تغییرات کنترلرهای ایکسباکس طی ۲۵ سال
۲۵ سال پیش ایکسباکس با یک کنترلر غولپیکر وارد میدان شد؛ حالا همان طراحی به یکی از محبوبترین دستههای بازی تبدیل شده است.
به گزارش سیناپرس، کنترلرهای ایکسباکس طی چهار نسل از یک دسته بزرگ و سنگین به یکی از پختهترین کنترلرهای بازی تبدیل شدهاند. با این حال برخی عناصر طراحی مانند چیدمان نامتقارن آنالوگها و دکمههای رنگی ABXY همچنان ثابت ماندهاند.
کنسول ایکسباکس در سال ۲۰۲۶ بیستوپنجمین سالگرد عرضه خود را پشت سر میگذارد و در طول این ربع قرن کنترلرهای مایکروسافت نیز همزمان با نسلهای مختلف این کنسول، بارها دستخوش تغییر و تکامل شدهاند.
نخستین کنترلر ایکسباکس که با نام غیررسمی Duke شناخته میشود یکی از بزرگترین و حجیمترین کنترلرهای تاریخ بازیهای ویدئویی بود. این کنترلر در زمان عرضه نخستین ایکسباکس در سال ۲۰۰۱ همراه بازیکنان بازیهایی مانند Halo: Combat Evolved شد. از آن زمان تاکنون مایکروسافت با اصلاح تدریجی طراحی کنترلرهای خود را به نمونهای بسیار جمعوجورتر، ارگونومیکتر و کاربردیتر تبدیل کرده است.
از Duke بزرگ تا کنترلرهای امروزی
نخستین تغییر مهم در طراحی کنترلر ایکسباکس خیلی زود اتفاق افتاد. مایکروسافت پس از دریافت انتقادهایی درباره ابعاد بزرگ کنترلر اولیه بهویژه در بازار ژاپن در اوایل سال ۲۰۰۲ نسخهای کوچکتر با نام Xbox Controller S را عرضه کرد.
Controller S طراحی بسیار جمعوجورتری نسبت به Duke داشت و از نظر ظاهری مسیر طراحی نسلهای بعدی کنترلرهای مایکروسافت را نیز تحت تاثیر قرار داد.
با عرضه Xbox ۳۶۰ در سال ۲۰۰۵ یکی از مهمترین تغییرات تاریخ کنترلرهای ایکسباکس رقم خورد؛ کنترلر بیسیم به شکل جدی وارد اکوسیستم این کنسول شد. البته تغییر مهم دیگری نیز در همین نسل رخ داد: مایکروسافت دکمههای کوچک سیاه و سفید کنترلرهای Duke و Controller S را کنار گذاشت و دکمههای LB و RB را در قسمت شانهای کنترلر قرار داد، طراحیای که همچنان در کنترلرهای امروزی ایکسباکس دیده میشود.
یکی دیگر از ویژگیهای مهم کنترلرهای ایکسباکس این است که بسیاری از عناصر اصلی طراحی آنها در طول ۲۵ سال ثابت باقی ماندهاند. برای مثال چیدمان نامتقارن دو آنالوگ که از همان نسل نخست استفاده شد همچنان در کنترلرهای جدید وجود دارد. همچنین دکمههای رنگی A، B، X و Y نیز از ابتدای کار تاکنون حفظ شدهاند.
از زمان عرضه Xbox ۳۶۰ در سال ۲۰۰۵ نیز تمام نسخههای استاندارد کنترلرهای بیسیم مایکروسافت همچنان از باتریهای AA استفاده میکنند، هرچند کاربران میتوانند بهصورت جداگانه بسته باتری قابل شارژ تهیه کنند.
Xbox One؛ تمرکز بر امکانات و تجربه کاربری
با ورود به نسل Xbox One تغییرات کنترلر بیشتر به سمت اصلاحات جزئی، اما کاربردی حرکت کرد.
