کنکور همه زندگی نیست؛ خانوادهها فشار را از روی داوطلبان بردارند
کنکور تمام شده، اما برای بسیاری از داوطلبان اضطراب نتیجه و آینده تحصیلی همچنان ادامه دارد؛ در این روزها یک سؤال ساده مانند «چند تا درست زدی؟» یا مقایسه با دیگران میتواند فشار روانی آنها را بیشتر کند. کارشناسان آموزشی توصیه میکنند خانوادهها به جای بازخواست، سرزنش و یادآوری هزینهها، در روزهای پس از کنکور بیش از هر چیز آرامش و حمایت عاطفی را به فرزندانشان هدیه دهند.
به گزارش سیناپرس، کنکور تمام شده، اما اضطراب بسیاری از داوطلبان همچنان ادامه دارد؛ در این میان، واکنش خانوادهها میتواند حال فرزندانشان را بهتر یا فشار روانی آنها را بیشتر کند. برخی داوطلبان میگویند پرسشهای مکرر درباره عملکرد، رتبه و آینده تحصیلی، استرس آنها را افزایش داده است؛ در حالی که حمایت، درک شرایط و پرهیز از مقایسه میتواند به آرامش آنها کمک کند.
کنکور تمام شده و داوطلبان بعد از ماهها درس خواندن و تحمل استرس، حالا منتظر اعلام نتایج و انتخاب رشته هستند؛ اما برای بعضی از آنها، ماجرا بعد از خروج از جلسه کنکور هم تمام نمیشود. واکنش خانوادهها در همین روزها میتواند حال یک داوطلب را بهتر کند یا برعکس، نگرانی و استرس او را بیشتر کند.
واکنش خانواده ها برای داوطلبان بسیار مهم است؛ چراکه داوطلبان ماهها فشار و استرس ناشی از مطالعه و آمادگی برای این آزمون را تحمل کردهاند و اکنون بیش از هر چیز به آرامش و درک شرایط خود از سوی خانواده نیاز دارند؛ با این حال، برخی خانوادهها در اولین واکنش خود پس از پایان آزمون، به جای ایجاد آرامش، با طرح پرسشها و واکنشهای مختلف، اضطراب و نگرانی داوطلبان را افزایش میدهند.
جملاتی مانند «ای وای، امتحان رو چه کار کردی؟»، «چی شد؟!» یا «قراره پشت کنکور بمونی دیگه؟» شاید از نگاه خانوادهها صرفاً پرسشهایی ساده باشند، اما میتوانند فشار روانی و اضطراب داوطلب را پس از آزمون افزایش دهند.
با توجه به این موضوع، با چند نفر از داوطلبان کنکور گفتوگو کردیم تا از تجربه خود و واکنش خانوادههایشان پس از آزمون بگویند.
یکی از داوطلبان کنکور تجربی در گفتگویی خبری گفت: کنکور امسال برای من واقعاً سخت بود، بهخصوص بعضی از سوالها که احساس میکردم از چیزی که برایش آماده شده بودم دشوارتر هستند. وقتی از جلسه بیرون آمدم، بیشتر از اینکه بخواهم درباره سوالها حرف بزنم، فقط دوست داشتم کمی آرام باشم و ذهنم را از فضای آزمون دور کنم. خانوادهام واکنش بدی نداشتند و سرزنشم نکردند، اما نگرانی و استرس خودشان را به من منتقل میکردند. مدام درباره سختی آزمون، تعداد سوالهایی که جواب داده بودم و اینکه فکر میکنم چه رتبهای میآورم سؤال میپرسیدند.
وی افزود: شاید برای آنها این سؤالها از روی نگرانی و دلسوزی بود، اما برای من که خودم هنوز از فضای کنکور بیرون نیامده بودم، باعث میشد بیشتر استرس بگیرم. به نظرم بعد از کنکور، داوطلب بیشتر از هر چیزی به آرامش و این اطمینان نیاز دارد که نتیجه هرچه باشد، خانواده پشت او هستند.
همچنین؛ دیگر داوطلب کنکور گروه آزمایشی ریاضی و فیزیک گفت: کنکور برای من بهخصوص در بخش ریاضی و فیزیک سخت و زمانگیر بود و بعد از آزمون احساس خستگی زیادی داشتم. خانوادهام برخورد بدی نداشتند و سعی کردند آرامم کنند، اما سؤالهای مکرر درباره تعداد پاسخهای درست و رتبه احتمالی باعث شد دوباره به نتیجه آزمون فکر کنم و استرسم بیشتر شود.
دیگر داوطلب گروه آزمایشی علوم انسانی گفت: کنکور برای من تجربه سخت و پراسترسی بود، اما خوشبختانه خانوادهام بعد از آزمون برخورد خوبی با من داشتند. وقتی از جلسه بیرون آمدم، بیشتر از اینکه درباره تعداد جوابهای درست و غلط سؤال کنند، حالم را پرسیدند و سعی کردند آرامم کنند. به من گفتند نتیجه هرچه باشد، مهم این است که تلاشم را کردهام. همین رفتار باعث شد بعد از یک روز پر از استرس، احساس آرامش بیشتری داشته باشم و کمتر نگران نتیجه باشم.
