آیا واقعاً باید تمام دوره آنتیبیوتیک را کامل کرد؟
پژوهشگران میگویند توصیه قدیمی «حتماً تمام دوره آنتیبیوتیک را مصرف کنید» برای همه عفونتهای باکتریایی دیگر با شواهد علمی امروز همخوان نیست؛ با این حال، بخش بزرگی از مردم همچنان دورههای طولانیتر درمان را ترجیح میدهند.
به گزارش سیناپرس، باور رایج درباره مصرف آنتیبیوتیکها در حال تغییر است. یک مطالعه ملی در آمریکا نشان میدهد؛حدود ۶۰ درصد بزرگسالان همچنان ترجیح میدهند برای عفونتهای باکتریایی دستگاه تنفسی، دورههای هفتروزه یا طولانیتر آنتیبیوتیک دریافت کنند و حدود ۸۸ درصد نیز معتقدند حتی پس از احساس بهبودی باید مصرف آنتیبیوتیک تجویزشده را تا پایان دوره ادامه داد.
این پژوهش با هدایت آلیستر تورپ از دانشگاه یوتا انجام شده و نتایج آن در مجله Open Forum Infectious Diseases منتشر شده است. پژوهشگران در این مطالعه دیدگاه ۱۴۷۵ بزرگسال آمریکایی را درباره مدت مصرف آنتیبیوتیک و میزان پذیرش توصیههای جدید پزشکی بررسی کردند.
چرا باور «دوره را کامل کن» همچنان پابرجاست؟
برای دههها به بیماران گفته شده است که حتی در صورت برطرف شدن علائم، مصرف آنتیبیوتیک را متوقف نکنند. این پیام به اندازهای در ذهن مردم تثبیت شده که ۷۶.۳ درصد شرکتکنندگان گفتند پیشتر از یک متخصص سلامت شنیدهاند که باید دوره آنتیبیوتیک را کامل کنند. همچنین ۶۱.۵ درصد این پیام را از منابع عمومی سلامت به یاد داشتند.
بسیاری از افرادی که دورههای طولانیتر را ترجیح میدادند، معتقد بودند هرچه مدت مصرف بیشتر باشد، عفونت نیز کاملتر درمان میشود. پژوهشگران دریافتند دریافت توصیه «همیشه دوره را کامل کن» از سوی پزشک، یکی از عوامل مهم در شکلگیری این نگرش بوده است.
به گفته پژوهشگران، بیش از ۱۲۰ کارآزمایی بالینی تصادفیشده نشان دادهاند که در بسیاری از عفونتهای باکتریایی شایع، دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک میتواند به اندازه دورههای طولانی مؤثر باشد و در برخی شرایط با ایمنی بیشتری همراه باشد. این شواهد موجب شده است پزشکی نوین در موارد مناسب به سمت دورههای کوتاهتر حرکت کند.
با این حال، این یافته به معنای آن نیست که بیماران باید خودسرانه با احساس بهبودی، مصرف دارو را قطع کنند. مدت درمان باید بر اساس نوع عفونت، داروی تجویزشده و شرایط بالینی بیمار توسط پزشک تعیین شود.
بیماران تا چه اندازه توصیههای جدید را میپذیرند؟
مطالعه نشان داد تنها ۱۷.۵ درصد افراد تاکنون از یک ارائهدهنده خدمات سلامت شنیدهاند که در صورت احساس بهبودی میتوانند مصرف آنتیبیوتیک را متوقف کنند.
با این حال، حدود ۵۹ درصد شرکتکنندگان گفتند اگر پزشک برای یک عفونت باکتریایی تنفسی چنین توصیهای ارائه کند، دستکم تا حدی با آن احساس راحتی خواهند داشت. همچنین اعتماد عمومی به پزشکان در این زمینه بالا بود؛ بیش از ۹۰ درصد پاسخدهندگان اعلام کردند به توصیه پزشک خود درباره مدت مصرف آنتیبیوتیک اعتماد دارند.
خطر تغییر خودسرانه مصرف آنتیبیوتیک
پژوهشگران تأکید میکنند پیام اصلی این مطالعه، جایگزین کردن شعار «همیشه دوره را کامل کن» با شعار «به محض بهبودی دارو را قطع کن» نیست.
به گفته آنها، هیچ قاعده واحدی برای مدت مصرف همه آنتیبیوتیکها و همه عفونتها وجود ندارد و تصمیم درباره طول درمان باید متناسب با شرایط بالینی گرفته شود. نتایج این مطالعه نیز عمدتاً درباره عفونتهای باکتریایی دستگاه تنفسی بررسی شده و نباید به سایر عفونتها تعمیم داده شود.
پژوهشگران معتقدند: تغییر شواهد علمی باید با توضیح دقیق برای بیماران همراه باشد. استفاده از شعارهای سادهای مانند «همیشه تمامش کن» یا برعکس، «هر وقت بهتر شدی قطع کن»، میتواند گمراهکننده باشد.
به باور آنها، پزشکان باید هنگام تجویز دورههای کوتاهتر، دلیل انتخاب این روش را برای بیمار توضیح دهند و تأکید کنند که تغییر توصیههای پزشکی نتیجه پیشرفت شواهد علمی است، نه تناقض در علم پزشکی.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که مصرف غیرضروری آنتیبیوتیکها علاوه بر ایجاد عوارض دارویی، با مسئله مهم مقاومت میکروبی نیز ارتباط دارد؛ مشکلی که سلامت عمومی را در سراسر جهان تهدید میکند.
نتیجه مهم پژوهش این است که زمان آن رسیده درباره مصرف آنتیبیوتیکها از یک قاعده ثابت فاصله بگیریم و مدت درمان را بر اساس نوع عفونت و شواهد علمی تعیین کنیم؛ اما این تغییر نباید به مصرف یا قطع خودسرانه دارو منجر شود.
گزارش:نداجوادهراتی
