چین در جستجوی آب در کره ماه

سازمان فضایی چین طی سال های اخیر و با اجرای مأموریت‌های چانگ‌ای، پیشرفت چشمگیری در اکتشاف ماه داشته است. در حال حاضر هدف اصلی این کشور، جستجوی آب در قمر زمین اعلام شده و گفته می شود یافتن آب در قطب جنوب ماه برای تأمین اکسیژن، سوخت و حمایت از پایگاه‌های دائمی آینده حیاتی است و گامی اساسی به‌سوی مأموریت‌های سرنشین‌دار محسوب می‌شود.

به گزارش سیناپرس، چین در تلاش است تا در قطب جنوب ماه به جست‌وجوی منابع آب بپردازد، هرچند پرتاب فضاپیمای چانگ ‌ای-۷ (Chang’e-۷) به دلیل شرایط نامساعد جوی به تعویق افتاده و ممکن است تا سال ۲۰۲۷ به تأخیر بیفتد. آژانس فضایی سرنشین‌دار چین روز یکشنبه در بیانیه‌ای کوتاه اعلام کرد که کاوشگر ماه موسوم به چانگ ‌ای-۷ شرایط لازم برای پرتاب را ندارد و بنابراین پرتاب آن در بازه زمانی برنامه‌ریزی‌شده امسال امکان‌پذیر نیست. این تأخیر کمتر از دو هفته پس از یک شکست در پرتاب این فضاپیما رخ داده است. کاوشگر قرار بود از پایگاه پرتاب فضایی ونچانگ (Wenchang Space Launch Site) واقع در جزیره هاینان  در جنوب چین به فضا پرتاب شود.

آژانس فضایی چین تأکید کرده که ارزیابی شرایط پرتاب بر اساس اصول احتیاط، قابلیت اطمینان و تضمین موفقیت مطلق مأموریت انجام شده است. باید توجه داشت بروز توفان استوایی ناررا در خلیج تونکین دلیل اصلی این تصمیم بوده و احتمال می‌رود تاریخ عملیات به طور قابل توجهی به تعویق بیفتد. اگرچه تاریخ دقیق جدید هنوز اعلام نشده، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که ممکن است این مأموریت تا سال ۲۰۲۷ به تأخیر بیفتد.

لازم به ذکر است مأموریت چانگ ‌ای-۷ که هدف اصلی آن جست‌وجوی نشانه‌های آب در قطب جنوب ماه است، بخشی از برنامه بلندمدت چین برای فرود خدمه انسانی روی ماه تا پیش از سال ۲۰۳۰ به شمار می‌رود. کاوشگر و موشک حامل لانگ مارچ-۵ وای۱۴  به ترتیب در ماه‌های آوریل و ژوئیه به پایگاه پرتاب منتقل شده و مراحل مونتاژ و آزمایش ‌های فنی را با موفقیت پشت سر گذاشته بودند. این مأموریت که حداقل تا پایان سال جاری انجام نخواهد شد، در پی دستیابی به پیشرفت‌هایی در فناوری ‌های کلیدی است. از جمله این فناوری ‌ها می‌توان به فرود نرم و دقیق روی سطح ماه، حرکت با استفاده از پاهای رباتیک، پرش روی سطح و اکتشاف دهانه ‌هایی که همواره در سایه قرار دارند اشاره کرد. این دهانه ‌ها به دلیل دمای بسیار پایین ممکن است حاوی آب یخزده باشند که برای مأموریت ‌های آینده اهمیت حیاتی دارد.

چانگ ‌ای-۷ هفتمین مأموریت رباتیک چین به ماه خواهد بود و تمرکز اصلی آن بر یافتن منابع آب در سطح ماه است. چین در سال‌های اخیر میلیاردها دلار در برنامه فضایی خود سرمایه‌گذاری کرده تا به آنچه شی جین پینگ  «رؤیای فضایی» کشور می ‌نامد دست یابد. این کشور در ماه ژوئیه برای نخستین بار موفق به فرود یک موشک قابل استفاده مجدد شد که گامی مهم در کاهش هزینه‌های پرتاب و افزایش توانمندی‌های فضایی محسوب می‌شود. چین در رقابت با برنامه آرتمیس ایالات متحده آمریکا، قصد دارد پیش از سال ۲۰۳۰ فضانوردان خود را روی سطح ماه فرود آورد.

تاکنون چین شش مأموریت رباتیک برای اکتشاف ماه انجام داده که آخرین آن‌ ها مأموریت ۵۳ روزه چانگ ‌ای-۶   در تابستان ۲۰۲۴ بود که به عنوان نخستین تلاش موفق جهان برای بازگرداندن نمونه از سمت دور ماه شناخته می ‌شود. این مأموریت توانست ۱۹۳۵٫۳ گرم نمونه سنگی و خاکی را با موفقیت به زمین منتقل کند. نام چانگ ‌ای  برگرفته از الهه ماه در اساطیر کهن چین است و نشان‌دهنده پیوند فرهنگی این برنامه با تاریخ و افسانه‌های این کشور  است.

تأخیر در پرتاب چانگ ‌ای-۷ در شرایطی اعلام شد که کمتر از دو هفته پیش، یک موشک لانگ مارچ ۷آ (Long March 7A) پرتاب‌ شده از همان پایگاه در هاینان دچار مشکل فنی شده و در نهایت منفجر گردید. این موشک ماهواره ارتباطی ژونگ ‌شینگ-۴بی (Zhongxing-4B) را حمل می‌کرد و انفجار آن در حضور تماشاگران رخ داد. خبرگزاری شین‌هوا اعلام کرد که علت این شکست همچنان در دست بررسی است. این رویداد نادر بر اهمیت رعایت اصول ایمنی و قابلیت اطمینان در برنامه‌های فضایی چین تأکید دارد و نشان می‌دهد که آژانس فضایی این کشور در تصمیم‌گیری برای پرتاب‌های حساس، رویکردی بسیار محتاطانه اتخاذ کرده است.

ترجمه: نیروانا محمدحسینی