ضرورت ردهبندی سنی بازیهای رایانهای
بیشتر این نظامها توسط بخش دولتی شکل گرفته اند و اغلب بر اساس رده بندی محتوای تصاویر متحرک هستند. این نظام به والدین کمک میکند که بر محتوای فرهنگی مورد استفاده فرزندان خود نظارت داشته باشند. با این حال اغلب والدین توجهی به برچسب رده سنی درج شده بر روی جلد بازیهای خریداری شده توسط فرزندانشان نداشته و حتی خود نیز در هنگام خرید نسبت به این موضوع سهل انگار هستند.
این رده بندی بر اساس شرایط فرهنگی و ساختار اجتماعی جوامع بنا نهاده شده و به همین دلیل در مناطق مختلف جغرافیایی از رده بندیهای متفاوت استفاده می شود. به عنوان مثال بازی متال گیر سالید ۳: اسنیک ایتر در امریکا برای سنین بالای 17 سال، در آلمان بالای 16 سال، در سوئد و انگلستان بالای 15 سال و در کره جنوبی برای کاربران بالای 18 سال در نظر گرفته شده و در ایران این بازی غیر مجاز اعلام شده است.
اهمیت رده بندی سنی بازیهای رایانهای
یکی از مهمترین دلایل گرایش شدید افراد به دنیای مجازی این است که فرد در برخورد با این دنیای نامحدود و جدید، میتواند مفاهیمی چون شجاعت، ترس، لذت، سرعت، قدرت، مدیریت و امثال آنها را تجربه کند. تجربه چنین مفاهیمی در دنیای واقعی و در زمانی بسیار کوتاه، تقریباً غیر ممکن و محال است. بنابراین روز به روز به تعداد افراد مخاطب بازیهای رایانهای افزوده میشود و این در حالی است که تنوع سنی علاقهمندان به بازیهای رایانهای نیز گسترش مییابد.
با توجه به وجود صحنههای غیراخلاقی، خشن، دلهرهآور و از این قبیل، در بسیاری از بازیها و همچنین نگرانیهای فرهنگی، تربیتی و اجتماعی خانوادهها و مسؤولین فرهنگی کشورهای مختلف، کشورها را به تدوین نظام ویژهای برای ردهبندی بازیهای رایانهای وادار کرده است. با تدوین این نظام و داشتن کنترلهای لازم و ارائه اطلاعات دقیق به خانوادهها، میتوان از صدمات جبرانناپذیری جلوگیری به عمل آورد که گروه سنی اصلی مخاطب این گونه بازیها یعنی کودکان و نوجوانان را تهدید میکنند.
نظامهای ردهبندی سنی بازیهای رایانهای که در کشورهای مختلف تدوین شدهاند تابع قوانین و ارزشهای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی هر کشور یا منطقه خاصی بوده است. از معتبرترین نظامهای ردهبندی سنی بازیهای رایانهای در جهان میتوان بهESRB(ویژه ایالات متحده و کانادا)، PEGI (ویژه اتحادیه اروپا)،و به ویژه ژاپن و آسیای شرقی (CERO)اشاره کرد.
امروزه تمام بازیهای رایانهای در کشورهای یاد شده بدون داشتن برچسب ویژه رده سنی مناسب، اجازه توزیع در بازار را نداشته و خانواده و خریداران به راحتی میتوانند با مشاهده این برچسبها، بازی متناسب با خواستههای خویش و همچنین سن فرزند خود را برای وی تهیه کنند.
در این راستا به نظر میرسد، ایجاد نظام ردهبندی سنی بازیهای رایانهای اعم از وارداتی و تولید داخلی بسیار ضروری است. چراکه این سیستم میتواند با پشتوانه قانونی و تبلیغی به خودی خود برای واردکننده، توزیعکننده، فروشنده و همچنین مصرفکننده بازی بهترین ملاک برای آگاهی باشد.
بنابراین تدوین نظام ردهبندی بازیهای رایانهای، بهطوری که مبتنی بر قوانین و باورهای فرهنگی، دینی، اجتماعی و سیاسی کشورهای اسلامی باشد، امری بسیار ضروری است. بدین ترتیب در ایران سیستم رده بندی نوینی به نام "اسرا"( نظام رده بندی اسرا) راه اندازی شد. "اسرا" کلیه بازیها را مورد ارزیابی قرار داده و اطلاعرسانی صحیحی به جامعه کشورهای اسلامی انجام میدهد.
چگونگی شکل گیری ESRA
پس از تشکیل بنیاد ملی بازیهای رایانهای در ایران، همواره"فرهنگ استفاده مطلوب از بازی های رایانه ای" به عنوان یک هدف اساسی و مهم تعیین شد. علت انتخاب چنین هدفی در ایران، بهرهمندی از قدرت آموزشی و تاثیرگذاری بازیهای رایانهای و دور شدن از احتمال ابتلا به اختلالات روحی و روانی و آسیبهای منجر به استفاده نامناسب از آن بود. بخشی از عواملی را که باعث شکلگیری نظام رده بندی سنی بازیها شد، میتوان در موضوعات زیر تقسیم بندی کرد:
ـ عدم وجود الگو مناسب در استفاده از بازیها
ـ نگرانی والدین از صحنه های خشونت آمیز، ترسناک و نمایش تصاویر جنسی
ـ ایجاد آسیبهای روانی و اجتماعی بر اثر استفاده نادرست از بازیها
ـ عدم شناخت کافی و درست از میزان و نوع صحنههای آسیبرسان درون بازی
ـ نبود اطلاع رسانی دقیق به والدین
همه آنچه که بیان شد، از مهمترین عوامل شکل گیری ایده تدوین نظام ملی رده بندی سنی بازیهای رایانهای (ESRA) است.
تهیه و تنظیم: مهرداد نصرتی
