فاجعه نفتی خلیج مکزیک، جمعیت آبزیان را کاهش داده است
۱۶ سال پس از نشت گسترده نفت در حادثه سکوی دیپ‌واتر هورایزن، جمعیت ماهیان و دیگر جانوران اعماق خلیج مکزیک هنوز نشانه‌ای از بازگشت به وضعیت پیشین نشان نمی‌دهد؛ پژوهشی تازه از کاهش بیش از ۶۰ درصدی برخی گروه‌های جانوری خبر می‌دهد.
به گزارش سیناپرس، انفجار سکوی نفتی دیپ‌واتر هورایزن در سال ۲۰۱۰ به یکی از بزرگ‌ترین فجایع نشت نفت در تاریخ اقیانوس‌ها منجر شد. طی ۸۷ روزی که طول کشید تا چاه نفت مهار شود، حدود ۱۳۴ میلیون گالن نفت خام و ۷.۷ میلیارد فوت مکعب استاندارد گاز وارد خلیج مکزیک شد. اکنون نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که اکوسیستم‌های اعماق این منطقه، بیش از یک دهه پس از حادثه، همچنان با افت شدید جمعیت جانوران دریایی مواجه‌اند.
این مطالعه به سرپرستی تریسی ساتن، اقیانوس‌شناس دانشگاه نوا ساوت‌ایسترن آمریکا، انجام شده و نتایج آن در مجله علمی Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) انتشار یافته است. پژوهشگران با بررسی نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳، کاهش چشمگیر فراوانی جانوران ساکن لایه‌های عمیق آب را ثبت کردند.
بر اساس یافته‌ها، جمعیت ماهیان این زیست‌بوم حدود ۶۳.۵ درصد، سخت‌پوستان ۶۲ درصد و سرپایان، از جمله ماهی‌های مرکب، نزدیک به ۵۹.۷ درصد کاهش یافته است. افت جمعیت در برخی گروه‌ها حتی شدیدتر بوده است؛ به‌طوری‌که فراوانی کریل‌ها ۷۲.۸ درصد، ماهیان فانوس‌دار ۶۲.۹ درصد و ماهیان ریزجثه از گروه Cyclothone حدود ۶۹ درصد کمتر شده است.
پژوهشگران برای بررسی علت این تغییرات، عواملی مانند دمای آب، میزان اکسیژن و دسترسی به غذا را نیز ارزیابی کردند. به گفته آنان، این متغیرهای طبیعی الگوی کاهش مشاهده‌شده را توضیح نمی‌دهند و نشت نفت، محتمل‌ترین عامل این افت گسترده است؛ هرچند تعیین قطعی رابطه علت و معلولی به شواهد بیشتری نیاز دارد.
چرا کاهش جانوران اعماق دریا نگران‌کننده است؟
بسیاری از گونه‌های آسیب‌دیده، نقش مهمی در زنجیره غذایی اقیانوس دارند و غذای جانوران بزرگ‌تر را تأمین می‌کنند. این موجودات همچنین در چرخه مواد مغذی و انتقال کربن به اعماق اقیانوس نقش دارند.
بخشی از این جانوران در لایه‌ای موسوم به «لایه پراکنش عمیق» زندگی می‌کنند؛ مجموعه‌ای از ماهیان، ماهی‌های مرکب و دیگر موجودات که شب‌ها به سمت سطح آب حرکت می‌کنند و هنگام سپیده‌دم دوباره به اعماق بازمی‌گردند. این جابه‌جایی روزانه به انتقال کربن از لایه‌های سطحی به اعماق دریا کمک می‌کند و در ذخیره‌سازی کربن در اقیانوس نقش دارد.
کاهش شدید این موجودات می‌تواند پیامدهایی فراتر از افت جمعیت چند گونه داشته باشد و بر شبکه غذایی، عملکرد اکوسیستم و حتی جانوران بزرگ‌تری مانند نهنگ‌ها اثر بگذارد. برخی پژوهشگران نیز گزارش‌هایی از مشاهده نهنگ‌های لاغر و تغییر الگوهای حرکت نهنگ‌های عنبر در خلیج مکزیک ارائه کرده‌اند؛ بااین‌حال، ارتباط مستقیم این مشاهدات با کاهش جمعیت جانوران اعماق دریا هنوز اثبات نشده است.
نقش مواد شیمیایی در تشدید آسیب‌های نفتی
در جریان عملیات مهار نشت نفت، حدود ۷۷۰ هزار گالن از ماده پراکنده‌ساز شیمیایی Corexit 9500A در نزدیکی سرچاه تزریق شد. هدف از این اقدام، شکستن نفت به قطرات کوچک‌تر و کاهش تشکیل لکه‌های گسترده روی سطح آب بود.
بااین‌حال، بخشی از بقایای نفت به بستر دریا رسید و نفت و مواد پراکنده‌ساز هر دو می‌توانند برای موجودات دریایی سمی باشند. این آسیب به‌ویژه برای زئوپلانکتون‌ها، جانداران ریز شناوری که پایه بسیاری از زنجیره‌های غذایی دریایی را تشکیل می‌دهند، اهمیت دارد. پژوهش‌های پیشین نیز نشان داده‌اند که ترکیب نفت و مواد پراکنده‌ساز می‌تواند اثرات زیان‌بار بیشتری بر این موجودات داشته باشد.
نویسندگان مطالعه جدید معتقدند کاهش ناگهانی و پایدار جانوران اعماق خلیج مکزیک ممکن است نشانه تغییر ساختاری بلندمدت در اکوسیستم باشد؛ وضعیتی که در آن، فراوانی گونه‌ها پس از یک اختلال بزرگ به سطحی پایین‌تر می‌رسد و برای مدت طولانی در همان وضعیت باقی می‌ماند.
بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که این زیست‌بوم تا چه اندازه قابلیت بازیابی دارد و بازگشت آن به وضعیت پیش از حادثه، در صورت امکان، چقدر زمان خواهد برد. پژوهشگران تأکید می‌کنند که به دلیل وابستگی متقابل موجودات دریایی، پیامدهای این کاهش می‌تواند در سطوح مختلف اکوسیستم گسترش یابد.
این پژوهش در مجله PNAS منتشر شده است.
