فناوری دیگر بخشی جدایی‌ناپذیر از آموزش است
رئیس دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی با تأکید بر اینکه کنار گذاشتن فناوری از فرایند یادگیری امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: دانشگاه‌ها باید فراتر از کاربرد ابزاری فناوری، درباره نقش، کارکرد و پیامدهای آن در آینده آموزش و یادگیری مطالعه کنند و برنامه‌ریزی‌های لازم را در این زمینه انجام دهند.
به گزارش سیناپرس، محمدعلی مظاهری، رئیس دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی و رئیس دومین کنفرانس ملی یادگیری فناورانه، در مراسم افتتاحیه این رویداد با اشاره به سرعت بالای تحولات فناوری و اثرگذاری آن بر نظام‌های آموزشی، بر لزوم برخورد آگاهانه، مسئولانه و آینده‌نگر دانشگاه‌ها با این تغییرات تأکید کرد.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در جایگاه فناوری در فرایندهای آموزش و یادگیری گفت: مسئله اصلی امروز این نیست که کدام فناوری‌ها را وارد آموزش کنیم؛ بلکه باید بررسی شود فناوری در چه شرایطی و با چه سازوکاری می‌تواند کیفیت یادگیری را بهبود دهد و آن را اثربخش‌تر و انسانی‌تر کند.
رئیس دومین کنفرانس ملی یادگیری فناورانه هشدار داد که بی‌توجهی به گسترش سریع فناوری و دگرگونی‌های ناشی از آن، می‌تواند نظام‌های یاددهی و یادگیری را با مشکلات جدی روبه‌رو کند.
مظاهری با بیان اینکه فناوری اکنون به عنصری جدایی‌ناپذیر از یادگیری تبدیل شده است، تصریح کرد: حذف فناوری از این فرایند عملاً شدنی نیست. بنابراین دانشگاه‌ها نباید صرفاً به استفاده از ابزارهای فناورانه بسنده کنند، بلکه لازم است درباره جایگاه و آثار این فناوری‌ها در آینده آموزش و یادگیری تأمل کرده و برای آن برنامه داشته باشند.
بیش از ۱۲ سال فعالیت دانشگاه شهید بهشتی در زمینه یادگیری فناورانه
رئیس دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به سابقه فعالیت این مجموعه در حوزه یادگیری فناورانه گفت: ورود دانشکده به این عرصه تنها واکنشی به تحولات تازه فناوری و ظهور هوش مصنوعی نیست؛ بلکه بیش از یک دهه است که توسعه یادگیری فناورانه به‌عنوان یک زمینه علمی، تخصصی و حرفه‌ای در برنامه‌های آن دنبال می‌شود.
به گفته وی، راه‌اندازی آزمایشگاه بازی و فناوری‌های پیشرفته یادگیری در حدود ۱۲ سال قبل، یکی از نتایج این رویکرد و حاصل تلاش‌های پیوسته دانشکده در این حوزه بوده است.
مظاهری با تشریح اقدامات انجام‌شده در سه بخش پژوهش، آموزش و خدمات اجتماعی افزود: در زمینه پژوهش، مطالعات میان‌رشته‌ای، بررسی و ارزیابی فناوری‌های جدید یادگیری و پرورش پژوهشگران متخصص مورد توجه قرار گرفته است. در بخش آموزش نیز برنامه‌هایی متناسب با نیازهای کشور طراحی و اجرا شده تا نیروی انسانی متخصص تربیت شود؛ افرادی که اکنون در دانشگاه‌های مختلف کشور فعالیت‌های علمی و حرفه‌ای دارند.
وی تعامل با آموزش‌وپرورش، آموزش و توانمندسازی معلمان، استادان و مدیران آموزشی و همکاری با سازمان‌ها، نهادهای دولتی و غیردولتی و مجموعه‌های فعال در صنعت را از دیگر اقدامات دانشکده برای گسترش یادگیری فناورانه عنوان کرد.
تجربه دانشگاه شهید بهشتی در گسترش آموزش مجازی
رئیس دومین کنفرانس ملی یادگیری فناورانه، عملکرد دانشگاه شهید بهشتی در دوره همه‌گیری کرونا را نمونه‌ای از توان این دانشگاه در استفاده از فناوری برای استمرار آموزش دانست.
