نگاهی به پیشبینی ایلان ماسک درباره آینده اقتصاد؛
آیا پول تا سال ۲۰۳۶ از بین میرود؟
ایلان ماسک، کارآفرین و مدیرعامل چند شرکت فناوری، پیشبینی کرده است که با پیشرفت سریع هوش مصنوعی و رباتیک، پول ممکن است تا سال ۲۰۳۶ دیگر نقش امروزی خود را نداشته باشد. این دیدگاه بر این فرض استوار است که ماشینهای هوشمند در آینده بتوانند بخش بزرگی از فعالیتهای تولیدی و خدماتی را انجام دهند و هزینه تولید کالاها و خدمات را بهشدت کاهش دهند.
به گزارش سیناپرس، بر اساس این دیدگاه، اگر هوش مصنوعی و رباتهای خودمختار بتوانند از استخراج مواد اولیه و تولید کالا گرفته تا ساختوساز، حملونقل و نگهداری زیرساختها را انجام دهند، نقش نیروی انسانی در اقتصاد کاهش خواهد یافت. در چنین شرایطی، وابستگی افراد به دستمزد و اشتغال سنتی نیز میتواند کمتر شود.
فناوری بهتنهایی برای حذف پول کافی نیست
با این حال، تحقق اقتصاد بدون پول تنها به پیشرفت فناوری وابسته نیست. حتی اگر تولید کالا و خدمات بهطور گسترده خودکار شود، همچنان این پرسش اساسی مطرح خواهد بود که چه کسی مالک سامانههای هوش مصنوعی، رباتها، انرژی، دادهها و زیرساختهای تولید است و محصولات تولیدشده چگونه میان مردم توزیع میشوند؟
اگر بخش عمده این زیرساختها در اختیار تعداد محدودی از شرکتها باشد، افزایش بهرهوری لزوماً به معنای دسترسی برابر همه افراد به منابع نخواهد بود. حتی ممکن است قدرت اقتصادی بیش از گذشته در اختیار مالکان فناوری و زیرساختهای هوشمند متمرکز شود.
از سوی دیگر، دولتها در اقتصادی که دستمزد و معاملات پولی نقش بسیار کمتری دارند، باید راهکارهای تازهای برای تأمین خدمات عمومی، مالیات، توزیع منابع و حفظ قدرت انتخاب اقتصادی شهروندان ایجاد کنند.
چرا سال ۲۰۳۶ چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد؟
ارزیابی مطرحشده در این گزارش نشان میدهد احتمال کنار گذاشته شدن کامل پول تا سال ۲۰۳۶ بسیار پایین است. اقتصادهای امروزی طی قرنها شکل گرفتهاند و تغییر ساختار آنها در یک دهه، حتی با وجود جهشهای بزرگ فناوری، بسیار دشوار خواهد بود.
هوش مصنوعی و رباتیک احتمالاً در سالهای آینده بازار کار را بهشدت تحت تأثیر قرار خواهند داد، اما جهان هنوز با یک اقتصاد کاملاً «پساکمبود» فاصله زیادی دارد. محدودیت در تولید انرژی، تراشههای پیشرفته، مواد اولیه و زیرساختهای محاسباتی از جمله موانعی هستند که گسترش سریع سامانههای هوش مصنوعی را محدود میکنند.
افزایش مصرف انرژی مراکز داده نیز به یکی از چالشهای مهم توسعه هوش مصنوعی تبدیل شده است. بنابراین، حتی در صورت پیشرفت سریع فناوری، ایجاد ظرفیت تولیدی لازم برای خودکارسازی بخش عمده اقتصاد به زمان و سرمایهگذاری گسترده نیاز دارد.
مسئله اصلی شاید ناپدید شدن پول نباشد
در نتیجه، سناریوی محتملتر برای سال ۲۰۳۶، نه حذف پول بلکه تغییر رابطه میان انسان، کار، مالکیت و ثروت است.هوش مصنوعی ممکن است میلیونها شغل را دگرگون یا حذف کند و همزمان ثروت قابلتوجهی برای شرکتهایی ایجاد کند که مالک یا توسعهدهنده فناوریهای هوشمند هستند. در چنین شرایطی، مسئله مهمتر این خواهد بود که دستاوردهای اقتصادی حاصل از اتوماسیون چگونه میان جامعه توزیع میشود.
برخی مهارتها، از جمله قضاوت و تصمیمگیری پیچیده، ارتباطات انسانی، رهبری، فعالیتهای فیزیکی دشوار و توانایی کار مؤثر با ابزارهای هوش مصنوعی، ممکن است همچنان ارزش اقتصادی بالایی داشته باشند.
همچنین با کاهش اتکا به درآمد حاصل از کار، مالکیت داراییهای مولد مانند سرمایهگذاری، کسبوکار و سایر منابع درآمدی میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
پیشبینی ایلان ماسک درباره بیاهمیت شدن پول تا سال ۲۰۳۶ را میتوان بیش از آنکه یک پیشبینی دقیق زمانی دانست، سناریویی درباره پیامدهای احتمالی پیشرفت هوش مصنوعی و رباتیک تلقی کرد.
فناوری میتواند هزینه تولید بسیاری از کالاها و خدمات را کاهش دهد و نیاز به برخی مشاغل انسانی را کم کند، اما حذف پول مستلزم ایجاد نظامهای کاملاً جدیدی برای توزیع منابع، مالکیت، تأمین خدمات عمومی و حفظ آزادی انتخاب اقتصادی افراد است.
بنابراین، اگرچه پایان پول در کمتر از یک دهه بسیار بعید به نظر میرسد، تغییرات اقتصادی ناشی از هوش مصنوعی و اتوماسیون از همین حالا آغاز شده است؛ تغییری که پرسش اصلی آن نه «چه زمانی پول ناپدید میشود؟»، بلکه «چه کسی از ثروت حاصل از عصر هوش مصنوعی بهرهمند خواهد شد؟» است.
گزارش:فرگل غفاری
