راز مقاومت مغز در برابر آلزایمر؛ چرا برخی سالمندان همچنان ذهنی تیز دارند؟
چرا برخی سالمندان همچنان ذهنی تیز دارند؟

پژوهشگران مؤسسه علوم اعصاب هلند موفق شده‌اند؛ سرنخ‌های تازه‌ای درباره پدیده‌ای به نام «تاب‌آوری شناختی» به دست آورند؛ وضعیتی که در آن برخی افراد، با وجود ابتلا به Alzheimer’s disease، همچنان از نظر ذهنی سالم و هوشیار باقی می‌مانند.

به گزارش سیناپرس، این پرسش که چرا برخی سالمندان با وجود تجمع نشانه‌های آلزایمر در مغز، دچار افت حافظه نمی‌شوند، به یکی از مهم‌ترین معماهای علوم اعصاب تبدیل شده است. به گفته پژوهشگران، حدود ۳۰ درصد از افراد مسنی که به آلزایمر مبتلا می‌شوند، هرگز علائم این بیماری را تجربه نمی‌کنند.

در این مطالعه، تیمی به سرپرستی Evgenia Salta با بررسی نمونه‌های مغزی اهدایی از Netherlands Brain Bank، تلاش کردند علت این تفاوت را شناسایی کنند. این نمونه‌ها شامل مغز افراد سالم، بیماران مبتلا به آلزایمر و افرادی بود که با وجود داشتن نشانه‌های بیماری، دچار زوال عقل نشده بودند.

تمرکز اصلی این پژوهش بر فرآیندی به نام adult neurogenesis یعنی تولید سلول‌های عصبی جدید در مغز بزرگسالان بود. هرچند وجود این فرآیند در انسان‌ها سال‌ها محل بحث بوده، نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که حتی در سنین بالا نیز سلول‌هایی موسوم به «نورون‌های نابالغ» در مغز وجود دارند.

اما یافته مهم‌تر این بود که تفاوت اصلی نه در تعداد این سلول‌ها، بلکه در نحوه عملکرد آن‌هاست. در افرادی که از تاب‌آوری شناختی برخوردار بودند، این نورون‌های نابالغ رفتار متفاوتی نشان دادند؛ به‌طوری‌که فعال‌تر بوده و بهتر با آسیب‌های ناشی از بیماری مقابله می‌کردند. همچنین نشانه‌های التهاب و مرگ سلولی در آن‌ها کمتر مشاهده شد.

پژوهشگران معتقدند: این سلول‌ها ممکن است نقشی حمایتی در مغز ایفا کنند و به حفظ عملکرد طبیعی آن کمک کنند؛ حتی اگر نتوانند به‌طور مستقیم جایگزین سلول‌های از دست‌رفته شوند. به بیان ساده‌تر، این سلول‌ها می‌توانند مانند «کود» برای یک باغ در حال تخریب عمل کنند و به حفظ ساختار آن کمک کنند.

با این حال، محققان تأکید می‌کنند؛ این نتایج هنوز قطعی نیست و برای درک دقیق‌تر عملکرد این سلول‌ها، به مطالعات بیشتری نیاز است.

این تحقیق بخشی از تغییر رویکرد در پژوهش‌های مرتبط با آلزایمر را نشان می‌دهد؛ تغییری از تمرکز صرف بر پیشرفت بیماری به سمت درک عواملی که از مغز در برابر آن محافظت می‌کنند.

در نهایت، دانشمندان امیدوارند شناخت بهتر «تاب‌آوری شناختی» بتواند به توسعه روش‌های درمانی جدید برای مقابله با آلزایمر منجر شود.

مترجم: ندا جوادهراتی