یکی از این تغییرات طراحی دقیقتر و بهبودیافتهتر D-pad بود. همچنین مایکروسافت قابلیت Impulse Triggers را معرفی کرد که امکان ارائه بازخورد لرزشی مستقیم از طریق ماشههای کنترلر را فراهم میکرد. این قابلیت بهویژه در بازیهای مسابقهای مانند مجموعه Forza تجربه ملموستری از شتاب، ترمز و برخوردهای خودروها در اختیار بازیکن قرار میداد.
اضافه شدن جک هدفون ۳.۵ میلیمتری نیز یکی دیگر از تغییرات مهم این نسل بود. با افزایش محبوبیت بازیهای آنلاین و ارتباط صوتی میان بازیکنان این قابلیت امکان اتصال سادهتر هدست به کنترلر را فراهم کرد.
پشتیبانی از Bluetooth نیز اتصال کنترلر Xbox One به رایانههای شخصی را آسانتر کرد و به گسترش استفاده از کنترلرهای ایکسباکس در بازیهای رایانهای کمک کرد.
کنترلر نسل جدید؛ Share و طراحی با اصطکاک بیشتر
کنترلر استاندارد فعلی ایکسباکس که همراه کنسولهای Xbox Series X/S استفاده میشود بیشتر حاصل تکامل تدریجی نسلهای قبلی است تا یک طراحی کاملاً متفاوت.
یکی از مهمترین قابلیتهای جدید آن اضافه شدن دکمه Share است که به کاربران اجازه میدهد تصاویر و ویدئوهای بازی را سریعتر ثبت و ذخیره کنند.
همچنین مایکروسافت روی بخشهای مختلف کنترلر از بافتهای ضدلغزش استفاده کرده است. این طراحی باعث میشود کنترلر در استفادههای طولانیمدت راحتتر در دست باقی بماند و احتمال لغزش آن کاهش پیدا کند.
در مجموع کنترلرهای جدید ایکسباکس از نظر طراحی و ارگونومی فاصله زیادی با Duke اولیه دارند، اما همچنان DNA طراحی نخستین کنترلر را حفظ کردهاند.
چرا نخستین کنترلر ایکسباکس اینقدر بزرگ بود؟
Duke به دلیل ابعاد بسیار بزرگ خود یکی از مشهورترین کنترلرهای تاریخ ایکسباکس محسوب میشود. این کنترلر حدود ۷ اینچ عرض ۵.۵ اینچ ارتفاع و ۲.۷ اینچ ضخامت داشت و وزن آن به حدود ۱۴ اونس میرسید.
در مقابل کنترلر بیسیم فعلی Xbox Series حدود ۹.۸ اونس وزن دارد بنابراین تفاوت ابعاد و وزن میان دو نسل کاملا محسوس است.
بخشی از این ابعاد به شرایط طراحی نخستین ایکسباکس بازمیگشت. کنسول اولیه مایکروسافت نیز محصولی بسیار بزرگ و سنگین بود و حدود ۸.۸ پوند وزن داشت در حالی که Xbox Series S تنها حدود ۴.۲۵ پوند وزن دارد.
مایکروسافت در طراحی نخستین کنسول خود تمرکز ویژهای بر بازار آمریکای شمالی داشت و کنترلر را نیز تا حد زیادی متناسب با دستهای بزرگتر طراحی کرد. در آن زمان ایکسباکس با بازیهایی مانند Halo: Combat Evolved، Dead or Alive ۳ و Project Gotham Racing بیشتر به دنبال جذب بازیکنان بزرگسال بود.
در نتیجه رویکرد مایکروسافت با برخی رقبای آن زمان متفاوت بود. برای مثال Nintendo GameCube که تقریبا یک ماه پس از ایکسباکس در سال ۲۰۰۱ عرضه شد بیشتر روی مخاطبان جوانتر و بازیهای خانوادگی تمرکز داشت.
حافظه جداشدنی؛ یکی از دلایل ضخامت Duke
تنها اندازه دست کاربران دلیل بزرگ بودن Duke نبود. طراحی سختافزاری کنترلر نیز فضای زیادی نیاز داشت.
