کاهش آسیب سکته مغزی با کاهش دمای بدن
پژوهشگران با استفاده از ترکیب دو داروی شناختهشده موفق شدند در مطالعات حیوانی، با کاهش دمای بدن و متابولیسم، آسیب مغزی ناشی از سکته را کاهش دهند. اگرچه این روش در موشها و میمونها نتایج امیدوارکنندهای به همراه داشت، اما در نخستین کارآزمایی انسانی اثر قابلتوجهی بر بهبود بیماران نشان نداد؛ با این حال دانشمندان امیدوارند با اصلاح شیوه تجویز داروها، بتوانند زمان طلایی درمان سکته مغزی را افزایش دهند.
به گزارش سیناپرس، ترکیب دو داروی شناخته شده میتواند با کاهش متابولیسم و گشاد کردن رگهای خونی، هیپوترمی یا کاهش دمای بدن را در موشها القا کند. این موضوع باعث کاهش آسیب مغزی ناشی از سکته در این حیوانات شده است. با این حال، یک کارآزمایی انسانی روی بیماران مبتلا به سکته نشان داد که این درمان اگرچه در دوزهای استفاده شده ایمن است، اما اثربخشی قابل توجهی ندارد.
دانشمندان امیدوارند چنین داروهایی بتوانند در آینده «پنجره زمانی درمان» بیماران سکته را افزایش دهند؛ یعنی فرصت بیشتری را فراهم کنند تا پزشکان بتوانند جریان خون مغز را پیش از آسیب شدید بازگردانند.
خنکسازی بدن
برای دههها، دانشمندان به استفاده از هیپوترمی شدید یا کاهش چشمگیر دمای مرکزی بدن برای کاهش آسیب مغزی در شرایط مختلف پزشکی علاقهمند بودهاند. یکی از این شرایط، نوعی سکته است که در اثر انسداد رگ خونی در مغز توسط لخته یا عامل دیگر رخ میدهد و باعث قطع اکسیژنرسانی به نورونها میشود.
یکی از نظریهها این است که ایجاد هیپوترمی در زمان سکته میتواند فعالیت متابولیک نورونها را کاهش دهد. این کاهش فعالیت ممکن است سلولها را برای مدت طولانیتری زنده نگه دارد و به پزشکان زمان بیشتری برای برداشتن یا حل کردن لخته خون بدهد. هیپوترمی در حال حاضر در برخی شرایط مانند ایست قلبی به عنوان یک روش درمانی استاندارد استفاده میشود.
در دهه ۱۹۸۰، پژوهشگران در چین تلاش کردند با استفاده از ترکیب دو دارو به نامهای کلرپرومازین و پرومتازین وضعیت «خواب زمستانی مصنوعی» را در بیماران دچار سکته ایجاد کنند. کلرپرومازین برای درمان اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی استفاده میشود و پرومتازین برای درمان تهوع و استفراغ پس از جراحی کاربرد دارد. اما این درمان به دلیل استفاده از دوزهای بالا که باعث افت خطرناک فشار خون میشد، کنار گذاشته شد.
ییچوان دینگ (Yuchuan Ding)، عصبشناس از نویسندگان مطالعه، میگوید این ایده «از زمان خود جلوتر بود» و ارزش بازبینی دوباره را دارد.
در مطالعه جدید، پژوهشگران همین ترکیب دارویی را به موشها دادند و مشاهده کردند که دمای بدن آنها کاهش مییابد؛ بخشی از این اثر به دلیل گشاد شدن رگهای خونی نزدیک پوست بود. این فرآیند باعث میشود گرمای خون از بخشهای عمقی بدن به بیرون منتقل شود.
موشهایی که این دو دارو را دریافت کردند، نسبت به موشهایی که با ترکیبات دیگر یا کیسه یخ خنک شده بودند، اکسیژن کمتری مصرف کردند. این موضوع نشاندهنده کاهش فعالیت متابولیک بدن است که خود به کاهش بیشتر دمای بدن کمک میکند.
دانشمندان در برخی موشها سکته ایجاد کردند و دریافتند حیواناتی که این دو دارو را دریافت کرده بودند، بافت مرده مغزی کمتری داشتند و در آزمونهای عصبی پس از سکته نیز عملکرد بهتری نشان دادند.
این ترکیب دارویی همچنین به میمونهای رزوس (Macaca mulatta) کمک کرد تا پس از سکته، روند بهبودی بهتری داشته باشند.
دوزدهی سریعتر
سپس دانشمندان این داروها را در یک کارآزمایی بالینی روی ۳۲ نفر آزمایش کردند. اگرچه داروها ایمن بودند، اما میزان کاهش دما بسیار کم بود و در دوزهای بالا نیز بهبود قابل توجهی در وضعیت بیماران مشاهده نشد.
به نقل از ایسنا، یکی از دلایل احتمالی این نتیجه این است که داروها طی ۱۲.۵ ساعت به شرکتکنندگان تزریق شدهاند. شوایلی شو (Shuaili Xu)، عصبشناس در دانشگاه پزشکی پایتخت در پکن، میگوید: فکر میکنیم این مدت زمان بیش از حد طولانی بوده است.
این گروه اکنون کارآزمایی جدیدی را آغاز کرده که در آن حدود نیمی از دوز بالاتر دارو در مدت یک ساعت تجویز میشود. شو امیدوار است این روش نتایج بهتری داشته باشد.
