سوسکها با کمک تعاملات اجتماعی «حافظه جمعی» میسازند
پژوهشگران در مطالعهای تازه نشان دادهاند که سوسکهای آمریکایی برخلاف تصور رایج، بهصورت گروهی نوعی «حافظه جمعی» ایجاد میکنند؛ حافظهای که نه در مغز یک سوسک، بلکه در شبکه تعاملات اجتماعی میان اعضای گروه شکل میگیرد و بر تصمیمگیری آنها اثر میگذارد.
به گزارش سیناپرس ، پژوهشگران دانشگاه بروکسل در بلژیک دریافتند: سوسکهای آمریکایی میتوانند بدون آنکه هر فرد بهتنهایی اطلاعاتی را به خاطر بسپارد، در قالب یک گروه رفتارهایی از خود نشان دهند که گویی دارای حافظه مشترک هستند.
در بسیاری از گونههای جانوری، انتقال اطلاعات از طریق یادگیری اجتماعی انجام میشود و دانش مربوط به مسیرهای مهاجرت، شیوههای شکار یا مکانهای امن میان نسلها منتقل میشود. اما نتایج این پژوهش نشان میدهد که نوع دیگری از حافظه جمعی نیز وجود دارد که تنها از طریق تعاملات میان اعضای گروه شکل میگیرد و در ساختار اجتماعی آنها ذخیره میشود.
برای بررسی این موضوع، محققان زیستگاهی آزمایشی با دو پناهگاه یکسان طراحی کردند که تنها تفاوت آنها در نوع نورپردازی بود. یکی از پناهگاهها با نور قرمز روشن شده بود که از دید سوسکها محیطی تاریکتر و مطلوبتر محسوب میشود و دیگری با نور سبز نورپردازی شده بود.
همانطور که انتظار میرفت، بیشتر سوسکها در ابتدا پناهگاه دارای نور قرمز را انتخاب کردند. سپس پژوهشگران نور دو پناهگاه را جابهجا کردند؛ بهگونهای که محل استقرار سوسکها به محیطی با نور سبز تبدیل شد و پناهگاه خالی، نور قرمز دریافت کرد.
نتایج نشان داد: سوسکهایی که بهصورت انفرادی زندگی میکردند، پس از تغییر شرایط، محل خود را ترک کرده و به پناهگاه مناسبتر نقل مکان کردند. اما در گروههای بزرگ، بسیاری از سوسکها در همان محل اولیه باقی ماندند؛ حتی زمانی که آن مکان دیگر بهترین گزینه نبود.
به گفته پژوهشگران، این رفتار ناشی از حافظه فردی نیست، بلکه از تعاملات اجتماعی میان اعضای گروه سرچشمه میگیرد. هر سوسک تمایل دارد در کنار سایر سوسکها باقی بماند و زمانی که تعداد افراد حاضر در یک مکان از حد مشخصی فراتر میرود، جاذبه اجتماعی میان آنها از تأثیر شرایط محیطی نیز قویتر میشود.
محققان برای بررسی این فرضیه از شبیهسازیهای رایانهای نیز استفاده کردند. در این مدلها، سوسکهای مجازی تنها دو ویژگی داشتند؛ ترجیح پناهگاههای تاریکتر و تمایل به ماندن در کنار سایر سوسکها. با وجود آنکه هیچیک از این سوسکهای مجازی حافظهای از انتخاب اولیه نداشتند، گروه همچنان پس از تغییر شرایط به تصمیم اولیه خود پایبند ماند.
به اعتقاد پژوهشگران، این پدیده احتمالاً محدود به سوسکها نیست و میتواند در بسیاری از گونههایی که تصمیمهای جمعی میگیرند، از جمله ماهیها، پرندگان، مورچهها، زنبورها و حتی انسانها نیز مشاهده شود.
این یافتهها نشان میدهد: گاهی اطلاعات و تصمیمهای جمعی نه در ذهن یک فرد، بلکه در الگوی ارتباطات و تعاملات میان اعضای یک گروه ذخیره میشود؛ موضوعی که میتواند درک دانشمندان از رفتارهای اجتماعی جانوران و حتی جوامع انسانی را دگرگون کند. نتایج این پژوهش در نشریه PLOS One منتشر شده است.
مترجم:مهگل غفاری
