سیگنال رادیویی مرموز از یک منظومه دوردست؛
آیا پای فناوری بیگانه در میان است؟

جست‌وجوی نشانه‌های فناوری موجودات هوشمند در ۳۳ منظومه سیاره‌ای، به شناسایی یک سیگنال رادیویی غیرمعمول از فاصله حدود ۲۳۸ سال نوری منجر شد؛ سیگنالی باریک و در حال تغییر فرکانس که برخی ویژگی‌های مورد انتظار از یک «نشانه فناوری» را دارد، اما پژوهشگران هنوز منشأ فرازمینی آن را تأیید نکرده‌اند.

به گزارش سیناپرس، این سیگنال از جهت ستاره K2-۱۵۵، یک کوتوله سرخ در فاصله حدود ۲۳۸ سال نوری از زمین، دریافت شده است. اهمیت آن فقط به غیرعادی بودن سیگنال محدود نمی‌شود؛ منظومه K2-۱۵۵ دارای سه سیاره فراخورشیدی از نوع «ابرزمین» است و بیرونی‌ترین سیاره آن، K2-155d، در نزدیکی منطقه قابل سکونت ستاره قرار دارد؛ محدوده‌ای که در آن امکان وجود آب مایع روی سطح یک سیاره وجود دارد.

سیگنالی که توجه اخترشناسان را جلب کرد

اخترشناسان چینی این بار داده‌های رصدخانه رادیویی FAST، بزرگ‌ترین تلسکوپ رادیویی تک‌دهانه جهان، را با روش جدیدی بررسی کردند. هدف، یافتن سیگنال‌هایی بود که هم در یک بازه بسیار باریک از فرکانس متمرکز باشند و هم با گذشت زمان تغییر فرکانس نشان دهند.

دلیل اهمیت این ویژگی‌ها آن است که برخی فرایندهای طبیعی کیهانی معمولاً امواج رادیویی را در گستره وسیع‌تری از فرکانس‌ها منتشر می‌کنند، در حالی که سیگنال‌های تولیدشده توسط فناوری می‌توانند بسیار متمرکزتر باشند. تغییر تدریجی فرکانس نیز می‌تواند بر اثر حرکت منبع نسبت به زمین ایجاد شود.

در میان داده‌های بررسی‌شده، سیگنالی با نام NBS ۲۶۰۱۰۸ توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد. این سیگنال در فرکانس ۱۱۴۸.۴۱۶۷ مگاهرتز ثبت شده، باریک بوده و در طول زمان تغییر فرکانس نشان داده است. مهم‌تر اینکه فقط در پرتو تلسکوپ FAST که به سمت K2-۱۵۵ نشانه رفته بود دیده شد و در ۱۸ پرتو دیگر تلسکوپ مشاهده نشد. این ویژگی‌ها باعث شد سیگنال به‌عنوان یک نامزد نشانه فناوری فرازمینی مورد بررسی قرار گیرد.

اما هنوز خبری از موجودات بیگانه نیست

با وجود ویژگی‌های جذاب این سیگنال، پژوهشگران شواهد کافی برای نسبت دادن آن به یک تمدن فرازمینی پیدا نکرده‌اند.NBS ۲۶۰۱۰۸ تنها در یکی از کانال‌های قطبش سیگنال به‌طور قوی دیده شد و سیگنال‌های مشابهی در فرکانس‌های نزدیک، هنگام رصد سه ستاره دیگر نیز مشاهده شدند. این الگو احتمال منشأ زمینی یا اختلالات مربوط به تجهیزات را افزایش می‌دهد.

با این حال، پژوهشگران تاکنون نتوانسته‌اند دقیقاً مشخص کنند این سیگنال چه منشأیی دارد. به همین دلیل، NBS ۲۶۰۱۰۸ فعلاً در وضعیت نامشخص باقی مانده است و منشأ زمینی یا فنی آن محتمل‌تر از منشأ فرازمینی در نظر گرفته می‌شود.

یک قدم جلوتر در جست‌وجوی حیات هوشمند

اگرچه این سیگنال احتمالاً پیامی از یک تمدن بیگانه نیست، بررسی آن برای برنامه‌های جست‌وجوی هوش فرازمینی اهمیت دارد. پژوهشگران با استفاده از الگوریتم‌های جدید یادگیری ماشین و تحلیل داده‌های رادیویی، توانسته‌اند حجم بسیار بزرگی از سیگنال‌ها را غربال کنند و مواردی را که ارزش بررسی بیشتر دارند، جدا کنند.

در این جست‌وجو ابتدا بیش از ۱۳۹ هزار سیگنال شناسایی شد، اما پس از مراحل مختلف بررسی و حذف تداخل‌های احتمالی، تنها دو مورد برای بررسی دقیق‌تر باقی ماندند؛ یکی از آنها نیز در نهایت قبلاً به‌عنوان یک تداخل زمینی شناسایی شده بود.یافته‌های این پژوهش در نشریه The Astronomical Journal منتشر شده است.

گزارش:فرگل غفاری