فرار خاموش نخبگان و بحران اعتماد در دانشگاههای آمریکا
نظرسنجی گستردهای تایید کرده است که نارضایتی اساتید آمریکا از فضای سیاسی و محدودیتهای ابراز نظر، به یک روند ساختاری تبدیل شده است. با خروج ۶ درصدی کامل پاسخدهندگان از محیط دانشگاهی، نظام آموزش عالی آمریکا با چالش جدی حفظ نیروی انسانی متخصص روبهرو شده است.
به گزارش سیناپرس، در ماههای اخیر، نشانههای فزایندهای از نارضایتی اعضای هیات علمی در ایالات متحده بهویژه در ایالتهای تحت کنترل جمهوریخواهان ظاهر شده است؛ نارضایتیای که اکنون با دادههای یک نظرسنجی گسترده نیز تایید میشود. این نظرسنجی نشان میدهد که روایتهای پراکنده درباره مهاجرت اساتید، در واقع بازتاب یک روند ساختاری عمیقتر در نظام آموزش عالی آمریکاست.
بر اساس این دادهها، از هر ۱۰ عضو هیات علمی که در ایالتهایی با محدودیت بر بیان دانشگاهی فعالیت میکنند، یک نفر بهدنبال یافتن شغل در خارج از ایالت خود است. علاوه بر این، ۶ درصد از پاسخدهندگان اعلام کردهاند که قصد دارند بهطور کامل از محیط دانشگاهی خارج شوند. این ارقام نشاندهنده سطح قابلتوجهی از بیاعتمادی و نارضایتی در میان جامعه علمی است.
این نظرسنجی که توسط مؤسسه Ithaka S+R و با مشارکت بیش از ۴ هزار پژوهشگر از دانشگاهها و دانشکدههای آمریکا انجام شده، تمرکز ویژهای بر موضوع آزادی دانشگاهی در پژوهش دارد. یافتهها نشان میدهد که محدودیتهای سیاسی و قانونی، بهطور مستقیم بر انتخاب موضوعات تحقیقاتی و حتی مسیر شغلی اساتید تاثیر گذاشته است.
برای مثال، حدود یکچهارم پاسخدهندگان گفتهاند که در ایالتهایی فعالیت میکنند که قوانین یا سیاستهایی را اجرا کردهاند که آزادی دانشگاهی یا استقلال نهادی را محدود میکند. همچنین از هر پنج نفر، یک نفر اعتراف کرده است که بهدلیل این محدودیتها از پیگیری برخی موضوعات پژوهشی صرفنظر کرده است. در سطحی گستردهتر، پژوهشگران اعلام کردهاند که ۲۱ ایالت آمریکا قوانینی موسوم به «مفاهیم تفرقهبرانگیز» را تصویب کردهاند که آموزش عالی را محدود کرده و الزامات جدیدی بر برنامههای درسی و ساختار حکمرانی دانشگاهها تحمیل میکند.
در این میان، برخی اساتید حتی فراتر از مهاجرت داخلی فکر میکنند. حدود ۴ درصد از پاسخدهندگان گفتهاند که در سال گذشته بهدنبال فرصتهای شغلی در خارج از کشور بودهاند، آن هم بهدلیل محدودیتهای اعمالشده بر فعالیتهای پژوهشیشان. افزون بر این، تعدادی از اساتید در نظرات خود اشاره کردهاند که بهدلیل فضای سیاسی موجود، به بازنشستگی زودهنگام فکر میکنند.
با این حال، خروج از یک ایالت یا ترک کامل دانشگاه، فرآیندی ساده نیست. موانعی همچون تعهدات خانوادگی، الزامات مالی و رقابت شدید در بازار کار دانشگاهی، بسیاری از اساتید را در موقعیت فعلی نگه میدارد. همچنین، امکان جابهجایی برای همه رشتهها یکسان نیست؛ برای نمونه، برنامههایی مانند «انتخاب فرانسه برای تحصیل» که با هدف جذب پژوهشگران آمریکایی طراحی شده، عمدتا بر حوزههایی مانند سلامت، اقلیم، فضا و فناوری تمرکز دارد.
در کنار این مسائل، کاهش منابع مالی پژوهشی نیز فشار مضاعفی بر اعضای هیات علمی وارد کرده است. بر اساس گزارش، ۸ درصد از اساتید در سال ۲۰۲۵ دستکم یک منبع فدرال خود را از دست دادهاند و ۴۰ درصد نیز کاهش کلی در بودجه پژوهشی را تجربه کردهاند. این کاهش بهویژه در میان پژوهشگران حوزه کشاورزی چشمگیر بوده و بیش از نیمی از آنها افت منابع مالی را گزارش کردهاند.
به نقل از ایسنا، فضای کلی حاکم بر نظرات پاسخدهندگان نیز نگرانکننده است. یکی از آنها مینویسد: «ظرفیت پژوهشی نهادهای آمریکا در حال سقوط آزاد است. ما در حال از دست دادن جایگاه رهبری خود در جهان هستیم.» پاسخدهنده دیگری نیز هشدار میدهد که سیاستهای اخیر «برای نظام آموزش عالی بهشدت خطرناک است و تاثیرات گستردهای بر کیفیت زندگی در آمریکا و جهان خواهند داشت».
در نهایت، مسئله اعتماد به مدیران دانشگاهی نیز زیر سؤال رفته است. بخش قابلتوجهی از اساتید معتقدند که رهبران دانشگاهی تمایل یا توان کافی برای دفاع از آزادی دانشگاهی ندارند. یکی از پاسخدهندگان بهصراحت مینویسد: «هیچ اعتمادی ندارم که مدیریت دانشگاه از ما حمایت کند. در هفتههای اخیر به ما گفتهاند درباره برخی موضوعات صحبت نکنیم، تدریس نکنیم یا پژوهش نکنیم».
