ستارهای که راز چرخش سیاهچاله را فاش میکند
حرکت یک ستاره پرسرعت در مرکز کهکشان راهشیری، به اخترشناسان امکان میدهد تا برای اولینبار چرخش سیاهچاله کلانجرم را با دقتی بیسابقه اندازهگیری کنند.
به گزارش سیناپرس، بیشتر ستارگان بهآرامی در کهکشانها حرکت میکنند، اما برخی از آنها عجله دارند! اخترشناسان سریعترین ستاره کشفشده را شناسایی کردهاند: ستارهای به ظاهر معمولی به نام S۳۰۱ که با سرعت ۸ درصد سرعت نور به دور یک سیاهچاله میچرخد.
سرعتی خیرهکننده
این ستاره با سرعت ۲۵ هزار کیلومتر بر ثانیه در فضا حرکت میکند؛ بهطوری که میتواند فاصله زمین تا ماه را تنها در ۱۴ ثانیه طی کند. اگر این ستاره از منظومه شمسی عبور کند، در عرض چند روز از آن خارج میشود.
البته این ستاره تنها زمانی به این سرعت میرسد که در مسیر خود به سیاهچاله نزدیکتر میشود. نزدیکترین فاصله این ستاره به سیاهچاله، حدوداً برابر فاصله زحل تا خورشید است؛ یعنی بیش از ۱٫۴ میلیارد کیلومتر. پس ستاره در خطر سقوط به سیاهچاله نیست.
سیاهچاله مرکزی کهکشان راهشیری
کمان اِی (Sagittarius A)، سیاهچاله کلانجرم مرکزی کهکشان راهشیری است که جرمی معادل ۴٫۳ میلیون خورشید دارد و نزدیکترین سیاهچاله کلانجرم به زمین محسوب میشود.
این ستاره چگونه کشف شد؟
اخترشناسان با استفاده از تلسکوپهای بسیار بزرگ و دقیق، حرکت ستارگان مرکز کهکشان را سالها رصد کردند. با اندازهگیری دقیق موقعیت و سرعت این ستاره، متوجه شدند که S۳۰۱ با سرعتی بیسابقه به دور سیاهچاله میچرخد. این مشاهدات با استفاده از تداخلسنجی فروسرخ (روشی برای ترکیب نور چند تلسکوپ و ایجاد تصاویر بسیار دقیق) انجام شده است.
ستارهای که معمای سیاهچاله را حل میکند
مدار این ستاره بهقدری به سیاهچاله نزدیک است که سرعت آن در نزدیکترین نقطه به ۸ درصد سرعت نور میرسد. این سرعت بالا به اخترشناسان امکان میدهد تا اثرات نسبیت (نظریه انیشتین درباره فضا، زمان و گرانش) را با دقت بیشتری مطالعه کنند.
اهمیت کشف
کشف این ستاره از چند جهت دارای اهمیت است:
- این ستاره میتواند به دانشمندان کمک کند تا چرخش سیاهچاله را اندازهگیری کنند؛
- نشان میدهد که چگونه سیاهچالههای کلانجرم میتوانند ستارگان را با نیروی گرانش خود به دام بیندازند؛
- این ستاره احتمالاً بخشی از یک جفتستاره بوده که توسط سیاهچاله از هم جدا شده است؛ فرآیندی که به سازوکار (مکانیسم) هیلز معروف است و تاکنون فقط بهصورت نظری بررسی شده بود
آیا ستاره در خطر سقوط است؟
به نقل از ایرنا، S۳۰۱ با وجود سرعت بالا و نزدیکی به سیاهچاله، در خطر سقوط به درون آن نیست. افق رویداد (مرز بدون بازگشت) سیاهچاله تنها به اندازه مدار عطارد است، در حالی که نزدیکترین فاصله این ستاره به سیاهچاله، به اندازه فاصله زحل تا خورشید است.
جزئیات این پژوهش در نشریه ستارهشناسی و اخترفیزیک/ Astronomy & Astrophysics منتشر شده است.
