کشف سازوکار لخته‌های خطرناک پس از مصرف هپارین

محققان مکانیسمی را شناسایی کرده انى که ممکن است در برخی بیماران، پس از دریافت هپارین، منجر به تشکیل لخته‌های خونی خطرناک شود.

به گزارش سیناپرس، یک تیم تحقیقاتی چندرشته‌ای در دانشگاه مک‌مستر کانادا، مکانیسمی را شناسایی کرده است که می‌تواند در برخی بیماران، پس از دریافت هپارین (یک داروی رایج رقیق‌کننده خون)، منجر به تشکیل لخته‌های خونی خطرناک شود.

این مطالعه توضیح می‌دهد که چگونه یک پروتئین خونی طبیعی می‌تواند به هدفی برای آنتی‌بادی‌های مضر تبدیل شده و یک وضعیت ایمنی به نام «ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین» (HIT) را ایجاد کند.

تمرکز پژوهشگران بر روی «فاکتور ۴ پلاکتی» (PF4) بود؛ پروتئینی طبیعی که در فرآیند لخته شدن خون نقش دارد. در برخی از بیمارانی که هپارین دریافت می‌کنند، شکل این پروتئین تغییر می‌کند و آن را به هدفی برای آنتی‌بادی‌هایی تبدیل می‌سازد که واکنش ایمنی را تحریک می‌کنند.

این واکنش می‌تواند منجر به تشکیل لخته‌های خطرناکی شود که عامل سکته مغزی، حمله قلبی یا از دست دادن اندام هستند و در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، می‌توانند تهدیدکننده حیات باشند.

پژوهشگران با استفاده از طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای (NMR)، آنچه را که «کلید مولکولی» در درون پروتئین PF4 می‌نامیدند و شکل آن را کنترل می‌کند، شناسایی کردند.

آن‌ها نشان دادند که حفظ پروتئین در حالت «بسته»، توانایی آن را برای تحریک واکنش ایمنی به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد؛ این امر حاکی از آن است که می‌توان از این مکانیسم برای توسعه ابزارهای تشخیصی یا درمانی جدید بهره برد.

این یافته‌ها حاصل همکاری پژوهشگرانی در حوزه‌های شیمی، زیست‌شناسی ساختاری، پزشکی و طب انتقال خون به سرپرستی جوزپه ملاچینی و اسحاق نازی، و با مشارکت پژوهشگر پسادکتری، چیو-لین ما، است.

ملاچینی اظهار داشت که شناسایی تغییر ساختاری که PF4 را به یک آنتی‌ژن بیماری‌زا تبدیل می‌کند، رویکردی نوین برای تشخیص یا پیشگیری از واکنش‌های ایمنی خطرناک ارائه می‌دهد. در همین حال، نازی خاطرنشان کرد که تلفیق تکنیک‌های تصویربرداری مولکولی با تخصص بالینی به تیم کمک کرد تا دریابند چرا این پروتئین به هدفی برای آنتی‌بادی‌های مضر تبدیل می‌شود.

به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، پژوهشگران معتقدند که این یافته‌ها می‌تواند راه را برای ابداع تست‌های تشخیصی دقیق‌تر جهت شناسایی زودهنگام آنتی‌بادی‌های بیماری‌زا هموار سازد؛ امری که امکان مداخله سریع‌تر و کاهش عوارض را فراهم می‌کند.

علاوه بر این، رویکرد این مطالعه می‌تواند به عنوان الگویی برای بررسی سایر بیماری‌های مرتبط با تغییرات ساختاری جزئی در پروتئین‌ها که بر عملکرد آن‌ها تأثیر می‌گذارد، مورد استفاده قرار گیرد.