش عالی و آموزش کوتاهمدت متمرکز است.
وی افزود: در حوزه آموزش عالی، دو دانشگاه و پنج موسسه آموزش عالی وابسته به جهاددانشگاهی فعالیت میکنند و در حال حاضر حدود ۲۷ هزار دانشجو در این مراکز مشغول تحصیل هستند. تاکنون نیز حدود ۹۸ هزار نفر از این مراکز فارغالتحصیل شدهاند و ۳۰۵۳ کدرشتهمحل در این مجموعهها فعال است.
باصولی ادامه داد: در حوزه آموزش کوتاهمدت نیز ۱۶۲ مرکز آموزشی در سراسر کشور فعالیت دارند و طی سالهای اخیر، رویکرد آموزشی از عرضهمحوری به تقاضامحوری، از آموزش مبتنی بر مکان به آموزش پلتفرممحور و از دورههای عمومی به دورههای تخصصی تغییر یافته است.
معاون آموزش جهاددانشگاهی با اشاره به اینکه حدود ۸۰ درصد منابع این نهاد از درآمدهای اختصاصی تامین میشود، اظهار کرد: عملکرد مالی حوزه آموزش در سال گذشته نسبت به سال قبل از آن دو برابر شده است.
وی از تدوین یکهزار و ۳۳۸ دوره آموزشی جدید بر اساس نیازهای جامعه خبر داد و گفت: جهاددانشگاهی در تربیت تکنسینهای حوزه فیبر نوری و مخابرات بهصورت ملی فعالیت داشته و در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر نیز بخشی از نیازهای کشور را پوشش داده است.
باصولی همچنین از همکاری با بنیاد ملی بازیهای رایانهای خبر داد و افزود: نخستین مرکز تخصصی آموزش بازیهای رایانهای با هدف توانمندسازی نیروی انسانی این حوزه، مردادماه امسال راهاندازی خواهد شد.
وی با اشاره به همکاریهای جهاددانشگاهی با وزارت بهداشت گفت: در سال گذشته چهار کارگروه تخصصی در حوزههای درمان ناباروری، دندانپزشکی، زخم و گیاهان دارویی از سوی وزارت بهداشت به جهاددانشگاهی واگذار شد.
معاون آموزش جهاددانشگاهی در پایان از ایجاد رسته شغلی «پژوهشگر فناور» خبر داد و اظهار کرد: این رسته با هدف بهرهگیری از ظرفیت نیروهای متخصص، میان اعضای هیئت علمی و غیرهیئت علمی تعریف شده و فرایند تبدیل وضعیت متقاضیان در حال انجام است. به گفته وی، سال گذشته از میان یکهزار و ۴۴۱ متقاضی عضویت در هیئت علمی، ۱۹۱ نفر جذب شدند و در سال جاری نیز ۹۱۱ متقاضی در حال طی مراحل جذب هستند.
بومیسازی بیش از ۲ هزار قطعه صنعت پتروشیمی
در ادامه حمید صابرفرزام، رئیس سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی نیز از بومیسازی بیش از ۲ هزار قطعه مورد نیاز صنعت پتروشیمی در سال گذشته خبر داد و با تشریح مأموریتهای این سازمان گفت: تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی و فناورانه از طریق شرکتهای دانشبنیان، توسعه شبکه نوآوری و فناوری جهاددانشگاهی شامل سه پارک، سه پردیس، ۲۴ مرکز رشد و ۴۲ مرکز نوآوری با حضور بیش از ۸۰۰ شرکت و هسته فناور، و همچنین هدایت فعالیتهای اشتغال دانشگاهیان، از مهمترین مأموریتهای این سازمان است.
وی با اشاره به تمرکز جهاددانشگاهی بر حل مسائل کشور در سال گذشته افزود: فعالیتهای این سازمان با تأکید بر چهار محور دفاع، خودکفایی و داخلیسازی، امنیت غذایی و کشاورزی و اشتغال دنبال شده است.
