کشف چرخه عجیب ۴۰۵ هزارساله طوفانها در تاریخ زمین؛
سنگهای باستانی چگونه راز طوفانها را فاش کردند؟

پژوهشگران با بررسی سنگهای باستانی چین، الگویی تکرارشونده از فعالیت طوفانها را شناسایی کردهاند که هر ۴۰۵ هزار سال یکبار تکرار شده است؛ الگویی که احتمال میرود با تغییرات تدریجی مدار زمین و تأثیر گرانشی سیارههایی مانند زهره و مشتری ارتباط داشته باشد.
به گزارش سیناپرس، طوفانها ممکن است پدیدههایی نامنظم و غیرقابل پیشبینی به نظر برسند، اما شواهد تازه زمینشناسی نشان میدهد فعالیت طوفانها در گذشتههای دور زمین احتمالاً از یک چرخه طبیعی پیروی میکرده است. دانشمندان با بررسی لایههای سنگی بهجامانده از حدود نیم میلیارد سال پیش، الگویی را شناسایی کردهاند که نشان میدهد شدت فعالیت طوفانها در دورههایی با فاصله تقریبی ۴۰۵ هزار سال افزایش مییافته است.
طوفانهای قدرتمند با ایجاد امواج شدید و جریانهای دریایی، ماسه، گلولای و رسوبات کف دریا را جابهجا میکنند. این مواد پس از انتقال در نقاط دیگر تهنشین میشوند و بهتدریج زیر لایههای جدید رسوبی مدفون شده و به سنگ تبدیل میشوند.
زمینشناسان به این رسوبات باقیمانده از طوفانهای شدید، «تمپستیت» (Tempestite) میگویند. این لایههای سنگی میتوانند شواهدی از طوفانهایی را حفظ کنند که صدها میلیون سال پیش رخ دادهاند.
پژوهشگران در این مطالعه، حوضه سیچوان چین را بررسی کردند؛ منطقهای که سنگهای آن بقایای یک دریای گرمسیری باستانی را در خود جای داده است. آنها با استفاده از روشی به نام «چرخهچینهشناسی» (Cyclostratigraphy)، الگوهای تکرارشونده در لایههای رسوبی را شناسایی و با چرخههای شناختهشده مدار زمین مقایسه کردند.
ترکیب این بررسیها با شواهد شیمیایی موجود در سنگها، امکان بازسازی حدود ۲۴ میلیون سال از تاریخ زمینشناسی این منطقه را فراهم کرد.
ارتباط طوفانهای باستانی با حرکت سیارهها
نتایج بررسیها از وجود ۵۹ چرخه با طول تقریبی ۴۰۵ هزار سال حکایت داشت. نکته جالب این بود که رسوبات ناشی از طوفانهای شدید عمدتاً در مراحل افزایشی و اوج این چرخهها تجمع پیدا کرده بودند. در این دورهها، لایههای رسوبی ضخیمتر و دانههای تشکیلدهنده آنها درشتتر بود که میتواند نشانه فعالیت شدیدتر طوفانها باشد. در مقابل، در مراحل دیگر چرخه، رسوبات نازکتر و ریزدانهتر بودند.
پژوهشگران برای توضیح این الگو به یکی از چرخههای مداری زمین موسوم به چرخه میلانکوویچ اشاره میکنند. این چرخه که عمدتاً تحت تأثیر نیروی گرانشی سیارههایی مانند زهره و مشتری شکل میگیرد، با تغییرات تدریجی میزان کشیدگی مدار زمین ارتباط دارد و حدود هر ۴۰۵ هزار سال تکرار میشود.
مدار زمین کاملاً دایرهای نیست و شکل آن در طول زمان تغییر میکند. این تغییرات بهتنهایی میزان کل انرژی دریافتی زمین از خورشید را به شکل قابلتوجهی تغییر نمیدهند، اما بر نحوه توزیع تابش خورشید در فصلهای مختلف اثر میگذارند.
به باور پژوهشگران، در دوره کامبرین که آبوهوای زمین گرمتر بود، این تغییرات مداری میتوانستند گرمایش اقیانوسهای گرمسیری را در دورههایی تشدید کنند. افزایش تبادل انرژی میان اقیانوس و جو نیز احتمالاً شرایط مساعدتری برای شکلگیری طوفانهای قدرتمند فراهم میکرده است.
با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که ارتباط میان چرخه مداری زمین و شدت طوفانها هنوز قطعی نیست. تغییرات سطح آب دریاها، میزان رسوبات در دسترس و شرایط حفظ این لایهها نیز ممکن است بر الگوهای مشاهدهشده تأثیر گذاشته باشند.
همچنین مشخص نیست این چرخه در شرایط اقلیمی امروز زمین نیز تکرار میشود یا خیر؛ زیرا آبوهوای کنونی سیاره ما تفاوتهای اساسی با دوره کامبرین دارد.
این یافتهها میتواند راه تازهای برای بازسازی شرایط اقلیمی زمین در گذشتههای بسیار دور فراهم کند و به دانشمندان کمک کند با مطالعه سنگها، تغییرات شدت طوفانها و سطح آب دریاها را در دورههایی ردیابی کنند که هیچ ثبت مستقیمی از وضعیت آبوهوا وجود نداشته است.
این پژوهش به سرپرستی شویوان شی، زمینشناس مؤسسه پژوهشی اکتشاف و توسعه نفت چین، انجام شده و نتایج آن در نشریه علمی Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology منتشر شده است.





