ریشه یابی کانی شناسی در اسکارن خونی اصفهان

اسکارن ها به عنوان مواردی مهم در علوم زمین شناسی به ححساب می آیند و به همین دلیل نیز تحقیق بر روی اسکارن های ایران، یکی از موارد بسیار مهم مد نظر متخصصان بومی است. در همین راستا به تازگی تحقیقاتی در زمینه اسکارن خونی در اصفهان انجام شده است.

پدیده جوشش سبب افزایش محتوای آهن و فشار بخشی اکسیژن در مراحل پایانی تکوین این سامانه شده و سرانجام محتوای آندرادیت در محلول جامد گارنت را افزایش داده است.

اسکارن خونی در فاصله 220 کیلومتری شمال خاور اصفهان، در پهنه ساختاری ایران مرکزی قرار دارد که در همبری زبانه های کوچکی از توده نفوذی گرانیتوییدی نوع I کالکافی (به سن ائوسن بالایی- الیگوسن) با واحد مرمر- دولومیتی لاخ به سن پرکامبرین گسترش یافته است.

اسکارن سازی متشکل از دو زیرپهنه درون اسکارن و برون اسکارن است. در این اسکارن ها کانه زایی گسترده ای رخ نداده است. زیرپهنه درون اسکارن گسترش محدود (از چند میلی متر تا چند سانتی متر) داشته و برون اسکارن بیشترین گسترش را دارد. درون اسکارن با گسترش گارنت های خودشکل در زمینه توده نفوذی در مجاورت بخش کربناتی کرد دارد. در مجاورت بلافصل آن، زیرپهنه درون اسکارن با تشکیل کانی های گارنت و پیروکسن در بخش کربناتی آغاز می شود و با گسترش وزوویانیت و فلوگوپیت در فواصل دورتر از محل همبری ادامه می یابد.

گارنت کانی فراوان موجود در این سامانه اسکارنی است و به شکل ها و اندازه های گوناگون در این سنگ ها دیده می شود. در این پژوهش به بررسی الگوی ناحیه بندی بلورهای گارنت در زیرپهنه اگزواسکارن، در همبری بلافصل توده نفوذی پرداخته شده است. این گارنت ها عمدتاً خودشکل و همسان گرد بوده و در مواردی بی شکل هستند و یا ناهمسان گردی نشان می دهند و عمدتاً دارای هسته غنی از گروسولار هستند که به سمت حاشیه، با یک مرز واضح محتوای آندرادیت در آنها افزایش چشمگیری نشان می دهد.

بررسی های صورت گرفته توسط پژوهشگران، جوشش را به عنوان عامل اصلی این پدیده مطرح می سازد، به این صورت که این پدیده سبب افزایش محتوای آهن و فشار بخشی اکسیژن در مراحل پایانی تکوین این سامانه شده و سرانجام محتوای آندرادیت در محلول جامد گارنت را افزایش داده است.

شایان ذکر است که عبارت اسکارن برای نخستین بار در زبان سوئدی . برگرفته از نام یک معدن در این کشور شکل گرفته است. این عبارت برای شرح دادن مفاهیم سنگ شناسی، به عنوان یک اصطلاح معدنی به گانگ کالک سیلیکاته نسبتا درشت که در آنها ذخایر آهن نیز وجود دارند، به کار برده می‌شود

منبع: سعیده رنجبر، سید محسن طباطبایی منش، محمدعلی مکی زاده، 1394. کانی شناسی گارنت در اسکارن خونی، شمال خاور انارک، استان اصفهان: شواهدی از تکوین یک سامانه گرمابی ، فصلنامه علوم زمین ، سال بیست و پنجم، شماره 97.

لینک منبع