اعضای خانواده اهدا کننده عضو را دریابیم

هرچند مرگ مغزی واقعه تلخ و به معنی پایان زندگی است اما می تواند برای بعضی افراد نجات دهنده و مایه امید به زندگی و معنی ادامه یافتن باشد؛ امروزه بسته به نوع ارگان مورد نیاز 15 تا 30 در صد مرگ و میر در لیست انتظار پیوند وجود دارد.

هرچند درک این مساله برای خانواده بیماران مرگ مغزی شده بسیار سخت و دشوار است اما مهمترین و مشکلترین قسمت در مراحل اهدای عضو، مرحله رضایت گیری توسط  کوردیناتورها از اعضای خانواده این بیماران است زیرا اگر رضایت حاصل نشود و بیمار جهت اهدای عضو، منتقل نشود نه چرخه ای فعال می شود و نه پیوندی صورت می گیرد به همین دلیل این قسمت از روند اهدای عضو مساله مهمی است که می تواند یک دهنده احتمالی را به دهنده واقعی تبدیل کند.

واکنش مثبت به پذیرش اهدای عضو وعمل ایثارگرانه خانواده این بیماران( به ویژه مادر) تنها با آگاهی از واقعیت مرگ مغزی و ارتقای فرهنگ اهدای عضو صورت می گیرد. متاسفانه اغلب مردم اطلاع کافی ازتعریف مرگ مغزی ندارند واطلاعات غلط برخی رسانه ها منجر به افتراق ندادن مرگ مغزی و کما می شود بنابراین ضرورت دارد که خانواده ها بدانند کما درواقع یک نوع اختلال کارکرد مغز است  و شخص دچار  کاهش شدید سطح هوشیاری می شود و به هیچیک از تحریک های پیرامونش، پاسخ نمی دهد. در کما شانس بهبودی برای برخی بیماران وجود دارد اما در مرگ مغزی مرگ حتمی وغیر قابل برگشت است.

اهمیت نقش جامعه و اولیای دم

اگر بدون توجه به خواسته  متوفی ازاعضاء تمام بیماران مرگ مغزی استفاده کنیم با وجود مثبت بودن عمل اهداء عضو واکنش عمومی منفی ایجاد می شود. توجه به این نکته نیز مهم است که برخورد تحمیل کننده با خانواده بیمار هم می تواند منجر به انعکاس منفی در جامعه شود. هیچ قانونی که جامعه را مجبور به پذیرش اهدا کند جای پذیرش همگانی با بالا بردن سطح آگاهی مردم را نمی تواند بگیرد. به طور کلی مردم زمانی احساس خوبی دارند که قادر به ایجاد زمینه ای برای کمک به دیگران هستند. زمانی‌که این مساله اختیاری و داوطلبانه است و نقش خود را در این کمک زیاد می بینند این احساس تقویت می شود. به عبارت دیگر وقتی ما بر خلاف میل‌مان مجبور به کمک باشیم نتیجه بر عکس خواهد بود.

واکنش مثبت به پذیرش اهدای عضو وعمل ایثارگرانه خانواده این بیماران( به ویژه مادر) تنها با آگاهی از واقعیت مرگ مغزی و ارتقای فرهنگ اهدای عضو صورت می گیرد. متاسفانه اغلب مردم اطلاع کافی ازتعریف مرگ مغزی ندارند واطلاعات غلط برخی رسانه ها منجر به افتراق ندادن مرگ مغزی و کما می شود 

چه کسی مصاحبه می کند؟

مصاحبه کننده بهتر است متعادل و صبور باشد. تمامی حرکت ها و ارتباطات کلامی و غیر کلامی می تواند در انجام این کار موثر باشد. مصاحبه کننده باید مطمئن شود خانواده از وخامت اوضاع  بیمار از سوی پزشک خود قبلا مطلع شده است. درصورتی‌که قبلا این اطلاع رسانی صورت نگرفته است باید  فورا با پزشک بیمار و پرستاران در این مورد صحبت و تقاضا کنند که مرگ مغزی را به اطلاع همراهان بیمار برسانند.

مصاحبه کننده باید اطلاعات کافی از مرگ مغزی و هدف تیم داشته باشد و بهتر است مصاحبه با خانواده در مکان خلوت و مناسب با نور کافی ، لیوان آب ، دستمال کاغذی  ، و…. صورت گیرد.

گاهی اوقات اگر شرایط اجاره دهد می توان همراهان بیمار را بر سر تخت بیمار برده و دستگاه‌های مختلفی که به بیمار متصل هستند را به آنها توضیح داد و حتی قوانین را نادیده گرفت و به خانواده متوفی اجازه دهد بیمار مرگ مغزیشان را ملاقات کنند و با او تنها باشند.

برای کاهش تاثیرهای روانی خانواده متوفی چه باید کرد؟

برای کاهش تاثیرهای روانی خانواده فرد اهدا کننده نیاز به حمایت پرسنل پزشکی است. پزشکان باید تا آنجا که ممکن است به بیمار اطلاعات دهند. همچنین ابهام های خانواده فرد مرگ مغزی شده در مورد شانس دوباره زندگی این بیمارشان را برطرف کنند. مصاحبه کننده باید در وهله اول مطمئن شود که همراهان بیمار از مفهوم مرگ مغزی مطلع هستند. آنها هر چند بار که لازم باشد  باید درباره مرگ مغزی برای تک تک اعضاء خانواده شرح دهند و هر چقدر که لازم است به سوال های آنها پاسخ دهند. آنها باید ضمن توضیح درباره کوتاهی فرصت باقیمانده برای اهداء عضو، به خانواده فرصت دهند تا موضوع را باور کنند و در هر صورت به تصمیم آنها احترام بگذارند. مصاحبه کننده ها باید ضمن همدردی با خانواده ها و درک موقعیت آنها و سوال کردن در مورد علاقه ها و نظر متوفی و همچنین با صحبت کردن از بیماران در لیست پیوند و نیاز آنها و با شرح زندگی اسف‌بار و بسیار مشکل بیماران نیازمند به عضو و تاثیر پیوند در ارتقای سلامت و زندگی این افراد و اینکه ممکن است هر یک از ما در طول زندگی مان نیازمند به پیوند باشیم، زمینه را برای انجام این کار فراهم کنند و تمام پروسه اهداء را شرح دهند.

سایر اقوام بستگان ، دوستان نیز باید با خانواده اعضا دار همدردی کرده به آنها اجازه بیان نگرانی‌هایش را بدهند . گاهی لازم نیست در موقع شنیدن اندوه یک نفر حرف خاصی بزنیم. سکوت، شنیدن صحبت‌های آنها و فشردن دست او کمک بزرگی است که ارزش آن را غیر قابل توصیف می کند.

گزارش: فرزانه صدقی