آغاز استفاده واقعی از ایمپلنتهای مغزی مبتنی بر هوش مصنوعی
شرکتهای چینی با توسعه رابطهای مغز و رایانه مبتنی بر هوش مصنوعی گام تازهای برای کمک به بیماران فلج کنترل دستگاهها با ذهن و تبدیل فناوریهای عصبی به محصولات تجاری برداشتهاند.
به گزارش سیناپرس، شرکتهای فناوری در چین رقابت گستردهای را برای توسعه و عرضه رابطهای مغز و رایانه (BCI) مبتنی بر هوش مصنوعی آغاز کردهاند؛ فناوریای که میتواند به افراد کمک کند حرکت کنند، صحبت کنند و تنها با استفاده از سیگنالهای مغزی دستگاههای مختلف را کنترل کنند.
رابط مغز و رایانه سامانهای است که از طریق حسگرهایی قرارگرفته روی یا داخل جمجمه مغز انسان را به رایانه یا تجهیزات خارجی متصل میکند. این فناوری طی یک دهه گذشته برای کمک به بیماران مبتلا به فلج یا بیماریهای تحلیلبرنده عصبی مورد استفاده قرار گرفته، اما اکنون ترکیب آن با مدلهای زبانی بزرگ و هوش مصنوعی توانایی این سامانهها را به شکل چشمگیری افزایش داده است.
پژوهشگران میگویند استفاده از مدلهای زبانی بزرگ در این تجهیزات باعث شده رمزگشایی فعالیتهای مغزی با دقت بسیار بیشتری نسبت به روشهای سنتی پردازش سیگنال انجام شود. «لی هایفنگ» دانشمند علوم عصبی و محاسباتی در مؤسسه فناوری هاربین چین اعلام کرد الگوریتمهای مبتنی بر هوش مصنوعی میتوانند الگوهای مغزی را سریعتر و دقیقتر تحلیل کنند و همین موضوع عملکرد رابطهای مغزی را متحول کرده است.
در حال حاضر چندین آزمایش بالینی محدود در چین در حال انجام است و برخی از این تجهیزات هوشمند بهزودی وارد بازار عمومی خواهند شد. شرکت «NeuroXess» مستقر در شانگهای یکی از مهمترین شرکتهای فعال در این حوزه است که آزمایشهای انسانی روی ایمپلنت مغزی مبتنی بر هوش مصنوعی خود را آغاز کرده است.
ایمپلنت این شرکت در بخش کمعمقی از جمجمه قرار میگیرد و حسگرهای آن روی لایه بیرونی مغز موسوم به قشر مخ نصب میشوند. این سامانه از طریق سیم به یک فرستنده داده و باتری متصل میشود که در قفسه سینه بیمار قرار میگیرد.
در یکی از آزمایشهای انجامشده در اکتبر گذشته مردی ۲۸ ساله که به دلیل آسیب نخاعی دچار فلج شده بود توانست تنها با استفاده از افکار خود و حرکت دادن نشانگر رایانه، لوازم مختلف را از طریق یک اپلیکیشن روشن و خاموش کند.
شرکت NeuroXess همچنین یک مدل زبانی بزرگ توسعه داده که قادر است زبان ماندارین را بهصورت بلادرنگ و با سرعت ۳۰۰ کاراکتر در دقیقه از سیگنالهای مغزی رمزگشایی کند؛ سرعتی که حتی از میانگین سرعت گفتار طبیعی افراد چینیزبان که حدود ۲۲۰ کاراکتر در دقیقه است بیشتر محسوب میشود.
به گفته تایگر تائو همبنیانگذار و دانشمند ارشد این شرکت این سامانه توانسته برای زنی ۳۵ ساله مبتلا به صرع، کلمات و عبارات را تنها از طریق فعالیت مغزی تولید کند. او اعلام کرد تیم پژوهشی NeuroXess در حال آمادهسازی مقالات علمی مربوط به نتایج این آزمایشها است.
دولت چین نیز حمایت گستردهای از توسعه فناوری رابطهای مغز و رایانه آغاز کرده و اعلام کرده قصد دارد تا پایان دهه جاری به رهبر جهانی این حوزه تبدیل شود. دولت این کشور هدفگذاری کرده که تا سال ۲۰۲۷ پیشرفتهای فنی بزرگی در حوزه BCI حاصل شود و تا پایان دهه دستکم دو تا سه شرکت در سطح جهانی در این صنعت شکل بگیرند.
چین در ماه مارس امسال نخستین ایمپلنت مغزی تجاری جهان را نیز تایید کرد؛ اقدامی که نشاندهنده سرعت بالای توسعه فناوریهای عصبی در این کشور است.
با این حال گسترش سریع فناوریهای عصبی نگرانیهایی را درباره نحوه مدیریت دادههای خصوصی کاربران ایجاد کرده است؛ بهویژه زمانی که این تجهیزات با سامانههای هوش مصنوعی ترکیب میشوند. کارشناسان معتقدند دادههای مغزی میتوانند یکی از حساسترین انواع اطلاعات شخصی باشند.
دولت چین در سال ۲۰۲۴ مجموعهای از دستورالعملهای اخلاقی برای توسعه رابطهای مغز و رایانه منتشر کرد که بر اساس آن شرکتها و پژوهشگران موظفاند رضایت کتبی شرکتکنندگان در آزمایشهای بالینی یا سرپرستان آنها را دریافت کرده و پروژهها را از نظر اخلاقی ارزیابی کنند.
به نقل از برنا، میسن سان پژوهشگر علوم اطلاعات در دانشگاه ایلینوی اوربانا-شمپین معتقد است کاربران چینی نسبت به استفاده شرکتها از دادههای شخصی خود پذیرش بیشتری دارند و تمایل بیشتری برای آزمایش فناوریهای جدید نشان میدهند؛ موضوعی که به شرکتها اجازه میدهد با دسترسی گستردهتر به دادهها فناوریهای خود را سریعتر بهبود دهند.
پژوهشگران میگویند ترکیب هوش مصنوعی و رابطهای مغزی میتواند در آینده شیوه تعامل انسان با رایانهها را بهطور اساسی تغییر دهد و کاربردهایی گسترده در درمان بیماریهای عصبی، کنترل تجهیزات هوشمند، بازیابی توان حرکتی و حتی ارتباط مستقیم ذهنی ایجاد کند.
