توسعه فناوریهای میکروبی؛ ضرورتی برای پاسخ به چالشهای آینده
رئیس انجمن علوم و فناوریهای میکروبی ایران با اشاره به دستاوردهای کشور در حوزه فناوریهای میکروبی گفت: ایران در مقایسه با سایر حوزههای میکروبی، در بخش میکروبشناسی و زیست فناوری پزشکی موفقتر عمل کرده است، اما برای توسعه کاربردهای این علم در صنعت و محیط زیست به سرمایهگذاری و برنامهریزی بیشتری نیاز دارد. زیست فناوری میکروبی در حوزۀ محیط زیست و صنعت پیشرفت دارد و از جایگاه مطلوب فاصله دارد.
دکتر محمدرضا صعودی، عضو هیئت علمی گروه میکروبیولوژی دانشگاه الزهرا و رئیس انجمن علوم و فناوریهای میکروبی ایران در گفتوگو با سیناپرس، علوم و فناوریهای میکروبی را به دو بخش نظری و کاربردی تقسیم کرد و گفت: هم اکنون توانمندی کشور در بخش کاربردی این حوزه نسبت به بخش نظری بیشتر است و بخش نظری همچون دیگر شاخه های علوم پایه نیازمند بهبود و تقویت بیشتری است.
وی با بیان اینکه فناوریهای میکروبی در سه حوزه صنعت، محیط زیست و سلامت کاربرد دارند، افزود: ایران در حوزه میکروبیولوژی پزشکی جایگاه شایستهتری دارد، اما در بخشهای محیط زیست و صنعت همچنان ظرفیتهای توسعهنیافته فراوانی وجود دارد.
صعودی با اشاره به برخی از صنایع مبتنی بر میکروارگانیسمها اظهار کرد: تولید الکل اتیلیک زیستی یا همان اتانول تخمیری، اسید استیک، فرآوردههای لبنی تخمیری، نهادههای کشاورزی میکروبی مانند کودهای زیستی، برخی آفتکشها و عوامل کنترل بیماریهای گیاهی از جمله صنایع زیستی و کارخانه های میکروبی هستند که در کشور توسعه یافتهاند.
وی ادامه داد: در سالهای اخیر، برخی شرکتهای دانشبنیان به حوزههای جدیدتری مانند تولید بیوپلیمرها، آنتیبیوتیکها، عصاره مخمر، آنزیمها و ترکیبات زیستفعال وارد شدهاند و اکنون واحدهای تحقیق و توسعه قابل ملاحظهای در زیست فناوری میکروبی فعالیت میکنند.
رئیس انجمن علوم و فناوریهای میکروبی ایران درباره دلایل موفقیت بیشتر کشور در حوزه پزشکی گفت: بیماریهای عفونی از گذشته تاکنون یکی از مهمترین تهدیدهای سلامت انسان بودهاند. علاوه بر عفونتهای باکتریایی، بیماریهای ویروسی نیز همواره سلامت انسان را تهدید کردهاند و همهگیری کرونا اهمیت این موضوع را بیش از پیش آشکار کرد.
وی افزود: ظهور بیماریهای ویروسی جدید در آینده نیز اجتنابناپذیر است و این بیماریها تنها به انسان محدود نمیشوند، بلکه دام، طیور و آبزیان را نیز درگیر میکنند به همین دلیل، توسعه دانش و فناوریهای مرتبط با میکروارگانیسمها در حوزه پزشکی و دامپزشکی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
صعودی با اشاره به سابقه فعالیت مراکز علمی کشور در این حوزه گفت: موسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی، انستیتو پاستور و نیز برخی شرکتهای خصوصی سالهاست که در زمینه مقابله با تهدیدهای ناشی از میکروارگانیسمها فعالیت میکنند و دستاوردهای ارزشمندی را به ثبت رساندهاند.
وی با تاکید بر اینکه همه میکروارگانیسمها بیماریزا نیستند، تصریح کرد: میکروبهای بیماریزا تنها بخش کوچکی از دنیای میکروارگانیسمها را تشکیل میدهند و بدون وجود میکروارگانیسمها، ادامه حیات در زمین برای انسان، گیاهان و جانوران امکانپذیر نخواهد بود.
این استاد دانشگاه درباره ارتباط میان میکروارگانیسمها و سلولهای انسانی نیز گفت: از دیدگاه میکروبیولوژی، بسیاری از ساختارهای زیستی ریشه در میکروبها دارند و حتی سلولهای بدن انسان نیز حاصل فرایندهای پیچیده تکاملی هستند که با باکتریها و آرکیها ارتباط دارند.
وی با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت افزود: تجربه کشورهای توسعهیافته نشان میدهد که همکاری میان دانشگاه و صنعت بر اساس نیازهای متقابل شکل میگیرد. صنعت به دنبال حل مسائل و افزایش بهرهوری است و دانشگاه نیز میتواند با ارائه دانش و فناوری، پاسخگوی این نیازها باشد.
صعودی در پایان تاکید کرد: تقویت همکاری میان دانشگاهها، صنایع و شرکتهای دانشبنیان میتواند زمینه توسعه فناوریهای میکروبی و پاسخگویی به بخش مهمی از نیازهای جامعه را فراهم کند.
خبرنگار: فرزانه صدقی
