زندگی مدرن با ساختار تکاملی مغز انسان همخوانی ندارد

پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید هشدار داده‌اند که سبک زندگی مدرن ممکن است با توانایی‌های تکامل‌یافته ذهن و بدن انسان همخوانی نداشته باشد و همین موضوع به افزایش مشکلات جسمی و روانی از جمله اضطراب، تنهایی و چاقی دامن بزند.

به گزارش سیناپرس به نقل از  ScienceAlert، محققان مؤسسات علمی سنگاپور با انتشار نتایج پژوهش خود در نشریه Behavioral Sciences اعلام کردند؛ انسان در طول صدها هزار سال برای زندگی در گروه‌های کوچک، روابط اجتماعی محدود و مقابله با تهدیدهای مستقیم تکامل یافته است، اما اکنون در محیطی زندگی می‌کند که با جوامع بزرگ، ارتباطات دائمی، رقابت گسترده و بحران‌های هم‌زمان شناخته می‌شود.

به گفته پژوهشگران، این وضعیت نوعی «ناهمخوانی تکاملی» ایجاد کرده است؛ به این معنا که ویژگی‌های زیستی و روانی انسان برای شرایط امروز طراحی نشده‌اند و همین مسئله می‌تواند سلامت جسم و روان را تحت تأثیر قرار دهد

سارا چان روان‌شناس محیطی از دانشگاه فناوری و طراحی سنگاپور، گفت: استرس، تنهایی و اضطراب معمولاً مشکلاتی فردی یا ناشی از سبک زندگی تلقی می‌شوند، اما ممکن است بازتاب ناهماهنگی میان محیط زندگی امروز و شرایطی باشند که ذهن و بدن انسان برای آن تکامل یافته‌اند.

وی افزود: از این رو، علاوه بر تقویت تاب‌آوری افراد، باید در طراحی شهرها و جوامع نیز بازنگری شود.

پژوهشگران معتقدند یکی از نمونه‌های بارز این تغییر، گسترش شبکه‌های اجتماعی است. در گذشته افراد جایگاه خود را در میان گروهی کوچک و آشنا ارزیابی می‌کردند، اما امروزه به طور مداوم خود را با دوستان، آشنایان، افراد مشهور و حتی افراد ناشناس در فضای مجازی مقایسه می‌کنند؛ موضوعی که احساس رقابت و نگرانی از عقب ماندن را تشدید می‌کند.

خوزه یونگ روان‌شناس و از نویسندگان این پژوهش، اظهار کرد: رقابت همواره بخشی از زندگی انسان بوده، اما زندگی مدرن باعث شده این احساس تقریباً دائمی شود. دیدگاه تکاملی می‌تواند توضیح دهد چرا انسان‌ها نسبت به مقایسه اجتماعی و ترس از عقب ماندن، حتی در برابر محتوای منتشرشده توسط افراد ناشناس در فضای مجازی، واکنش شدیدی نشان می‌دهند.

این پژوهش همچنین به تأثیر هم‌زمان بحران‌هایی مانند تغییرات اقلیمی، همه‌گیری بیماری‌ها، بی‌ثباتی اقتصادی و پیشرفت سریع فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی اشاره می‌کند؛ مجموعه‌ای از بحران‌های به‌هم‌پیوسته که پژوهشگران از آن با عنوان «چندبحرانی» (Polycrisis) یاد کرده‌اند.

به اعتقاد محققان، این بحران‌ها یکدیگر را تقویت می‌کنند و با افزایش ناامنی اقتصادی و اجتماعی، به فرسودگی شغلی، کاهش تعاملات اجتماعی و تشدید رقابت منجر می‌شوند؛ روندی که می‌تواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای نیز به همراه داشته باشد.

پژوهشگران چارچوب نظری خود را فرضیه ناهمخوانی تکاملی اجتماعی و رقابت (SEMCH) نامیده‌اند و معتقدند:شناخت بهتر این پدیده می‌تواند به طراحی سیاست‌ها و مداخلات مؤثر برای بهبود سلامت روان کمک کند.

آن‌ها همچنین بر ضرورت بازطراحی شهرها و فضاهای دیجیتال تأکید دارند و پیشنهاد می‌کنند با افزایش فضاهای سبز، کاهش احساس ازدحام و طراحی پلتفرم‌های دیجیتال با محوریت کاهش مقایسه و رقابت، می‌توان بخشی از فشارهای روانی زندگی مدرن را کاهش داد.

نتایج این پژوهش در تازه‌ترین شماره نشریه Behavioral Sciences منتشر شده است.

مترجم:ندا جوادهراتی