چرا سرطان ریشهکن نمیشود؟
عضو علمی شبکه ملی کنترل سرطان با تاکید بر اینکه سرطان یک بیماری واحد نیست، گفت: تاکنون بیش از ۲۰۰ نوع سرطان شناسایی شده که هر کدام ویژگیهای بیولوژیک و درمانی متفاوتی دارند؛ از همین رو نمیتوان از ریشهکن شدن سرطان سخن گفت، اما پیشرفتهای علمی در حوزه پیشگیری، تشخیص و درمان، چشمانداز امیدوارکنندهای برای بیماران ایجاد کرده است.
دکتر رضا ملایری، فوق تخصص خون و آنکولوژی و عضو علمی شبکه ملی کنترل سرطان در گفتگو با خبرنگار سیناپرس اظهار کرد: سرطان یک بیماری واحد نیست و تاکنون بیش از ۲۰۰ نوع سرطان شناخته شده است. این بیماریها بر اساس محل درگیری، نوع بافت، ویژگیهای پاتولوژیک و گیرندههای مولکولی، رفتارهای متفاوتی دارند و به همین دلیل درمان هر یک نیز با دیگری تفاوت دارد.
عضو شورای پژوهشی مرکز تحقیقات بنیاد ملی نیکوکاری کنترل سرطان با اشاره به سابقه طولانی این بیماری افزود: شواهد نشان میدهد سرطان بیش از چهار هزار سال است که در جوامع انسانی وجود دارد، اما طی چند دهه اخیر پیشرفتهای علمی، تحول بزرگی در حوزه پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری ایجاد کرده است.
ملایری با بیان اینکه پیشگیری موثرترین راه مقابله با بسیاری از سرطانهاست، گفت: امروزه نمونههای موفقی از پیشگیری در دنیا وجود دارد. واکسن ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) نقش مهمی در پیشگیری از سرطان دهانه رحم داشته و در کشورهایی که برنامههای کنترل مصرف دخانیات بهطور جدی اجرا شده است، میزان ابتلا به سرطان ریه کاهش یافته است.
وی ادامه داد: در حوزه تشخیص نیز استفاده از روشهایی مانند رادیولوژی، سونوگرافی، سیتیاسکن، امآرآی، اسکنهای هستهای، نمونهبرداری (بیوپسی)، بررسیهای پاتولوژی و آزمایشهای مولکولی، امکان شناسایی دقیقتر بیماری و آغاز درمان در مراحل اولیه را فراهم کرده است.
این فوق تخصص خون و آنکولوژی با اشاره به تحولات درمان سرطان گفت: امروزه جراحیهای پیشرفته، رادیوتراپی نوین، داروهای جدید ضدسرطان، درمانهای هدفمند مبتنی بر گیرندههای مولکولی، ایمنیدرمانی (ایمونوتراپی) و پزشکی هستهای، افقهای تازهای را در درمان بیماران گشودهاند.
وی افزود: برای مثال، سرطان مزمن خون از نوع میلوئیدی (CML) امروزه با مصرف روزانه ۴۰۰ میلیگرم داروی ایماتینیب ـ که بسته به دوز دارو میتواند معادل چهار قرص باشد ـ در بسیاری از بیماران بهخوبی کنترل و درمان میشود. همچنین برای بیماران مبتلا به سرطان پستان دارای گیرنده HER2، داروهای هدفمند موثری تولید شده که نتایج درمان را بهطور قابل توجهی بهبود بخشیده است.
ملایری ادامه داد: در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته ریه که دارای جهش گیرنده فاکتور رشد (EGFR) هستند، درمانهای هدفمند موجب افزایش چشمگیر طول عمر بیماران شده است. همچنین بیماران مبتلا به برخی سرطانهای سر و گردن، ریه، دستگاه گوارش و سایر سرطانهایی که گیرنده PD-L1 دارند، پاسخ بسیار خوبی به ایمنیدرمانی نشان میدهند.
وی افزود: در بسیاری از سرطانها، اگر نتیجه آزمایش MSI یا ناپایداری ریزماهوارهای بالا باشد، ایمنیدرمانی بهعنوان یکی از گزینههای موثر درمانی توصیه میشود و میتواند نتایج مطلوبی برای بیماران به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به تازهترین دستاوردهای علمی در درمان سرطان اظهار کرد: یکی از مهمترین پیشرفتهای ارائهشده در کنگره سرطانشناسی امسال، معرفی داروی هدفمند علیه جهش RAS در سرطان لوزالمعده بود که نتایج امیدوارکنندهای داشته و توانسته است طول عمر بیماران را افزایش دهد.
ملایری همچنین با اشاره به ادامه روند نوآوری در درمان سرطان گفت: علاوه بر توسعه داروهای هدفمند، روشهای درمانی نوینی نیز در دنیا در حال گسترش است. از جمله الکتروکموتراپی (Electrochemotherapy) که با استفاده از پالسهای الکتریکی، اثربخشی داروی شیمیدرمانی را در بافت هدف بهطور چشمگیری افزایش میدهد و نتایج امیدوارکنندهای در درمان برخی سرطانها نشان داده است.
عضو علمی شبکه ملی کنترل سرطان با تاکید بر اینکه هنوز نمیتوان از ریشهکن شدن سرطان سخن گفت، خاطرنشان کرد: پیشرفتهای پزشکی باعث شده بسیاری از سرطانها نسبت به گذشته با موفقیت بیشتری کنترل شوند و بیماران از طول عمر و کیفیت زندگی بالاتری برخوردار باشند.
وی در پایان تصریح کرد: به جای ترساندن مردم با اصطلاحات نادرست و دهانپرکنی مانند «سونامی سرطان»، باید سطح آگاهی جامعه را افزایش داد تا مردم مشارکت بیشتری در برنامههای پیشگیری، غربالگری، تشخیص زودهنگام و استفاده از درمانهای علمی و استاندارد داشته باشند؛ زیرا آگاهی، مهمترین ابزار برای کاهش بار سرطان در جامعه است.
گزارش:مهگل غفاری
