شبکهی نامرئی بقا در آمازون
پرندگان و میمونها با گوش دادن به هشدارهای یکدیگر، اطلاعات حیاتی درباره شکارچیان را در چند ثانیه در سراسر جنگل پخش میکنند.
به گزارش سیناپرس، در دل جنگلهای بارانی آمازون، شبکهای نامرئی از صداها شکل گرفته که مانند «اینترنت جنگل» عمل میکند؛ پرندگان و میمونها با گوش سپردن به هشدارها و نداهای یکدیگر، اطلاعات حیاتی درباره حضور شکارچیان را در چند ثانیه در سراسر تاجپوش و لایههای زیرین جنگل پخش میکنند. پژوهش تازه دانشمندان نشان میدهد این شبکه شنود متقابل تا چه حد برای بقا در این اکوسیستم پیچیده حیاتی است.
«اتوره کامرلنگی» (Ettore Camerlenghi)، پژوهشگر همکار در رفتار پرندگان، دانشگاه دیکین (Deakin University) و «آری مارتینس» (Ari Martínez)، استادیار بومشناسی و زیستشناسی تکاملی، دانشگاه کالیفرنیا در سانتا کروز در سایت «کانورسیشن» (The Conversation) درباره «اینترنت جنگل» اینطور نوشتند:
شاید برای فاصله گرفتن از کار و آرام کردن اعصاب پس از یک هفته پرمشغله، به پیادهروی در جنگل بروید. چهچهها و صداهای پرندگان در تاجپوش درختان بالای سرتان ممکن است دقیقا همان چیزی باشد که به شما احساس آرامش میدهد. اما آنچه برای انسانها آرامبخش به نظر میرسد، ممکن است برای دیگر حیوانات نشانه خطر باشد و ترس را در سراسر جنگل برانگیزد.
در پژوهشمان که در نشریه Current Biology منتشر شده، نشان میدهیم که وقتی برخی حیوانات شکارچی را میبینند، فریاد هشدار سر میدهند که توسط دیگران دریافت شده و در میان تاجپوش جنگل بارانی گسترش مییابد. برای مدتی، گونههای مختلف در یک شبکه اطلاعاتی مشترک به هم متصل میشوند و بخشهایی از جنگل بهطور موقت در سکوت فرو میرود.
پرندگان و میمونها
در جریان یک سفر پژوهشی به منطقهای دورافتاده در آمازون پرو، با همکاری یک بازبان (نگهدارنده باز)، از پرندگان شکاری آموزشدیده برای تحریک صداهای هشدار در پرندگان و نخستیها استفاده کردیم. ما این صداها را ضبط کردیم، سپس آنها را در جنگل پخش کردیم و واکنش جامعه جانوری را زیر نظر گرفتیم.
ما پیشتر میدانستیم که پرندگان گاهی هشدارهای جانوران دیگر را تکرار میکنند؛ حتی در برخی موارد هشدارهای گونههای متفاوت یا نخستیها را. آنچه میخواستیم بدانیم این بود که این رفتار تا چه اندازه در سراسر جامعه جانوری گسترده است.
دریافتیم که صداهای هشدار تولید شده توسط گونههای کوچک پرندگان — با وزن کمتر از ۱۰۰ گرم — بیش از همه منتقل میشد. دیگر پرندگان کوچک ساکن تاجپوش بیش از همه احتمال داشت این هشدار را بازپخش کنند؛ اما سایر حیوانات نیز به این زنجیره میپیوستند.
گونههای بزرگتر، از جمله میمونهای کاپوچین و میمونهای عنکبوتی، نیز گاهی واکنش نشان میدادند.
دو گونه از پرندگان تاجنشین- راهبهمرغ پیشانیسیاه و پیشانیسفید-به طور ویژه در تکرار و انتشار هشدارهای همسایگان خود در سراسر جنگل برجسته بودند.
صداها و سکوت
صداهای هشدار گونههایی که در لایه زیرین جنگل زندگی میکنند، بسیار کمتر احتمال داشت توسط دیگر پرندگان یا نخستیها گسترش یابد و بازتکرار شود. با این حال، حتی زمانی که این هشدارها تکرار نمیشدند، چشمانداز صوتی جنگل را تغییر میدادند. پرندگان کوچک ساکن تاجپوش تقریبا به طور کامل پس از شنیدن هشدار شکارچی از آواز خواندن دست میکشیدند. در همین حال، حیوانات ساکن لایههای پایینتر جنگل اغلب با وجود تهدیدی که احساس میکردند، همچنان به تولید صدا ادامه میدادند.
در مجموع، این یافتهها نشان میدهد که تاجپوش جنگل آمازون نه تنها مرموزترین لایه جنگل بارانی است (که تا حد زیادی ناشناخته مانده و بخش بزرگی از تنوع زیستی را در خود جای داده) بلکه به عنوان یک بزرگراه اطلاعاتی عمل میکند؛ شبیه به یک شبکه فیبر نوری که از طریق آن حیوانات به سرعت سیگنالهای خطر را به اشتراک میگذارند.
لایهای جدید از «اینترنت جنگل»
در دهه گذشته، مفهوم «اینترنت جنگل» از طریق ایده «شبکه گسترده چوبی» (wood wide web) که در آن گیاهان از طریق سیستمهای ریشهای و شبکههای قارچی منابع و اطلاعات را مبادله میکنند، محبوب شده است. پژوهش ما به یک سامانه ارتباطی دیگر اشاره میکند؛ سامانهای که در ارتفاعات بالای زمین عمل میکند.
بالای سر ما یک بومسازگان گسترده و معلق قرار دارد که در آن حیوانات پیوسته به صدای یکدیگر گوش میسپارند و شبکهای از استراق سمع شکل میدهند؛ شبکهای که اطلاعات حیاتی را در عرض چند ثانیه منتشر میکند.
به نقل از آنا، فعالیت صوتی پرندگان معمولا با یافتن جفت و دفاع از قلمرو مرتبط است. با این حال، اکنون میدانیم که گاهی این فعالیت یا فقدان آن ممکن است بازتابی از ضربانهای یک چشمانداز صوتی مبتنی بر ترس باشد.
بار دیگر که در یک جنگل بارانی قدم میزنید، به بالا نگاه کنید و به صدای پرندگان گوش دهید. سکوت ناگهانی شاید به این معنا باشد که یک پرنده شکاری جایی در فراز تاجپوش درختان در حال پرواز است.
