انگشت مکیدن کودکان از علت تا درمان

زهرا مرادی دلیر در گفتگو با خبرگزاری سیناپرس همدان، اظهار کرد:  مکیدن انگشت  نوعی اختلال اضطرابی  است که  در بین هر دو جنس کودکان شایع است و به صورت میانگین از هر 5 کودک یک کودک دچار اختلالات اضطرابی است.

وی افزود: طبق تحقیقات نشان داده شده که مکیدن شست 7/3٪ در بین کودکان و مکیدن سایر انگشتان غیر از شست 1/2٪ است.
این روانشناس و مشاوره کودک اضافه کرد: میزان ابتلا بین دختران و پسران تفاوت زیادی ندارد، اما این اختلال  و سایر عادات  دهانی از جمله  تنفس دهانی، مکیدن لب، دندان قروچه، ناخن جویدن و سایر مصادیق  در بین خانواده های پر جمعیت و از لحاظ اقتصادی و اجتماعی ضعیف تر هستند بیشتر مشاهده می شود.
مرادی دلیر با بیان اینکه کودک در هنگام تولد دارای چند عکس العمل اصلی است که شامل حرکات بازتابی بوده و کودک با آن متولد می شود، اظهار کرد:بعضی از آنها در چند هفته اول و برخی تا ماهها با کودک همراه است. 
وی ادامه داد: این بازتاب ها به رشد جسمی و فکری نوزاد کمک می کند و جزئی از فرایند رشد  نوزاد محسوب می شود و ارزش زنده ماندن برای نوزاد دارد.
وی مهمترین بازتاب ها در نوزادان را مکیدن، چنگ زدن، پلک زدن و بازتاب گونه  برشمرد  وافزود: بازتاب مکیدن از ابتدای تولد  تا چهار ماهگی وجود دارد و بعد از آن مکیدن کودک از حالت بازتابی خارج و به یک امر ارادی تبدیل می شود.
مرادی دلیر گفت: مکیدن انگشت از جمله رفتار هایی است که نوزادان از بدو تولد به انجام آن علاقه دارند و بازتاب مکیدن باعث انجام بیشتر آن می شود.
این روانشناس تصریح کرد: انگشت مکیدن در کودکی را می توان از زاویه های مختلف مورد بررسی قرار داد چرا که گاهی مربوط به مرحله ای از رشد کودک است و طبق نظریه روانکاوی یا روانی  تحلیلگری فروید که عنوان می کند 4 تا 5 سال اول زندگی یا مرحله ی کودکی برای شگل گیری  شخصیت اهمیت زیادی دارد.
مرادی دلیر گفت: مرحله اول رشد کودکی مرحله دهانی است چرا دهان اولین اندامی  است که به کودک لذت می هد، کودکان غذای حیات بخش را از حفره دهان کسب می کنند، اما غیر از آن، از طریق مکیدن نیز لذت می برند و اغلب در اوایل کودکی این نیاز کودک به بهترین شیوه ارضا می شود.
وی ادامه داد: وقتی کودکان بزرگتر می شوند، بچه ها به خاطر تغذیه زمان بندی شده، افزایش فواصل زمانی بین وعده های غذا و از شیر گرفتن به احتمال بیشتری دچار احساس ناکامی و اضطراب می شو ند و این اضطراب ها باعث می شود که کودک راهی برای آرام کردن خود (دفاع کردن از خود علیه محیط اضطراب زا)  پیدا کند.
وی اضافه کرد: در واقع با فاصله پیدا کردن وعده های غذایی و به ویژه  از شیر گرفتن، اضطراب از دست دادن مادر در کودک ایجاد می شود و راهی برای ایجاد آرامش جست و جو کرده و انگشتانش میمکد.
مرادی دلیر یکی دیگر از علت های مکیدن انگشت در کودکان را رویش دندان ها و خارش لثه دانست و افزود: کودکانی که دندانشان در حال رویش است برای کاهش خارش از انگشتان خود استفاده می کنند.
وی گفت: در صورتیکه علت مکیدن انگشت در کودکان مشخص شد، والدین باید ارتباط صمیمی با کودک ایجاد کنند و رابطه ی والد فرزندی نقش مهمی در کاهش اضطراب و به طبع آن انگشت مکیدن دارد.
این روانشناس کودک خاطرنشان کرد: رابطه صمیمی شامل گذراندن وقت منظم و بازی کردن با کودک و فعالیت های لذت بخشی است  که کودک آن ها را انتخاب می کند. 
وی ادامه داد: اضطراب  از شیر گرفتن که جزیی از مرحله رشدی کودک است طبیعی بوده و بعد از ایجاد رابطه صمیمی و از بین بردن اضطراب کودک، اگر همچنان این رفتار ادامه داشت و در واقع به صورت عادت در امده بود باید اقدامات درمانی را انجام دهند.
مرادی تاکید کرد: والدین باید با زیر نظر گرفتن کودک زمان ها و موقعیت هایی  که کودک بیشتر اقدام به این کار می کند را شناسایی کنند همچنین بعد از شناسایی موقعیت باید از تکنیک هایی مثل مشغول نگه داشتن دست استفاده  کنند.
وی ادامه داد: به عنوان مثال  اگر کودک در هنگام تلویزیون دیدن یا این کار را انجام می دهد بهتر است با قرار دادن تنقلاتی مثل گندمک و… دهان و دست کودک را درگیر کاری غیر از مکیدن انگشت کرد.
وی بر تکنیک استفاده از حواس پرتی تاکید کرد و گفت: اگر در حال خواندن کتاب هستید و متوجه می شوید که کودک دست خود را به دهان برده است از او بخواهید او کتاب را نگه دارد یا ورق بزند، یا ادامه را بخواند یا از روی تصویر توضیح دهد.
مرادی استفاده از قانون برای کودکان بزرگتر را راهکار مناسب برای درمان مکیدن انگشت برشمرد و گفت: به عنوان مثالهنگام خواندن کتاب دستها زیر پتو باید قرار قرار گیرد و هر موقع دست به سمت دهان می رود خواندن داستان قطع می شود.
وی یادآور شد: برای کودکان دبستانی و بزرگتر می توان از یاد آور استفاده کرد. یعنی رمزی بین والد و کودک گذاشته می شود، به عنوان مثال، هرگاه من شما را در حال انگشت مکیدن مشاهده کنم یک بشکن یا سوت میزنم و شما سریع این عمل را به عمل دیگری تبدیل کن.
وی تصریح کرد: برای کودکان بزرگتر دبستانی  می توان از اعمال پیامد استفاده کرد. پیامد ابتدا باید مثبت باشد و اگر تاثیر نداشت از پیامد منفی مثل جریمه می توان استفاده کرد. به عنوان مثال اگر امروز انگشت خود را در دهان خود نکنی عصر به پارک میرویم.  برای اعمال پیامد ابتدا از زمان کم شروع می کنیم و پاداش می دهیم. کم کم زمان را بالا می بریم.
مرادی گفت: در صورتی که پاداش پاسخ گو نباشد می توان از پیامد منفی استفاده کرد، به عنوان  مثال چون دستت را در دهانت دیدم عصر به سینما نمی رویم. 
این روانشناس با بیان اینکه اعمال پیامد قوانین خاص خود را دارد و نباید حالت غافلگیری داشته باشد، گفت: از قبل باید شرایط توضیح داده شده باشد و هر دو والد و کودک روی آن توافق داشته باشند.
گزارش: زهرا فرامرزدوست