تولید زیستی نانو ذرات از عصاره گیاهان

امروزه نانوفناوری به علت کـاربرد وسـیع و فـراوان در علـوم و صنایع با سرعت بالایی در حـال رشـد مـی باشـد. نانوفنـاوری علمی است که بر پایـه نـانوذرات اسـتوار اسـت . نـانوذرات موادی با ساختار سه بعدی می باشند کـه انـدازه آنهـا از 1 تـا 100 نانومتر متغییر است. این مواد از ده ها و یا صدها اتـم یـا مولکول تشکیل شده انـد کـه انـدازه و اشـکال مختلفـی مثـل بلوری، کروی، سوزنی، بی شـکل و… را شـامل مـی شـوند . برای تولید نانوذرات روشهـای مختلفـی ماننـد واکـنشهـای شیمیایی و فتوشیمیایی در میسـل معکـوس، تجزیـه حرارتـی ترکیبات با کمک گرفتن از پرتوها، روش های الکتروشیمیایی، سونوشـیمیایی، پـردازش بـا امـواج میکـرو و…وجـود دارد امـا متاسفانه در اکثر روشهایی که منجر بـه تولیـد نـانو ذرات مـی شود استفاده از مواد خطرناک یک اجبار است. از معایب دیگـر این روشها م یتوان به تولید کم نانوذرات، اتلاف انرژی زیـاد و تخلیص مشکل و بی فایده اشاره نمود .

از ایـن رو نیـاز بـه روشی با بازده بالا، قیمت کم، بدون تولید مواد سـمی و بـدون آسیب های زیست محیطی رو به افـزایش مـی باشـد. یکـی از روشهای تولید نانوذرات، تولید به روش زیستی است و توجـه به این روش بـرای تولیـد نـانوذرات رو بـه افـزایش مـی باشـد. فهرستی عظیم از منابعی که در تولید زیستی نـانوذرات فلـزی به کار می روند موجود است. مواردی مانند گیاهان، محصولات گیاهان، جلبک ها، قارچ ها، مخمر ها، باکتری ها و ویروس هـا در تولید زیستی نانوذرات کاربرد دارند. گفتنی است گیاهان به علت سازگاری با محیط می توانند به طور گسترده مورد اسـتفاده قـرار گیرنـد، بـدون اینکه منجر به بروز آسیب های زیست محیطی شوند. همچنین گیاهان به علت فراوانی و عدم نیاز بـه شـرایط و مـواد غـذایی خاص برای رشد گزینه ای مناسب برای تولید نانوذرات به روش زیسـتی محسـوب مـی شـوند .

به همین جهت محققین کشورمان به بررسـی تولیـد زیستی نانوذرات بوسیله عصـاره آبـی و متـانولی میـوه عنـاب و افزایش اثر ضد باکتریایی عصاره به واسطه نانوذرات تولید شده پرداخته اند.لازم به ذکر است در این تحقیق  عصاره آبی و متانولی میوه گیاه عناب با محلول نیترات نقره در غلظت نهایی 1 میلی مولار مجاور شد. پس از تغییر رنگ، محلولهای واکنش به وسیله روش های اسپکتروفتومتری، پراش پرتوی ایکس و میکروسکوپ الکترونی عبوری مورد بررسی قرار گرفتند. و در نهایت اثر ضد باکتریایی نانوذرات تولید شده در برابر برخی سویه های باکتریایی بیماری زا بررسی شد. 

نتایج نشان می داد  خواص ضد باکتریایی عصاره های حاوی نانوذرات به شکل محسوسی افزایش یافت.  بنا به گفته محققین ,در میان روشهای تولید نانوذرات، روش تولیـد زیسـتی روشی پاک، ارزان، کم خطر و سازگار با محیط زیست محسوب می شود. نانوذرات نقره ای که با این روش تولیـد مـی شـوند بـه علت عدم به کارگیری مواد شیمیایی خطرناک پتانسیل این را دارند تا در صنایع مرتبط با سـلامت انسـان ماننـد بهداشـت و درمان مورد استفاده قرار گیرند. جزئیات بیشتر این تحقیق در مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی , دوره 25، شماره 2، تابستان 94، صفحات 112 تا 118 منتشر شده است.

محققین : مریم نیکبخت  ، پرستو پورعلی