رئیس سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه دفاعی گفت: با همکاری شرکتهای دانشبنیان مستقر در زیستبوم جهاددانشگاهی، طرحهای متعددی در پشتیبانی فناورانه از تحقیقات دفاعی اجرا شده است.
وی همچنین از ورود جدی این سازمان به حوزه نفت و انرژی خبر داد و اظهار کرد: در سال گذشته بیش از ۲ هزار قطعه مورد نیاز صنعت پتروشیمی که پیش از این از خارج کشور تامین میشد، توسط فناوران جهاددانشگاهی بومیسازی شد. همچنین نقشههای فنی و شناسنامههای نهایی این قطعات تدوین و در اختیار صنعت پتروشیمی قرار گرفته تا زمینه تولید انبوه آنها در داخل کشور فراهم شود.
به گفته صابرفرزام، قرارداد تدوین نقشه جامع سند خودکفایی صنعت پتروشیمی نیز منعقد شده و در حال اجرا است.
وی با اشاره به فعالیتهای مرکز تحقیقات و فناوریهای کشاورزی جهاددانشگاهی گفت: این مرکز در حوزههایی مانند اصلاح نژاد دام، تولید نهادهها، کود و سموم کشاورزی فعالیت میکند و بهزودی تفاهمنامهای با استانداری اصفهان برای ایجاد یکی از بزرگترین شهرکهای تحقیقاتی و فناوری کشاورزی کشور امضا خواهد شد.
صابرفرزام همچنین از راهاندازی نخستین اندیشکده اشتغال دانشبنیان کشور خبر داد و گفت: این اندیشکده با هدف تولید اسناد سیاستی و ارائه تحلیلهای تخصصی در حوزه اشتغال فعالیت خواهد کرد.
وی در پایان با اشاره به اجرای طرح ملی «مهربانان» افزود: این طرح با مشارکت معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی و با هدف بهرهگیری از ظرفیت فارغالتحصیلان برای ساماندهی مشاغل آسیبدیده و ایجاد کسبوکارهای خرد و محلهمحور در حال اجرا است.
ساماندهی منابع انسانی و حذف نیروهای پارهوقت
سید عبدالحمید احمدی، معاون پشتیبانی و مدیریت منابع جهاددانشگاهی نیز در این نشست ساماندهی منابع انسانی را یکی از اولویتهای مدیریت جدید جهاددانشگاهی عنوان کرد وگفت: با تاکید رئیس جهاددانشگاهی اکنون برنامههایی برای بهبود وضعیت شغلی کارکنان در دستور کار قرار گرفته است. در این راستا، ابلاغیه تعیین تکلیف نیروهای قراردادی پارهوقت صادر شده است تا بهتدریج این نوع همکاری در جهاددانشگاهی حذف شود.
وی همچنین از اجرای آییننامه کار دانشجویی خبر داد و افزود: این آییننامه که سالها متوقف مانده بود، اکنون اجرایی شده و زمینه حضور و مشارکت بیشتر دانشجویان، بهویژه در فعالیتهای فرهنگی جهاددانشگاهی را فراهم کرده است.
معاون پشتیبانی و مدیریت منابع جهاددانشگاهی با اشاره به ساختار نیروی انسانی این نهاد اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۶ هزار و ۹۰۰ نفر در جهاددانشگاهی مشغول فعالیت هستند که حدود ۱۰ درصد آنها را اعضای هیئت علمی تشکیل میدهند.
وی افزود: با اخذ مصوبه از هیئت عالی جذب، شرایط لازم برای جذب اعضای هیئت علمی متناسب با نیازهای جهاددانشگاهی فراهم شده است. همچنین امکان تبدیل وضعیت پژوهشگران فناور و اعضای دارای تحصیلات تکمیلی به هیئت علمی نیز در حال اجراست تا توازن بیشتری در ساختار منابع انسانی این نهاد ایجاد شود.
احمدی با اشاره به طرحهای عمرانی جهاددانشگاهی گفت: در حال حاضر هشت طرح عمرانی ملی در این نهاد در دست اجرا است که برخی از آنها به مراحل پایانی رسیدهاند.
