این دارو روند پیشرفت آلزایمر را تسریع می کند

یافته های جدید پژوهشگران نشان می دهد احتمال پیشرفت سریع بیماری و مرگ در افرادی که به بیماری آلزایمر مبتلا هستند و مکمل رایج گلوکوزامین (Glucosamine) را مصرف می‌کنند، ۲۵ درصد بیشتر از کسانی که آن را مصرف نمی‌کنند. این موضوع از آن جهت دارای اهمیت است که طیف عمده ای از افراد درگیر با آلزایمر در سنین کهنسالی بوده و برای کنترل دردهای مفصلی خود مجبور به استفاده از دارو هستند.

به گزارش سیناپرس، گلوکوزامین یک مولکول قندی است که بدون نسخه به عنوان داروی تسکین درد مفاصل و آرتریت به فروش می‌رسد و هر سال میلیون ها نفر در سراسر دنیا آن را مصرف می‌کنند.

پژوهشگران در مطالعات جدید خود دریافتند که این مکمل بر افراد در مراحل اولیه اختلال حافظه، وضعیتی به نام اختلال شناختی خفیف (Mild Cognitive Impairment)، نیز تأثیر منفی دارد. بر این اساس مشخص شد افراد مبتلا به این مرحله اولیه زوال عقل که گلوکوزامین مصرف می‌کردند، ۲۵ درصد بیشتر در معرض پیشرفت به آلزایمر کامل قرار داشتند.

این مطالعه بر اساس تحلیل پژوهشگران از بیماران مبتلا به آلزایمر بر پایه سوابق پزشکی دریافتی از سیستم بهداشتی دانشگاه فلوریدا انجام شد. در این مطالعه، سوابق ۲۴ هزار بیمار مبتلا به زوال عقل و ۴۱ هزار نفر با اختلال شناختی خفیف بررسی و شرایط مصرف‌کنندگان گلوکوزامین با افراد مصرف‌نکننده مقایسه شدند.

برای شناسایی مکانیسم احتمالی، آزمایش‌هایی روی موش‌هایی که علائم شبیه آلزایمر در آن‌ها ایجاد شده بود، انجام گرفت. نتایج نشان داد که مسدود کردن آنزیمی که قندهایی مانند گلوکوزامین تولید می‌کند، علائم زوال عقل را در موش‌ها بهبود می‌بخشد. در مقابل، مصرف گلوکوزامین باعث بدتر شدن از دست دادن حافظه شد، در حالی که موش‌های سالم هیچ تغییری نشان ندادند.

اهمیت موضوع فوق از این جهت است که سازمان غذا و دارو ایالات متحده، گلوکوزامین را به عنوان مکمل غذایی طبقه‌بندی کرده و نه دارو  و هر فرد می‌تواند بدون مراجعه به پزشک آن را تهیه کند.

گلوکوزامین یک آمینو قند است که از گلوکز و اسید آمینه گلوتامین (Glutamine) تشکیل شده و بدن از آن برای ساخت سلول‌های جدید استفاده می‌کند. از آنجا که این ماده مغذی ضروری تلقی نمی‌شود، کمبود آن به عنوان یک وضعیت پزشکی شناخته‌شده نیست. با این حال، افراد بر اساس گزارش‌های تجربی مبنی بر بهبود سلامت مفاصل، به‌ویژه زانوها، از آن استفاده می‌کنند.

تیم پژوهشی دانشگاه فلوریدا بیش از یک دهه بر روی نحوه پردازش قند توسط مغز و اختلالات مرتبط با آن در بیماران آلزایمر تمرکز کرده است. یکی از مشکلات کمتر شناخته‌شده آلزایمر، تجمع پوشش قندی اضافی بر سلول‌ها و پروتئین‌های مغزی است. سلول‌ها و پروتئین‌های مغزی معمولاً زنجیره‌های کوتاهی از قند به نام N-گلیکان (N-glycans) بر سطح خود دارند که به حفظ شکل و عملکرد پروتئین‌ها کمک می‌کنند. اما در آلزایمر، این زنجیره‌ها به طور نامناسب انباشته شده و باعث اختلال عملکرد پروتئین‌ها، از دست دادن حافظه و مرگ سلولی می‌شوند. این وضعیت هیپرگلیکوزیلاسیون نامیده می‌شود.

لازم به ذکر است که پژوهش‌های پیشین مصرف گلوکوزامین را با کاهش خطر زوال عقل در بزرگسالان سالم مرتبط دانسته‌اند. یافته‌های جدید این گزارش‌ها را رد نمی‌کند، بلکه بر این اساس مشخص شد گلوکوزامین برای مغز سالم ایمن و حتی محافظ به نظر می‌رسد، اما برای مغزی که در حال تجربه زوال شناختی است، ممکن است مضر باشد.

باید توجه داشت از آنجا که این مطالعه بر پایه سوابق بیماران و نه آزمایش کنترل‌شده بر روی انسان انجام شده، تنها ارتباط میان مصرف گلوکوزامین و زوال سریع‌تر شناختی را نشان می‌دهد و نمی‌تواند علت‌و‌معلولی را اثبات کند. بررسی علت‌و‌معلولی نیازمند مطالعه تصادفی است که به دلیل ملاحظات اخلاقی، در صورت وجود خطر، امکان‌پذیر نیست. علاوه بر این، هنوز مشخص نیست که آسیب احتمالی به دوز، برند مکمل یا مدت مصرف بستگی دارد یا خیر، و آیا این یافته برای سایر انواع زوال عقل نیز صدق می‌کند.

به همین دلیل پژوهشگران قصد دارند شرایط بیماران مبتلا به زوال عقل را که قبلاً گلوکوزامین مصرف کرده و سپس آن را قطع کرده‌اند (حدود ۸ درصد از پایگاه داده) برای چند سال پیگیری کنند تا مشخص شود آیا قطع مصرف، سرعت زوال شناختی را کاهش می‌دهد.

در نهایت، بررسی سایر مکمل‌هایی که بدن به شیوه مشابه گلوکوزامین تجزیه می‌کند، در دستور کار قرار دارد تا خطرات احتمالی آن‌ها برای مغزهای مبتلا به زوال شناختی ارزیابی شود.

شرح کامل این مطالعات در آخرین شماره مجله تخصصی Nature Metabolism منتشر شده است.

مترجم: مریم عالمی