در نتیجه کاوش در محوطه باستانی دوره نوسنگی در ترکیه:
کشف مجسمه ۱۱ هزار ساله مردی سوار بر پلنگ
باستان شناسان مجسمهای سنگی یازدههزارساله از انسانی سوار بر پلنگ در منطقه کاراهانتپه در مجاورت محوطه باستانی مشهور گوبکلیتپه در ترکیه کشف کردند. این اثر ترکیبی، نشاندهنده باورها و پیچیدگی اجتماعی جوامع نوسنگی است و در چارچوب طرح میراث برای آینده به دست آمده است.
به گزارش سیناپرس، به تازگی مجسمهای یازدههزارساله از انسانی سوار بر پلنگ در ترکیه کشف شد. این مجسمه ترکیبی چشمگیر از هنر اولیه محسوب می شود که در محوطه کاراهانتپه ، یافت شده و سرنخهای تازهای درباره باورها، آیینها و پیچیدگی اجتماعی جوامع نوسنگی در جنوبشرقی ترکیه به دست میدهد. این مجسمه سنگی که پیکره انسانی را نشسته بر پشت یک پلنگ نشان میدهد در نوع خود بی نظیر بوده و از سوی دیگر کشف چنین تندیسی در این محوطه که یکی از سایت های پیش از تاریخی در جنوبشرقی ترکیه و نزدیکی مرزهای ایران است ، درک ما از سکونتگاههای اولیه انسان را دگرگون میسازد.
مهمت نوری ارسوی وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، روز سهشنبه در این رابطه اعلام کرد که این مجسمه هفتادسانتیمتری در کاوشهای امسال در کاراهانتپه، نزدیک شهر شانلیاورفا (Sanliurfa)، به دست آمده است. ارسوی در پستی در شبکه اجتماعی ترکیهای انسوشال (NSosyal) این اثر را «مجسمه ترکیبی» توصیف کرد که سبکی تازه و پیشتر ناشناخته در این محوطه دارد. به گفته او، مجسمه روی نیمکتی در امتداد دیوار ساختمانی با قطر تقریبی سه متر یافت شده که کف آن با سنگهای تخت سنگفرش شده بود.
لازم به ذکر است که دوره نوسنگی یکی از مهمترین مقاطع تاریخ بشر است؛ زیرا در این دوره، جوامع انسانی بهتدریج از الگوی معیشتی مبتنی بر شکار و گردآوری غذا به سوی کشاورزی، دامداری و استقرارهای دائمی حرکت کردند و زمینه شکلگیری روستاها، افزایش جمعیت، تخصصهای شغلی و در نهایت پیدایش جوامع پیچیدهتر فراهم شد. فلات ایران و آناتولی در این فرایند جایگاهی ویژه دارند و شواهد باستانشناختی از محوطههایی در هر دو منطقه نشان میدهد که میان جوامع نوسنگی ایران و ترکیه، شباهتهای قابلتوجهی در الگوهای استقرار، معماری خشتی و سنگی، اهلیسازی گیاهان و جانوران، تولید سفال در دورههای متأخر نوسنگی و شکلگیری آیینها و نمادهای مشترک وجود داشته است. این شباهتها، در کنار تفاوتهای منطقهای، نشاندهنده وجود شبکههای ارتباطی و انتقال فناوری، مواد، ایدهها و شیوههای معیشتی میان فلات ایران، بینالنهرین و آناتولی است و اهمیت این دو حوزه را در مطالعه یکی از بزرگترین تحولات تاریخ بشر، یعنی گذار از زندگی متحرک به جوامع مستقر و تولیدکننده غذا، برجسته میکند.
به باور باستان شناسان، این کشف بخشی از کاوشهای مستمر ترکیه در چارچوب طرح «میراث برای آینده» است که هدف آن گسترش پژوهشهای باستانشناسی و حفاظت از محوطهها در سراسر این کشور است. کاراهانتپه سکونتگاهی پیش از تاریخی جداگانه و در فاصله حدود سی کیلومتری گوبکلیتپه قرار دارد و یکی از بیش از دوازده سایت در منطقهای است که در مجموع به نام تاش تپهلر (Tas Tepeler) یا «تپههای سنگی» شناخته میشوند.
سازههای سنگی عظیم، مجسمهها و سایر بقایای این محوطهها شواهدی از شیوههای پیچیده اجتماعی و آیینی فراهم کردهاند که مدتها پیش از پیدایش شهرها و مدارک نوشتاری وجود داشتهاند.
گوبکلیتپه که در دهه ۱۹۶۰ کشف و از دهه ۱۹۹۰ بهطور گسترده کاوش شده، شناختهشدهترین این سایتهاست. ستونهای سنگی عظیم T شکل و کندهکاری های حیوانی آن، فرضیات پیشین درباره پیدایش سکونتگاه های دائمی و جوامع سازمانیافته را به چالش کشیده است. کاراهان تپه نیز از سال ۲۰۱۹ که کاوش ها در آن آغاز شد، به عنوان محوطه ای مهم در منطقه شناخته شده است. باستانشناسان در آن جا سازه های یادمانی، بازنمایی های انسانی و حیوانی و بقایای دیگری مربوط به تقریباً همان دوره گوبکلی تپه یافتهاند.
ارسوی تأکید کرد که این کشف دروازه هایی جدید و پرسشهای تازهای را درباره نخستین دورههای تاریخ بشر میگشاید و تأثیر گستردهای بر جامعه علمی خواهد گذاشت.
مترجم: احسان محمدحسینی