دو آنالوگ، موتورهای لرزاننده، دکمههای بزرگ، D-pad حجیم و لوگوی بزرگ Xbox در مرکز کنترلر همگی بخشی از فضای داخلی و خارجی آن را اشغال میکردند.
علاوه بر این ایکسباکس برخلاف PlayStation ۲ از کارتهای حافظه جداشدنی استفاده میکرد. این کارتها به پشت کنترلر متصل میشدند و هر واحد حافظه ایکسباکس ۸ مگابایت ظرفیت داشت؛ بنابراین مایکروسافت مجبور بود دو شکاف توسعه را در بدنه کنترلر تعبیه کند، موضوعی که به ضخیمتر شدن و افزایش ابعاد Duke کمک کرد.
کدام کنترلر ایکسباکس بهترین است؟
در میان طرفداران قدیمی ایکسباکس کنترلر Xbox ۳۶۰ معمولا جایگاه ویژهای دارد. نسخه بیسیم این کنترلر نخستین نمونهای بود که کاربران را از اتصال دائمی دسته به کنسول بینیاز کرد.
دکمه Home نیز امکان دسترسی سریع به داشبورد Blades را فراهم میکرد و به یکی از عناصر شناختهشده تجربه کاربری Xbox ۳۶۰ تبدیل شد.
کنترلر Xbox ۳۶۰ تنها در دنیای کنسولها تاثیرگذار نبود و نقش مهمی در بازیهای رایانهای نیز ایفا کرد. پشتیبانی گسترده ویندوز از این کنترلر و معرفی رابط برنامهنویسی XInput باعث شد کنترلر Xbox ۳۶۰ برای سالها به یکی از گزینههای اصلی کاربران PC تبدیل شود.
کنترلر فعلی؛ پختهترین نسخه مایکروسافت؟
کنترلر بیسیم فعلی ایکسباکس که برای Xbox Series X/S و رایانههای شخصی نیز قابل استفاده است از نظر بسیاری از کاربران و کارشناسان، پختهترین کنترلر استانداردی است که مایکروسافت تاکنون ساخته است.
ارگونومی بهبودیافته، طراحی مناسبتر، عمر باتری قابل توجه و اضافه شدن دکمه اختصاصی Share این کنترلر را به گزینهای همهکاره تبدیل کرده است.
بر اساس اطلاعات ارائهشده عمر باتری این کنترلر میتواند به حداکثر ۴۰ ساعت برسد، رقمی که در مقایسه با حداکثر حدود ۱۲ ساعت برای کنترلر DualSense پلیاستیشن ۵ قابل توجه است.
Elite Series ۲؛ مجهزترین کنترلر ایکسباکس
اگر معیار تعداد امکانات و قابلیتهای قابل شخصیسازی باشد، Xbox Elite Wireless Controller Series ۲ در جایگاه متفاوتی قرار میگیرد.
این کنترلر حرفهای چهار پدال قابل جداسازی در قسمت پشتی، ماشههایی با قابلیت تنظیم، گریپهای پوشاننده، آنالوگهای دارای قابلیت تنظیم میزان کشش و امکان شخصیسازی و تغییر عملکرد تقریبا تمام دکمهها از طریق برنامه Xbox Accessories را در اختیار کاربر قرار میدهد.
به نقل از انگجت، البته امکانات بیشتر قیمت بالاتری نیز دارد. این کنترلر در زمان عرضه با قیمت حدود ۲۰۰ دلار در دسترس بود؛ رقمی که آن را به یکی از گرانترین کنترلرهای استاندارد و حرفهای بازار تبدیل میکند.
در نهایت مسیر ۲۵ ساله کنترلرهای ایکسباکس نمونهای از تکامل تدریجی یک محصول سختافزاری است؛ مایکروسافت بسیاری از عناصر موفق طراحی اولیه از جمله چیدمان نامتقارن آنالوگها و دکمههای ABXY را حفظ کرده، اما در هر نسل با تغییر ابعاد، ارگونومی، اتصال بیسیم، بازخورد لرزشی، امکانات ارتباطی و قابلیتهای شخصیسازی کنترلر خود را به نمونهای مدرنتر تبدیل کرده است.
