داروهایی که روند پیری را کند می کنند

پژوهشگران با توسعه یک روش جدید مبتنی بر هوش شبکه‌ای، فهرست داروهای موجود را برای یافتن ترکیباتی که بتوانند روند پیری زیستی را کند کنند، غربال کرده‌اند. نتایج این مطالعه چند داروی امیدوارکننده، از جمله اکسی‌متازولین و آسپیرین، را به‌عنوان گزینه‌های مناسب برای تحقیقات آینده معرفی می‌کند.

به گزارش سیناپرس، گروهی از پژوهشگران دانشگاه نورث‌ایسترن و دانشکده پزشکی هاروارد، چارچوبی نوین برای شناسایی داروهایی ارائه کرده‌اند که ممکن است روند پیری زیستی را کند کرده و به افزایش طول عمر سالم کمک کنند.

دانشمندان معتقدند استفاده دوباره از داروهای موجود، به‌جای توسعه داروهای کاملاً جدید، می‌تواند روند دستیابی به درمان‌های ضدپیری را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کند؛ زیرا این داروها پیش‌تر از نظر ایمنی برای مصرف انسان تأیید شده‌اند.

با این حال، انتخاب داروهای مناسب از میان هزاران داروی موجود کار ساده‌ای نیست. به همین دلیل پژوهشگران در این مطالعه که نتایج آن در نشریه Nature Aging منتشر شده، روشی طراحی کردند که داروها را بر اساس تأثیرشان بر ژن‌ها و پروتئین‌های مرتبط با شاخص‌های زیستی پیری ارزیابی می‌کند.

این شاخص‌ها شامل تغییراتی هستند که با افزایش سن در بدن رخ می‌دهند؛ از جمله کاهش انرژی سلول‌ها، اختلال در ارتباط بین سلولی و افت تدریجی عملکرد بافت‌ها و اندام‌ها.

پژوهشگران ابتدا اطلاعات مربوط به یک‌هزار و ۲۵۰ ژن مرتبط با فرآیند پیری را جمع‌آوری کردند. سپس این ژن‌ها را روی «نقشه تعاملات پروتئینی انسان» قرار دادند؛ پایگاه داده‌ای که بیش از ۵۰۰ هزار ارتباط میان پروتئین‌های مختلف بدن را ثبت کرده است.

نتایج نشان داد: ژن‌های مرتبط با پیری به‌صورت پراکنده در سراسر شبکه توزیع نشده‌اند، بلکه در خوشه‌های مشخصی قرار گرفته‌اند. این موضوع به پژوهشگران امکان می‌دهد داروهایی را شناسایی کنند که هم‌زمان چندین مسیر زیستی مرتبط با پیری را هدف قرار می‌دهند.

در مرحله بعد، محققان تأثیر ۶ هزار و ۴۴۲ داروی موجود در پایگاه‌های دارویی را بر این خوشه‌های ژنی بررسی کردند. آن‌ها علاوه بر تعیین اینکه هر دارو بر کدام ژن‌ها اثر می‌گذارد، ارزیابی کردند آیا این تأثیر موجب تسریع فرآیند پیری می‌شود یا آن را کند می‌کند.

یکی از مهم‌ترین داروهای شناسایی‌شده اکسی‌متازولین بود؛ دارویی که سال‌هاست به‌صورت اسپری بینی برای رفع گرفتگی بینی، قطره چشمی برای کاهش قرمزی چشم و کرم موضعی برای درمان قرمزی ناشی از بیماری روزاسه استفاده می‌شود.

این دارو تاکنون در مطالعات مرتبط با افزایش طول عمر مورد توجه قرار نگرفته بود، اما نتایج پژوهش جدید نشان می‌دهد می‌تواند ارتباط بین سلول‌ها را بهبود بخشد؛ قابلیتی که معمولاً با افزایش سن کاهش می‌یابد و بر بسیاری از عملکردهای بدن تأثیر منفی می‌گذارد.

علاوه بر اکسی‌متازولین، آسپیرین نیز به‌عنوان یکی دیگر از گزینه‌های امیدوارکننده شناسایی شد؛ دارویی که پیش از این نیز در برخی مطالعات به دلیل احتمال نقش آن در کاهش سرعت پیری مورد بررسی قرار گرفته است.

پژوهشگران تأکید می‌کنند این مطالعه به معنای کشف درمان قطعی برای پیری نیست و هنوز هیچ‌یک از این داروها برای افزایش طول عمر انسان تأیید نشده‌اند. با این حال، این روش می‌تواند مسیر تحقیقات آینده را هدفمندتر کرده و به انتخاب بهترین گزینه‌ها برای آزمایش در سلول‌ها، حیوانات و در نهایت انسان کمک کند.

به گفته محققان، فرآیند پیری حاصل مجموعه‌ای از تغییرات پیچیده در بدن است و احتمالاً درمان‌های مؤثر آینده باید هم‌زمان چندین سازوکار زیستی را هدف قرار دهند. از این رو، استفاده از روش‌های هوشمند برای شناسایی داروهای مناسب می‌تواند گام مهمی در توسعه درمان‌هایی باشد که واقعاً روند پیری زیستی را کند می‌کنند.

مترجم:امیرحسین فتائی