او توضیح داد: دانشگاه شهید بهشتی تنها یک هفته پس از اعلام تعطیلی دانشگاه‌ها به‌دلیل شیوع کرونا، توانست تمام کلاس‌های آموزشی خود را به شکل مجازی برگزار کند.
مظاهری ادامه داد: در آن دوره، آزمایشگاه بازی و فناوری‌های پیشرفته یادگیری نیز با برگزاری برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی استادان و معلمان نقش مهمی بر عهده داشت. در همین راستا، بیش از ۷۰ هزار معلم مدارس کشور در حدود ۱۸۰ کارگاه آموزشی رایگان با روش‌های فعالیت و تدریس در کلاس‌های مجازی آشنا شدند.
وی تأکید کرد که پیشگامی در یادگیری فناورانه را نمی‌توان تنها به انتشار پژوهش، برگزاری دوره‌های آموزشی یا استفاده از ابزارهای جدید محدود کرد. به گفته او، دانشگاه شهید بهشتی و دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، خود را در قبال آینده یادگیری در کشور مسئول می‌دانند و برگزاری این کنفرانس را اقدامی در مسیر انجام این مسئولیت و ایجاد فضای گفت‌وگوی علمی و حرفه‌ای ارزیابی می‌کنند.
مشارکت گسترده دانشگاه‌ها و سازمان‌ها در کنفرانس
رئیس کنفرانس درباره رویکرد اجرایی این دوره گفت: برنامه‌ها به شکلی طراحی شده‌اند که حاضران علاوه بر آشنایی با نتایج پژوهش‌ها، امکان مشارکت عملی و تجربه مستقیم الگوهای یادگیری فناورانه را نیز داشته باشند.
وی از ثبت‌نام بیش از ۵۰۰ نفر در این رویداد خبر داد و افزود: دبیرخانه کنفرانس بیش از ۴۰۰ مقاله دریافت کرده است. افزون بر این، ۵۸ سازمان فعال در حوزه‌های تولیدی، خدماتی و آموزشی از بخش‌های دولتی و خصوصی در برگزاری این رویداد مشارکت دارند.
به گفته مظاهری، برنامه علمی و آموزشی کنفرانس شامل پنج سخنرانی کلیدی، ۱۲ پنل تخصصی، یک پنل با موضوع «ایده و سرمایه» و هفت کارگاه آموزشی است.
وی شبیه‌سازی کلاس‌های آینده را یکی از بخش‌های ویژه این دوره دانست و توضیح داد: در هر یک از دو روز برگزاری کنفرانس، سه کلاس آینده به‌طور هم‌زمان شبیه‌سازی خواهد شد؛ بنابراین شرکت‌کنندگان در مجموع می‌توانند شش الگوی متفاوت از کلاس‌های آینده را تجربه کنند.
رئیس کنفرانس هدف از اجرای این برنامه را فراهم کردن فرصت مواجهه عملی با شیوه‌های نوین یادگیری عنوان کرد و گفت: به‌جای اینکه فقط درباره ویژگی‌های کلاس‌های آینده صحبت کنیم، شرایطی ایجاد کرده‌ایم تا شرکت‌کنندگان حضور در این کلاس‌ها را تجربه کنند و از طریق مشارکت، نقد و ارزیابی، با فرصت‌ها و محدودیت‌های هر الگو آشنا شوند.
ارسال ۵۶ طرح به نخستین جایزه ملی تعالی یادگیری فناورانه
مظاهری همچنین از برگزاری نخستین جایزه ملی تعالی یادگیری فناورانه در حاشیه این کنفرانس خبر داد و اعلام کرد: در مجموع ۵۶ طرح به دبیرخانه ارسال شده است. پس از ارزیابی آثار، سه طرح به‌عنوان برگزیدگان جایزه تعالی یادگیری فناورانه در سال ۱۴۰۵ انتخاب می‌شوند و در روز دوم کنفرانس مورد تقدیر قرار می‌گیرند.
