رونمایی از جایزه دکتر ندیم؛ پیشگام اپیدمیولوژی نوین
در حاشیه مراسم بزرگداشت روز جهانی اپیدمیولوژی میدانی از جایزه دکتر ابوالحسن ندیم، از چهره‌های اثرگذار و پیشگام اپیدمیولوژی نوین ایران، رونمایی شد و قرار است اعطای این جایزه از سال آینده آغاز شود.
به گزارش سیناپرس، مراسم بزرگداشت روز جهانی اپیدمیولوژی میدانی با عنوان «اپیدمیولوژی میدانی؛ از شناسایی طغیان تا تأمین امنیت سلامت در چارچوب سلامت واحد» امروز، دوم آبان‌ماه در انستیتو پاستور ایران برگزار شد و در جریان آن از جایزه دکتر ابوالحسن ندیم رونمایی شد؛ میراث علمی ایران و یکی از پیشکسوتان برجسته حوزه اپیدمیولوژی و بهداشت کشور که با تلاش‌های علمی و حرفه‌ای نسل‌های آینده این حوزه را تربیت کرد.
دکتر ابوالحسن ندیم از استادان اثرگذار در شکل‌گیری و گسترش اپیدمیولوژی نوین در ایران بود که در حوزه‌های اپیدمیولوژی، انگل‌شناسی و علوم آزمایشگاهی فعالیت داشت. او در طول بیش از چهار دهه فعالیت علمی و حرفه‌ای، علاوه بر پژوهش و آموزش، در تربیت شمار زیادی از متخصصان این رشته نقش داشت؛ به‌گونه‌ای که بخش قابل توجهی از دانش‌آموختگان اپیدمیولوژی کشور به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از دانش و تجربه او بهره برده‌اند.
ابوالحسن ندیم در سال ۱۳۰۷ در تهران متولد شد و تحصیلات پزشکی خود را از سال ۱۳۲۶ در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران آغاز کرد. پس از دریافت مدرک پزشکی، مسیر علمی خود را در حوزه‌های اپیدمیولوژی و انگل‌شناسی ادامه داد و در سال ۱۳۴۰ دیپلم بیماری‌های گرمسیری و بهداشت را از دانشکده بهداشت و بیماری‌های گرمسیری لندن دریافت کرد. او همچنین در سال ۱۳۴۱ دوره انگل‌شناسی و حشره‌شناسی عملی را در دانشگاه لندن گذراند و پس از آن به ایران بازگشت. ندیم پس از بازگشت به کشور، مدتی ریاست گروه انگل‌شناسی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و در سال ۱۳۴۲ به‌عنوان مسئول اپیدمیولوژی ایستگاه تحقیقات پزشکی اصفهان فعالیت کرد. او در سال ۱۳۴۸ به مقام استادی اپیدمیولوژی در دانشکده بهداشت دانشگاه تهران رسید و فعالیت آموزشی و پژوهشی خود را در این حوزه گسترش داد.
بخش مهمی از فعالیت‌های علمی دکتر ندیم به بیماری‌های گرمسیری، به‌ویژه لیشمانیوز یا سالک، اختصاص داشت. بررسی جنبه‌های مختلف این بیماری و مطالعه پراکندگی گونه‌های ناقل آن در ایران از محورهای مهم کار پژوهشی او بود. وی از سال ۱۳۵۵ در برنامه بین‌المللی آموزش و تحقیقات بیماری‌های گرمسیری مشارکت کرد و طی حدود ۱۹ سال، مسئولیت‌ها و فعالیت‌هایی از جمله عضویت در گروه هدایت‌کننده تحقیقات لیشمانیوز، ریاست گروه اپیدمیولوژی لیشمانیوز، مشارکت در تحقیقات میدانی مالاریا و همکاری در تقویت ظرفیت‌های پژوهشی را بر عهده داشت.
تجربه علمی او به مرزهای ایران محدود نماند. ندیم از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۷ به‌عنوان مشاور منطقه‌ای ارتقای تحقیقات بهداشتی و بیماری‌های گرمسیری در دفتر منطقه‌ای سازمان جهانی بهداشت در اسکندریه فعالیت کرد. او همچنین در سال ۱۳۶۸ همکاری خود را با دانشگاه علوم پزشکی تگزاس در گالوستون به‌عنوان اپیدمیولوژیست و مشاور سازمان جهانی بهداشت آغاز کرد.
مشاوره برای کنترل لیشمانیوز جلدی در افغانستان و عربستان سعودی، مشارکت در فعالیت‌های مبارزه با ناقلان بیماری در سودان و همکاری در گروه‌های مرتبط با بیماری‌های مشترک انسان و دام در کشورهای مختلف، از دیگر بخش‌های کارنامه حرفه‌ای او بود.
دکتر ندیم در سال ۱۳۶۹ به عضویت پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی درآمد و در فعالیت‌های علمی مرتبط با علوم بهداشتی و تغذیه مشارکت داشت. او علاوه بر فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، در تألیف آثار تخصصی نیز نقش‌آفرین بود. کتاب «انگل لیشمانیا و لیشمانیوز» از آثار اوست که در سال ۱۳۸۸، در مراسم هفته پژوهش و فناوری، به‌عنوان کتاب برگزیده سال در حوزه بهداشت معرفی شد.
به نقل از ایسنا، ندیم در چهارم دی‌ماه ۱۴۰۳ در ۹۷سالگی درگذشت؛ اما نقش او در آموزش اپیدمیولوژیست‌ها، توسعه مطالعات میدانی و پیشبرد پژوهش‌های مرتبط با بیماری‌های گرمسیری، بخشی از میراث علمی او در نظام سلامت ایران باقی مانده است.
رونمایی از جایزه‌ای به نام این استاد، در مراسمی که بر شناسایی زودهنگام طغیان‌ها، تبدیل داده‌ها به شواهد و اقدام به‌موقع برای حفاظت از سلامت جامعه تأکید دارد، فرصتی برای زنده نگه‌داشتن یاد او و توجه به جایگاه پژوهش و تجربه میدانی در پیشگیری و کنترل بیماری‌ها است. بر اساس اعلام انجام‌شده در این مراسم، اعطای جایزه دکتر ابوالحسن ندیم از سال آینده آغاز خواهد شد.