وی از پیشرفت ۹۵ درصدی نخستین آزمایشگاه ملی نخستیسانان، پیشرفت حدود ۷۰ درصدی برج فناوری پژوهشگاه ملی سرطان، ۸۵ درصدی مرکز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی و بیش از ۹۵ درصدی طرح بازسازی پژوهشگاه رویان خبر داد.
به گفته معاون پشتیبانی و مدیریت منابع جهاددانشگاهی، مرکز پژوهشی و درمانی سرطان در خراسان رضوی، مرکز گیاهان دارویی گلستان و مرکز ملی درمان ناباروری قزوین نیز از دیگر طرحهای عمرانی این نهاد هستند که با تامین منابع مالی، روند تکمیل آنها ادامه خواهد یافت.
احمدی در پایان با اشاره به منابع مالی جهاددانشگاهی اظهار کرد: حجم فعالیتهای این نهاد در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشود، در حالی که تنها بخش اندکی از منابع آن از بودجه عمومی کشور تامین میشود.
وی تأکید کرد: بخش عمده منابع مالی جهاددانشگاهی از محل درآمدهای اختصاصی حاصل از فعالیتهای پژوهشی، فناوری، آموزشی، تجاریسازی، کارآفرینی و فعالیت شرکتها و مؤسسات وابسته تامین میشود که نشاندهنده اتکای بالای این نهاد به درآمدهای خود است.
مشارکت اعضا در انتخاب مدیران واحدهای جهاددانشگاهی
ناصری، سرپرست معاونت هماهنگی و امور مجلس جهاددانشگاهی نیز در این نشست با اشاره به مهمترین اقدامات این معاونت در یک سال گذشته، گفت: یکی از مهمترین برنامههای اجراشده، مشارکت اعضای جهاددانشگاهی در انتخاب مدیران واحدهای سازمانی بوده است.
وی افزود: تاکنون در ۲۴ واحد سازمانی شامل واحدهای استانی، پژوهشکدهها، دانشگاهها و سایر مراکز، مدیران بهصورت مشورتی و با پیشنهاد اعضای همان واحدها انتخاب و برای تأیید نهایی به رئیس جهاددانشگاهی معرفی شدهاند.
ناصری با اشاره به راهاندازی سامانه ارتباطات درونسازمانی اظهار کرد: این سامانه با هدف تقویت ارتباط میان بدنه جهاددانشگاهی و مدیران راهاندازی شده و اعضا از طریق آن مسائل، مشکلات و پیشنهادهای خود را مطرح میکنند تا روند رسیدگی به آنها تسهیل شود.
وی همچنین از تشکیل کارگروهی برای پیگیری مشکلات واحدهای سازمانی خبر داد و گفت: با همکاری معاونت پشتیبانی و مدیریت منابع، موانع پیشروی واحدهای جهاددانشگاهی، بهویژه در حوزه زیرساختها، پروژههای عمرانی و طرحهای شاخص، مورد پیگیری قرار گرفته است.
سرپرست معاونت هماهنگی و امور مجلس جهاددانشگاهی با اشاره به تدوین ۳۱۰ برنامه شاخص و ظرفیتساز در واحدهای سازمانی گفت: این برنامهها با پیشنهاد واحدهای جهاددانشگاهی و بر اساس نیازهای استانی، اسناد بالادستی و ابرچالشهای کشور تدوین شدهاند تا ضمن توسعه فعالیتهای این نهاد، در حل مسائل استانها و کمک به اجرای برنامههای دولت نیز نقشآفرین باشند.
وی در پایان با اشاره به تعامل با مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: در یک سال گذشته ارتباطات با نمایندگان مجلس برای پیگیری مسائل و نیازهای جهاددانشگاهی تقویت شده است. هرچند با وجود بهبود وضعیت اعتبارات، همچنان محدودیت منابع و افزایش هزینهها از مهمترین چالشهای پیشروی این نهاد به شمار میرود.
خبرنگار: فرزانه صدقی