فشار خانوادهها؛ عاملی پنهان در افت روحی داوطلبان کنکور
محمد امین دهقانی فعال حوزه آموزش گفت: دانشآموزان در سال کنکور علاوه بر هزینههای آموزشی، به حمایت عاطفی و روانی خانواده نیاز دارند و بیتوجهی به این موضوع میتواند انگیزه و عملکرد آنها را تحت تأثیر قرار دهد. خانوادهها میتوانند بخشی از این فشار را از دوش فرزندان خود بردارند، اما گاهی رفتارهایی مانند سرزنش، مقایسه و ایجاد توقعات سنگین، فشار مضاعفی به دانشآموز وارد میکند.
این فعال حوزه کنکور، سرزنش کردن را یکی از رفتارهای آسیبزا دانست و ادامه داد: وقتی خانواده بعد از پایین آمدن نمره یا تراز، دانشآموز را سرزنش میکند، ممکن است انگیزه او برای ادامه مسیر کاهش پیدا کند و حتی در مواردی به جای تلاش بیشتر، از درس خواندن فاصله بگیرد.
وی با تأکید بر اینکه مقایسه کردن دانشآموز با دیگران نیز میتواند نتیجه معکوس داشته باشد، گفت: نباید ساعت مطالعه، درصدها، تراز یا میزان پیشرفت فرزند را با دوستان، اقوام یا سایر داوطلبان مقایسه کرد. بهتر است دانشآموز تنها با عملکرد گذشته خودش مقایسه شود و پیشرفتهای او مورد توجه قرار گیرد.
دهقانی همچنین زخم زبان و کنایه را از دیگر رفتارهایی دانست که میتواند روحیه داوطلبان را تضعیف کند و افزود: ممکن است خانواده تصور کند یک کنایه یا تذکر باعث میشود دانشآموز بیشتر درس بخواند، اما در بسیاری از موارد این حرفها هنگام مطالعه در ذهن دانشآموز باقی میماند و تمرکز او را از بین میبرد.
این فعال حوزه آموزش کنکور با تأکید بر اهمیت همراهی خانواده با دانشآموز، اظهار کرد: خانواده میتواند بدون ایجاد فشار، درباره برنامه درسی با فرزند خود صحبت کند و از او بپرسد چه برنامهای دارد و در چه بخشهایی نیاز به کمک دارد. مهم این است که این همراهی به شکل حمایت باشد، نه کنترل و بازخواست.
وی یکی دیگر از اشتباهات خانوادهها را برجسته کردن هزینههای آموزشی عنوان کرد و گفت: اینکه خانواده مدام هزینه کلاس، کتاب، آزمون یا سایر خدمات آموزشی را به دانشآموز یادآوری کند و نتیجه کنکور را به این هزینهها گره بزند، میتواند احساس عذاب وجدان و فشار روانی ایجاد کند.
وی ادامه داد: به جای اینکه به دانشآموز گفته شود «این همه برای تو هزینه کردهایم و باید نتیجه بگیری»، بهتر است خانواده تأکید کند که مهمترین موضوع تلاش دانشآموز است و نتیجه هرچه باشد، حمایت خانواده ادامه خواهد داشت.
دهقانی با اشاره به خستگی و ناامیدی داوطلبان در طول سال گفت: خستگی بخشی طبیعی از این مسیر است و زمانی که دانشآموز احساس خستگی میکند، خانواده نباید او را به دلیل خسته شدن سرزنش کند؛ بلکه میتواند فرصت کوتاهی برای استراحت در اختیار او قرار دهد تا با انرژی بیشتری به برنامه خود بازگردد.
به نقل از دانشجو، وی با اشاره به تفاوت شرایط کنکور امروز با سالهای گذشته افزود: نمیتوان شرایط امروز داوطلبان را با گذشته مقایسه کرد. رقابت در کنکور افزایش یافته و منابع، کتابها، آزمونها و کلاسهای آموزشی متنوعی وجود دارد؛ بنابراین خانوادهها باید شرایط فعلی را درک کنند و تجربه دوران خود را معیار قضاوت فرزندشان قرار ندهند.
دهقانی همچنین نسبت به ایجاد توقعات سنگین از طریق خطاب کردن دانشآموز با عناوینی مانند «دکتر» یا «مهندس» هشدار داد و گفت: شاید این کار در ابتدا حس خوبی به دانشآموز بدهد، اما اگر دائماً تکرار شود، میتواند فشار روانی ایجاد کند و این نگرانی را به وجود آورد که اگر به نتیجه مورد انتظار نرسد، باعث ناامیدی خانواده خواهد شد.
