آیا تمدنهای بیگانه از سیاهچالهها نیروگاه میسازند؟
گروهی از اخترشناسان، فیزیکدانان، متخصصان هوش مصنوعی و مهندسان در نشستی تخصصی در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) به بررسی این فرضیه پرداختند که شاید تمدنهای فرازمینی پیشرفته، سازههای عظیم موسوم به «کره دایسون» را نه در اطراف ستارگان، بلکه پیرامون سیاهچالهها ساخته باشند. هدف این نشست، جستوجوی نشانههای علمی قابل رصد از چنین فناوریهای فرضی بود، نه اثبات وجود موجودات فضایی.
به گزارش سیناپرس، بیش از ۲۰ نفر از برجستهترین پژوهشگران حوزه نجوم، اخترفیزیک، هوش مصنوعی و مهندسی در کارگاه علمی Dyson Minds ۲۰۲۵ که با همکاری MIT، دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و بنیاد Ultraintelligence برگزار شد، یکی از غیرمتعارفترین فرضیههای اخترشناسی را بررسی کردند؛ این احتمال که تمدنهای بسیار پیشرفته فرازمینی بتوانند از انرژی عظیم سیاهچالهها بهرهبرداری کنند.
برخلاف تصور رایج که کرههای دایسون را سازههایی عظیم در اطراف ستارگان میداند، پژوهشگران در این نشست این پرسش را مطرح کردند که اگر یک تمدن فوقپیشرفته چنین سازههایی را در اطراف سیاهچالههای کلانجرم بنا کند، چه نشانههایی از آن برای ناظران زمینی قابل مشاهده خواهد بود.
اولیویا کرتیس، پژوهشگر مرکز جستوجوی هوش فرازمینی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و نویسنده اصلی مقاله این کارگاه، تأکید کرد که این پروژه بر پایه اصول علمی و قوانین فیزیک طراحی شده است، نه بر مبنای داستانهای علمیتخیلی.
او گفت: «میدانیم این فرضیه بسیار دور از ذهن به نظر میرسد، اما تلاش کردیم همه چیز را بر اساس واقعیتهای فیزیکی بررسی کنیم و ببینیم اگر چنین فناوریهایی وجود داشته باشند، چه آثار قابل رصدی از خود بر جای میگذارند.»
چرا سیاهچالهها؟
سیاهچالههای کلانجرم که در مرکز بیشتر کهکشانها قرار دارند، علاوه بر جذب ماده، انرژی فوقالعاده عظیمی نیز آزاد میکنند. فورانهای پرانرژی این اجرام میتواند از مجموع انرژی میلیونها خورشید نیز بیشتر باشد؛ ویژگیای که از نگاه برخی پژوهشگران، آنها را به منبعی ایدهآل برای تمدنهای فوقپیشرفته تبدیل میکند.
بر اساس نظریه «مقیاس کارداشف»، تمدنی که بتواند از کل انرژی یک ستاره بهرهبرداری کند، در سطح دوم این مقیاس قرار میگیرد. اکنون پژوهشگران این احتمال را مطرح کردهاند که تمدنهایی بسیار پیشرفتهتر شاید بتوانند از انرژی سیاهچالهها نیز استفاده کنند.
کره دایسون چگونه در کنار سیاهچاله دوام میآورد؟
یکی از پرسشهای اصلی این نشست، امکان بقا و فعالیت تجهیزات در نزدیکی سیاهچالهها بود. برخلاف تصور عمومی، سیاهچالهها مانند جاروبرقی کیهانی همه چیز را از فاصله دور نمیبلعند. به گفته پژوهشگران، چنین سازههایی باید در فاصلهای بسیار دورتر از افق رویداد قرار گیرند؛ فاصلهای در حدود یک پارسک یا نزدیک به سه سال نوری، تا از تابش شدید سیاهچاله در امان بمانند.
اما این فاصله، چالش تازهای ایجاد میکند؛ انتقال حجم عظیم دادهها میان بخشهای مختلف این سامانه به دلیل فاصله زیاد با تأخیر قابل توجهی همراه خواهد بود.
پژوهشگران حتی احتمال دادهاند که در چنین شرایطی، انتقال فیزیکی تجهیزات ذخیرهسازی داده، مانند هارددیسکها، از ارسال اطلاعات با پرتوهای الکترومغناطیسی سریعتر و بهینهتر باشد.
دانشمندان به دنبال چه نشانههایی هستند؟
هدف اصلی این پژوهش، یافتن امضاهای رصدی احتمالی چنین فناوریهایی است. تیم تحقیقاتی در حال بررسی دادههای فروسرخ اطراف سیاهچالههاست تا هرگونه رفتار غیرعادی یا الگوی متفاوت از پیشبینیهای مدلهای استاندارد را شناسایی کند.
یکی از منابع مهم دادهها، تصاویر تلسکوپ افق رویداد (Event Horizon Telescope) از سیاهچاله M87* و سیاهچاله مرکزی کهکشان راه شیری، کمان ای (Sagittarius A)** است. پژوهشگران معتقدند ممکن است برخی ناهنجاریهای بسیار ظریف در این دادهها تاکنون به دلیل تمرکز الگوریتمها بر تولید تصاویر واضح، نادیده گرفته شده باشند.
هدف، کشف بیگانگان نیست؛ گسترش مرزهای علم است
پژوهشگران تأکید میکنند تاکنون هیچ مدرکی مبنی بر وجود کرههای دایسون یا فناوری فرازمینی در اطراف سیاهچالهها به دست نیامده است. با این حال، بررسی چنین فرضیههایی میتواند مسیرهای تازهای برای شناخت رفتار سیاهچالهها، ساختار کهکشانها و حتی توسعه روشهای نوین جستوجوی هوش فرازمینی فراهم کند.
به گفته اولیویا کرتیس، حتی اگر این فرضیه هرگز به کشف تمدنهای بیگانه منجر نشود، باز هم میتواند به کشف پدیدههای ناشناخته دیگری در کیهان بینجامد؛ زیرا بسیاری از پیشرفتهای علمی از دل پرسشهایی آغاز شدهاند که در ابتدا غیرممکن به نظر میرسیدند.
مترجم:مهگل غفاری
