چراغی که شبها خاموش نمیکنید، بیصدا به قلبتان آسیب می زند
تصور کنید شب شده، چراغ اتاق را خاموش کردهاید و آماده خواب هستید؛ اما نور چراغ خیابان از پنجره به داخل میتابد، یا روشنایی راهرو از لای در روی تخت میافتد. نور آنقدر کم است که شاید حتی به آن فکر نکنید و خوابتان را هم مختل نکند. اما آیا بدن شما هم این نور را نادیده میگیرد؟
به گزارش سیناپرس، یک مطالعه بزرگ روی هزاران نفر نشان داده است که قرار گرفتن در معرض نور در طول شب، حتی در شدتهای نسبتاً پایین، با تغییرات ظریف اما قابل اندازهگیری در ساختار و عملکرد قلب ارتباط دارد.
پژوهشگران برای بررسی این ارتباط، دادههای بانک زیستی بریتانیا را بررسی کردند. در بخش اصلی مطالعه، بیش از ۱۰ هزار نفر حضور داشتند و میزان نوری که افراد در طول شب دریافت میکردند، به مدت یک هفته با حسگرهای نوری نصبشده روی مچ دست اندازهگیری شد. سپس ساختار و عملکرد قلب آنها با تصویربرداری تشدید مغناطیسی قلبی بررسی شد.نتیجه جالب بود: هرچه میزان نور شبانه بیشتر بود، تغییرات بیشتری در قلب دیده میشد.
افرادی که بیشترین میزان نور را هنگام خواب دریافت کرده بودند، دیوارههای قلب ضخیمتر و بطن چپ بزرگتری داشتند و قدرت انقباض قلب آنها نیز اندکی پایینتر بود. در این گروه، ضخامت دیوارههای قلب حدود ۱.۵ درصد بیشتر و جرم بطن چپ ۲.۴ درصد بالاتر بود؛ در حالی که عملکرد انقباضی قلب حدود ۱.۹ درصد کاهش داشت.
این تغییرات به خودی خود به معنای بیماری قلبی نیستند و افراد مورد مطالعه الزاماً علائم قابل مشاهدهای نداشتند. اما پژوهشگران میگویند چنین تغییراتی میتوانند نشانهای از فرایندی باشند که در آن ساختار و عملکرد قلب در پاسخ به فشارهای طولانیمدت تغییر میکند.
وقتی نور شبانه با بیماریهای قلبی همراه میشود
پژوهشگران برای اینکه ببینند این ارتباط فقط به تغییرات ظریف قلب محدود میشود یا پیامدهای مهمتری نیز دارد، دادههای ۷۳ هزار و ۲۸۶ نفر را در یک تحلیل جداگانه بررسی کردند.در این گروه، افرادی که بیشترین میزان نور شبانه را دریافت میکردند، طی هشت تا ۱۰ سال با خطر بالاتری برای چند بیماری قلبیعروقی مواجه بودند. خطر نارسایی قلبی در آنها ۲۹ درصد، فیبریلاسیون دهلیزی ۱۵ درصد، سکته قلبی ۲۴ درصد و سکته مغزی ۳۳ درصد بیشتر گزارش شد. خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبیعروقی نیز در این گروه ۲۶ درصد بیشتر بود.
اما داستان به همین سادگی نیست که بگوییم «نور شب قلب را بیمار میکند».این پژوهش یک مطالعه مشاهدهای است؛ بنابراین نمیتواند ثابت کند که نور شبانه مستقیماً باعث بیماری قلبی میشود. ممکن است عوامل دیگری نیز در این ارتباط نقش داشته باشند.
یکی از سرنخهای مهم، مدت خواب بود. بررسی پژوهشگران نشان داد کوتاهتر بودن مدت خواب میتواند حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد از تغییرات مشاهدهشده در ارتباط میان نور شبانه و وضعیت قلب را توضیح دهد.
چرا تاریکی برای بدن مهم است؟
بدن انسان برای خواب و بیداری بر یک ساعت زیستی دقیق تکیه دارد و نور یکی از مهمترین تنظیمکنندههای این ساعت است. نور در ساعات شب میتواند ترشح ملاتونین، هورمونی که در تنظیم چرخه خواب نقش دارد، سرکوب کند.بنابراین ممکن است نور شبانه فقط مسئلهای مربوط به روشن بودن اتاق نباشد؛ بلکه با برهم زدن ریتم طبیعی خواب، مسیرهایی را تحت تأثیر قرار دهد که در نهایت با سلامت قلب و عروق ارتباط دارند. البته برای مشخص شدن این سازوکار، پژوهشهای مستقیمتری لازم است.
نکته جالب دیگر اینکه پژوهشگران ارتباط مشابهی میان نور شدید روزانه و پیامدهای قلبیعروقی پیدا نکردند. این موضوع نشان میدهد زمان قرار گرفتن در معرض نور ممکن است به اندازه میزان آن اهمیت داشته باشد.
شاید تاریکی، بخشی از مراقبت از قلب باشد
این یافتهها قرار نیست ثابت کنند که یک چراغ کوچک کنار تخت، بهتنهایی قلب را بیمار میکند. اما وقتی شواهد مربوط به خواب، ریتم شبانهروزی و سلامت قلب را کنار هم میگذاریم، اهمیت محیط خواب بیشتر میشود.
شاید به همین دلیل، سادهترین بخش ماجرا همان چیزی باشد که پیش از خواب میتوانیم کنترل کنیم: کاهش نور اتاق.
بستن پردهها، خاموش کردن چراغهای غیرضروری یا استفاده از چشمبند میتواند میزان نور دریافتی در طول خواب را کاهش دهد.
پژوهشگران تأکید میکنند برای تعیین رابطه علت و معلولی میان نور شبانه و بیماریهای قلبی به مطالعات بیشتری نیاز است؛ اما یافتههای فعلی یک پرسش ساده را پیش روی ما میگذارند: وقتی بدن برای خواب به تاریکی نیاز دارد، چرا اتاق خواب را روشن نگه داریم؟
این پژوهش در نشریه European Heart Journal منتشر شده است.
گزارش:فاطمه کردی
