راز ۴۰ ساله یک ساختار غولپیکر در آسمان راه شیری حل شد
دانشمندان پس از چهار دهه پژوهش، سرانجام راز یکی از شناختهشدهترین ساختارهای مرموز کهکشان راه شیری را حل کردند؛ ساختاری که سالها تصور میشد از مرکز کهکشان سر برآورده، اما اکنون مشخص شده نه در مرکز کهکشان قرار دارد و نه آنگونه که تصور میشد یک «لوب» است.
به گزارش سیناپرس، گروهی از اخترفیزیکدانان به سرپرستی «کاترین کرکل» از دانشگاه هایدلبرگ آلمان با انتشار نتایج پژوهشی در نشریه Astronomy & Astrophysics اعلام کردند ساختاری موسوم به Galactic Center Lobe (GCL) در واقع یک حلقه بسته از گاز است که حدود ۶ هزار و ۵۲۰ سال نوری از زمین فاصله دارد؛ فاصلهای بسیار کمتر از مرکز کهکشان که حدود ۲۶ هزار سال نوری از زمین دور است.
این ساختار از حدود ۴۰ سال پیش در تصاویر رادیویی به صورت برآمدگی عظیمی دیده میشد که گویی از مرکز راه شیری به بیرون فوران کرده است. همین موضوع باعث شده بود فرضیههای متعددی درباره منشأ آن مطرح شود؛ از بقایای یک ابرنواختر گرفته تا آثار فورانهای عظیم سیاهچاله کلانجرم مرکز کهکشان.
اما بررسیهای جدید نشان میدهد این تصویر، نتیجه همپوشانی اجرام و ابرهای گازی در امتداد خط دید ما به سوی مرکز راه شیری بوده است. به بیان دیگر، آنچه به شکل یک ساختار غولآسا در مرکز کهکشان دیده میشد، در واقع یک حباب گازی بسیار نزدیکتر در پیشزمینه است.
پژوهشگران برای رسیدن به این نتیجه از دادههای پروژه SDSS-V Local Volume Mapper استفاده کردند و با بررسی تابش گوگرد یونیده، که توانایی بیشتری برای عبور از میان غبارهای میانستارهای دارد، موفق شدند بخش پنهان این حلقه را آشکار کنند. این دادهها همچنین امکان برآورد دقیق فاصله ساختار را فراهم کرد.
به گفته محققان، این حباب از ابرهای هیدروژن تشکیل شده که تحت تابش شدید فرابنفش میدرخشند و احتمالاً در گذشته توسط بادهای ستارهای و انفجارهای ابرنواختری ستارگان پرجرم شکل گرفته است. هرچند ستارگان عامل ایجاد این ساختار هنوز شناسایی نشدهاند، اما فرآیند شکلگیری آن بسیار شبیه به «حلقه بارنارد» در صورت فلکی شکارچی ارزیابی میشود.
قطر این ساختار حدود ۱۱۵ سال نوری برآورد شده است؛ اندازهای که اگرچه از حلقه بارنارد کوچکتر است، اما نشان میدهد هر دو احتمالاً بر اثر فرآیندهای مشابهی در مناطق ستارهزایی به وجود آمدهاند.
پژوهشگران با اشاره به اینکه این کشف یکی از قدیمیترین معماهای اخترشناسی کهکشان راه شیری را حل کرده است، با طنز پیشنهاد دادهاند نام این ساختار به جای «لوب مرکز کهکشان»، «حلقه بسیار گیجکننده» (Greatly Confused Loop) گذاشته شود؛ زیرا چهار دهه جامعه علمی را درباره ماهیت واقعی خود به اشتباه انداخته بود.
این یافتهها بار دیگر نشان میدهد حتی در شناختهشدهترین بخشهای کهکشان راه شیری نیز هنوز شگفتیها و رازهای ناشناخته فراوانی وجود دارد.
مترجم:مهگل غفاری
