انجیر فارس؛ قربانی تغییرات اقلیمی و قارچهای نوظهور
پژوهش دانشگاه شیراز نشان میدهد که ترکیب تنشهای خشکی و شوری با گسترش سریع عوامل قارچی ناشناخته، منجر به سرخشکیدگی و شانکر شده و بقای قطب تولید انجیر کشور را در استان فارس تهدید میکند.
به گزارش سیناپرس، زینب بلبلی در دوره پسادکتری و با راهنمایی رضا مستوفیزاده قلمفرسا در دانشگاه شیراز، پژوهشی را با عنوان «شناسایی عوامل قارچی نوظهور زوال انجیر در استان فارس و ارزیابی حساسیت ارقام مهم ایرانی انجیر به عوامل غالب» به انجام رسانده است.
بنیاد ملی علم ایران (INSF)اعلام کرد بلبلی درباره این طرح توضیح داد: ایران بهعنوان پنجمین تولیدکننده و صادرکننده انجیر جهان، با تولید سالانه ۶۷،۸۶۰ تن وابستگی قابل توجهی به استان فارس دارد که این استان با بیش از ۶۳،۵۹۸ هکتار باغات دیم، قطب اصلی تولید انجیر خشک کشور محسوب میشود.
متأسفانه، تغییرات اقلیمی اخیر، تشدید تنشهای غیرزیستی مانند خشکی، شوری و بهویژه گسترش سریع بیماری زوال انجیر با علائم بارز سرخشکیدگی و شانکر، بقای بزرگترین مجموعه ارقام انجیر در استهبان و سایر نقاط استان فارس را بهشدت تهدید کرده و به کاهش تولید و صادرات این محصول ارزشمند منجر شده است.
مطالعات پیشین حاکی از آن است که این بیماری ماهیتی پیچیده و چندعاملی دارد و مجموعهای از بیمارگرهای قارچی نوظهور در بروز و تشدید آن نقش دارند.
وی در تشریح اهداف اصلی پژوهش افزود: اهداف اصلی این پژوهش شامل نمونهبرداری از درختان انجیر آلوده دارای علائم زوال و سرخشکیدگی در مناطق مهم انجیرکاری استان فارس، شناسایی عوامل نوظهور زوال و شانکر انجیر با رویکردهای تلفیقی ریختشناختی و مولکولی، ارزیابی میزان تازندگی جدایههای این بیمارگرها، سنجش سطوح حساسیت ارقام مهم و تجاری انجیر استان به این عوامل و تعیین دامنه میزبانی بالقوه برخی از بیمارگرهای نوظهور روی سایر درختان اقتصادی و ارزیابی حساسیت این درختان به این بیمارگرها بود.
این پژوهشگر در خصوص روشهای بهکار رفته بیان کرد: تحقق این اهداف با بهکارگیری واکاویهای فیلوژنتیکی، آزمونهای بیماریزایی استاندارد در شرایط کنترلشده، کمیسازی دقیق شاخصهای بیماری و سپس واکاویهای آماری پیشرفته شامل واکاوی واریانس یکطرفه و دوطرفه، آزمونهای مقایسه میانگین و واکاوی آماری چندمتغیره شامل واکاوی مؤلفههای اصلی، خوشهبندی سلسله مراتبی، نقشههای حرارتی و تعیین یک شاخص واحد سنجش حساسیت با یکپارچهسازی و استانداردسازی تمام صفات بیماریزایی انجام شد.
به نقل از ایرنا، بلبلی در پایان نتایج کلی پژوهش را اینگونه تشریح کرد: در مجموع، نتایج این پژوهش نشان داد که مجموعهای از قارچهای نوظهور با توان بیماریزایی بالا در شکلگیری بیماریهای زوال و شانکر انجیر در استان فارس نقش دارند که این یافتهها برای پایداری تولید انجیر در ایران و حتی سایر مناطق تولیدکننده در جهان حائز اهمیت است.
این یافتهها علاوه بر ارائه نخستین گزارشها از برخی بیمارگرها در انجیر، چارچوبی علمی برای ابداع راهبردهای مدیریت تلفیقی بیماری شامل پایش و تشخیص مولکولی سریع، بهنژادی برای شناسایی و معرفی ارقام متحمل و طراحی برنامههای مدیریتی مبتنی بر شناخت دقیق همهگیریشناسی بیماری در شرایط تغییر اقلیم فراهم میکند.