وی ترویج نوآوری، بهبود کیفیت و فراهم کردن زمینه تبادل تجربه‌های موفق را از مهم‌ترین اهداف این جایزه دانست و افزود: رویکرد ما تنها شناسایی و تقدیر از طرح‌های برتر نیست؛ بلکه می‌خواهیم مسیر حمایت از ایده‌ها، توسعه آن‌ها و تبدیل دستاوردهای نوآورانه به راهکارهایی قابل استفاده و بهره‌برداری عمومی نیز تقویت شود.
شش چالش مهم در مسیر گسترش یادگیری فناورانه
رئیس دومین کنفرانس ملی یادگیری فناورانه در بخش دیگری از سخنان خود، شش حوزه چالش‌برانگیز این عرصه را تشریح کرد. به گفته وی، محدودیت‌های زیرساختی، ناهماهنگی‌های تربیتی و شناختی، رکود در حکمرانی آموزشی، تضعیف مهارت‌های زندگی، اصطکاک زیستی ـ فنی و بحران هویت، در کنار محدودیت‌های قانونی و فرهنگی، از جمله موضوعاتی هستند که در طراحی برنامه‌های کنفرانس مورد توجه قرار گرفته‌اند.
مظاهری با تأکید بر اهمیت حکمرانی آموزشی اظهار کرد: آموزش عالی کشور به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی سیاست‌گذاری در حوزه یادگیری فناورانه، باید مسئولیت و نقش فعال‌تری بر عهده بگیرد. درحالی‌که هنوز در برخی دیدگاه‌ها، فناوری در آموزش موضوعی فرعی یا ابزاری اضافه تلقی می‌شود، این فناوری باید در طراحی و راهبری فرایند یادگیری جایگاهی اساسی داشته باشد، نه اینکه همچون چرخ پنجم به آن نگاه شود.
وی با انتقاد از قضاوت‌های دوگانه و ساده‌انگارانه درباره مثبت یا منفی بودن فناوری گفت: موضوع اصلی، موافقت یا مخالفت با فناوری نیست؛ بلکه باید روشن شود که چگونه و در چه شرایطی می‌توان از آن برای دستیابی به یادگیری بهتر، کارآمدتر و انسانی‌تر بهره گرفت.
رئیس کنفرانس افزود: رسیدن به پاسخ این پرسش فقط به کیفیت ابزارهای فناورانه بستگی ندارد. طرح پرسش‌های علمی مناسب، انجام پژوهش‌های دقیق، استفاده از تجربه متخصصان و ایجاد شبکه‌های همکاری برای پیوند دادن دانش با نیازها و مسائل واقعی جامعه نیز اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.
دبیرخانه دائمی برای استمرار همکاری‌های علمی و تخصصی
رئیس دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی در پایان، بر لزوم همکاری و هم‌افزایی میان دانشگاه‌ها، صنایع، سازمان‌ها و نهادهای آموزشی کشور تأکید کرد و گفت: این دانشکده خود را صرفاً برگزارکننده و میزبان یک رویداد نمی‌داند، بلکه تسهیل همکاری‌ها و شکل‌گیری یک جامعه علمی و حرفه‌ای در زمینه یادگیری فناورانه را نیز از مسئولیت‌های خود به شمار می‌آورد.
وی ابراز امیدواری کرد با راه‌اندازی دبیرخانه دائمی کنفرانس در دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی و تداوم برگزاری سالانه آن، امکان گردهمایی منظم پژوهشگران، متخصصان، سیاست‌گذاران و فعالان این حوزه فراهم شود و همکاری‌های علمی و حرفه‌ای برای پیشبرد یادگیری فناورانه در کشور ادامه پیدا کند.
مظاهری در پایان سخنان خود، هم‌زمانی این کنفرانس با آغاز سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران را یادآور شد و ضمن تبریک این مناسبت، کتاب را یکی از ابزارهای مهم یادگیری دانست. وی همچنین بر ضرورت بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت کتاب و فناوری‌های نوین برای توسعه و ارتقای کیفیت فرایندهای یادگیری تأکید کرد.
