مریخ‌نورد ناسا رکورد پیمایش در جهان‌های دیگر را شکست
مریخ‌نورد استقامت ناسا با پیمودن بیش از ۴۵ کیلومتر روی سطح مریخ، رکورد طولانی‌ترین مسافت رانندگی در یک جرم آسمانی دیگر را شکست؛ دستاوردی که بیش از هر چیز به توانایی این ربات در شناسایی موانع و انتخاب مسیر به‌صورت خودکار وابسته است.
به گزارش سیناپرس، مریخ‌نورد «استقامت» (Perseverance) ناسا در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، با ثبت مسافت پیموده‌شده ۴۵.۲۲ کیلومتر، رکورد پیشین مریخ‌نورد «فرصت» (Opportunity) را پشت سر گذاشت. فرصت طی مأموریت خود از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۸، حدود ۴۵.۱۶ کیلومتر روی سطح مریخ حرکت کرده بود.
یکی از ویژگی‌های مهم این دستاورد، میزان بالای خودمختاری استقامت در حرکت روی سطح ناهموار مریخ است. طبق گزارش منتشرشده، این مریخ‌نورد بیش از ۹۰ درصد مسیر خود را با استفاده از سامانه ناوبری خودکار موسوم به AutoNav پیموده است. در این روش، دانشمندان روی زمین نقاط مقصد را تعیین می‌کنند و مریخ‌نورد با بررسی محیط اطراف، مسیر ایمن میان این نقاط را انتخاب می‌کند.
استقامت می‌تواند هنگام حرکت، موانع را شناسایی و مسیر خود را ارزیابی کند. دانشمندان آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا می‌گویند این سامانه در هر نوبت بررسی محیط، حدود ۲۰۰ هزار نقطه را پردازش می‌کند؛ درحالی‌که نخستین مریخ‌نورد ناسا، «سوجورنر» (Sojourner)، در سال ۱۹۹۷ تنها حدود ۱۰۰ متر پیمود و برای ارزیابی مسیر پیش رو از تعداد بسیار کمتری نقطه اندازه‌گیری استفاده می‌کرد.
استقامت در شرایط مناسب می‌تواند طی یک روز مریخی تا حدود ۴۱۲ متر حرکت کند. یک روز مریخی نیز تقریباً ۴۰ دقیقه از روز زمینی طولانی‌تر است.
از رکورد رانندگی تا جست‌وجوی نشانه‌های حیات
مأموریت استقامت تنها به پیمایش سطح مریخ محدود نمی‌شود. این مریخ‌نورد در حال بررسی سنگ‌های بسیار کهن در منطقه دهانه جزرو است؛ منطقه‌ای که شواهد نشان می‌دهد میلیاردها سال پیش میزبان آب بوده است. بررسی این سنگ‌ها می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ اولیه مریخ و شرایط احتمالی شکل‌گیری حیات ارائه کند.
یکی از نمونه‌های مورد توجه دانشمندان، سنگی به نام «آبشار چیاوا» (Cheyava Falls) است که در آن نشانه‌هایی بالقوه مرتبط با فرایندهای زیستی شناسایی شده‌اند. بااین‌حال، این یافته‌ها هنوز اثبات قطعی وجود حیات باستانی در مریخ نیستند.
استقامت همچنین در مسیر بررسی منطقه ایدوبی (Idubi) قرار دارد؛ ناحیه‌ای که ممکن است در گذشته میزبان یک سامانه گرمابی بوده باشد. چنین محیط‌هایی به دلیل تعامل آب و سنگ و فراهم کردن منابع شیمیایی، از گزینه‌های مهم در بررسی شرایط احتمالی پیدایش حیات به شمار می‌روند.
بالگرد نبوغ؛ دستاورد دیگری در مأموریت مریخ
همراه این مأموریت، بالگرد کوچک «نبوغ» (Ingenuity) نیز تاریخ‌ساز شد. این وسیله نخستین هواگردی بود که پروازی کنترل‌شده را در سیاره‌ای دیگر انجام داد. نبوغ که قرار بود تنها پنج پرواز آزمایشی طی ۳۰ روز داشته باشد، در نهایت ۷۲ پرواز طی حدود سه سال انجام داد و مجموعاً حدود ۱۷ کیلومتر را در پروازهای خود پیمود.
با وجود این موفقیت‌ها، یکی از اهداف مهم اکتشاف مریخ همچنان انتقال نمونه‌های جمع‌آوری‌شده به زمین است. چنین نمونه‌هایی می‌توانند امکان بررسی دقیق‌تر ترکیبات شیمیایی و نشانه‌های احتمالی حیات را در آزمایشگاه‌های زمینی فراهم کنند. بااین‌حال، برنامه بازگرداندن نمونه‌های مریخی ناسا با محدودیت‌های بودجه‌ای روبه‌رو شده و زمان اجرای آن همچنان نامشخص است.
رکوردشکنی استقامت نشان می‌دهد که سامانه‌های خودران تا چه اندازه می‌توانند دامنه اکتشافات فضایی را گسترش دهند؛ فناوری‌ای که در کنار بررسی سنگ‌ها و محیط مریخ، مسیر مأموریت‌های پیچیده‌تر آینده به سیاره سرخ را نیز هموار می‌کند.
