ربات خدمترسان؛ موفق در جلب توجه، ناموفق در جلب اعتماد؟
مطالعه جدید دانشگاه اوتووش لوراند نشان میدهد که رباتهای خدمترسان خودمختار میتوانند وظایف روزمره را در فضاهای عمومی شلوغ با موفقیت انجام دهند، اما احساسات واقعی مردم نسبت به آنها پیچیدهتر از رفتار ظاهریشان است. پژوهشگران تأکید میکنند که برای درک نگرش واقعی مردم به رباتها، باید به احساسات آنها نیز توجه کرد.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران دانشگاه اوتووش لوراند مجارستان با انجام آزمایشی در رویدادهای عمومی، واکنش مردم را به یک ربات خدمترسان خودمختار مقایسه کردند. نتایج نشان داد مردم بیشتر به ربات توجه میکنند تا یک انسان، آبنباتهای روی سینی ربات زودتر تمام میشود، اما برخی افراد وقتی ربات بیش از حد نزدیک میشود، احساس ناراحتی خفیفی دارند.
نتایج نشان داد مردم بیشتر به ربات توجه میکنند تا یک انسان، آبنباتهای روی سینی ربات زودتر تمام میشود، اما برخی افراد وقتی ربات بیش از حد نزدیک میشود، احساس ناراحتی خفیفی دارند.
پژوهشگران دانشگاه اوتووش لوراند مجارستان و گروه تحقیقاتی رفتارشناسی تطبیقی این دانشگاه، با انجام آزمایشی در رویدادهای عمومی، رفتار مردم را در مواجهه با یک ربات خدمترسان خودمختار بررسی کردند. این مطالعه که در مجله گزارشهای رفتار رایانهای در انسان/ Computers in Human Behavior Reports منتشر شده، نشان میدهد که مردم در مواجهه با ربات، کمتر نگران رعایت ادب و قوانین نانوشته اجتماعی هستند و رفتارهای خودجوشتری از خود نشان میدهند.
در این آزمایش، رباتی به نام بیسکی (Biscee) که بهصورت خودمختار یعنی بدون نیاز به کنترل دستی یا از راه دور در میان جمعیت حرکت و آبنبات تعارف میکرد. همزمان، یک خدمتکار انسانی (یک زن جوان) نیز در همان محیط و با همان شیوه کار مشابهی را انجام میداد تا پژوهشگران بتوانند مقایسه مستقیم انجام دهند.
ربات توجه بیشتری را جلب کرد
نتایج نشان داد: ربات در مقایسه با خدمتکار انسانی، توجه بسیار بیشتری را به خود جلب میکند. افراد حاضر در رویداد بیشتر به سمت ربات نگاه میکردند و رفتارهای واکنشی بیشتری نسبت به آن نشان میدادند تا نسبت به انسان. اما نکته جالب این بود که این توجه اضافی، باعث ایجاد فاصله یا تغییر مسیر در مردم نمیشد؛ به عبارت دیگر، مردم همچنان راحت بودند و رفتارشان نشان میداد که حضور ربات را به اندازه حضور یک انسان طبیعی و تحملپذیر میدانند.
ملیتا چپرگی (Melitta Csepregi)، نویسنده اول این مطالعه، میگوید: مردم متوجه حضور ربات میشدند، اما رفتارشان نشان میداد که به همان اندازهای که کنار یک انسانبودن را راحت میدانند، کنار ربات نیز احساس راحتی میکنند.
نکته شگفتانگیز این بود که بیسکی حتی وقتی آبنبات تعارف نمیکرد و فقط با سینی خالی حرکت میکرد، همچنان جذاب باقی میماند؛ مردم به آن نگاه میکردند، به سمتش اشاره میکردند، دست تکان میدادند و حتی آن را لمس میکردند؛ این یعنی خودِ ربات جاذبه اصلی بود، نه آبنباتها.
ربات در توزیع آبنبات موفقتر بود
ربات در انجام وظیفه خود بهطور چشمگیری موفق عمل کرد. سینی آبنباتهای ربات در هر آزمایش زودتر از سینی خدمتکار انسانی خالی میشد. جالب اینجاست که این موفقیت صرفاً بهخاطر توقف افراد بیشتر نبود؛ بلکه بازدیدکنندگان اغلب دو یا چند آبنبات را همزمان از سینی ربات برمیداشتند، در حالی که این کار را با خدمتکار انسانی انجام نمیدادند.
پژوهشگران معتقدند مردم هنگام تعامل با ربات، فشار کمتری برای رعایت قوانین نانوشته اجتماعی مانند فقط باید یکی بردارم احساس میکنند چون میدانند ربات قضاوتشان نمیکند. با این حال، نتایج نشان میدهد که حتی رباتهای اجتماعی نسبتاً ساده نیز میتوانند وظایف خدماتی روزمره را در فضاهای عمومی شلوغ با موفقیت انجام دهند.
تفاوت بین رفتار و احساس
پژوهشگران فقط به مشاهده رفتار مردم بسنده نکردند؛ بلکه از آنها پرسیدند که هنگام برخورد با ربات واقعاً چه احساسی دارند و اینجا بود که تضاد جالبی خودش را نشان داد.
مردم در عمل به اندازه برخورد با یک انسان از ربات دوری نمیکردند، اما در پاسخ به پرسشها، برخی از بازدیدکنندگان گفتند که وقتی ربات بیش از حد به آنها نزدیک میشود، احساس ناراحتی خفیفی دارند و آن را تا حدی فضول یا مداخلهگر توصیف کردند. یعنی در ظاهر راحت بودند، اما در باطن کمی آزرده میشدند.
به نقل از ایرنا، مارتا گاچی (Márta Gácsi)، پژوهشگر ارشد این طرح، میگوید: این تضاد نشان میدهد که برای فهمیدن نگرش واقعی مردم نسبت به رباتها، فقط تماشای رفتارشان کافی نیست؛ باید احساساتشان را هم جدی گرفت. متأسفانه بسیاری از سازندگان ربات، این مرحله را در ابتدای کار نادیده میگیرند و بعد محصولی تحویل میدهند که با انتظار کاربران هماهنگ نیست.
نیاز به مطالعه بیشتر برای همزیستی انسان و ربات
این مطالعه نگاهی اجمالی به آیندهای دارد که در آن رباتها و انسانها در کنار یکدیگر کار و زندگی میکنند. اگرچه این گذار اغلب بیدردسر و ساده جلوه داده میشود، در واقعیت چندان هم ساده نیست. دستیابی به همزیستی موفق و بدون مشکل بین انسان و ربات، نیازمند پژوهشهای دقیقتری است که به توسعه یاران رباتیک آینده کمک کند.
