درگذشت لویی ماسینیون خاورشناس معروف فرانسوی

لویى ماسینْیون، خاورشناس و مستشرق برجسته فرانسوی در 25 ژوئیه 1883م در پاریس به دنیا آمد. وی در دوران دبیرستان به شرق و شرق‏ شناسی علاقه ‏مند شد و پس از آن، علاوه بر اخذ دکترای ادبیات، زبان عربی را نیز فرا گرفت. آشنایى ماسینیون با خاورشناسان زمان، باعث پیدایش علاقه به ادبیات و فرهنگ اسلامی و ایرانی در او شد و این تمایل با سفرهای وی به کشورهای عثمانی و ایران، به عشقی وافر تبدیل گردید. ماسینیون گرچه به عنوان استاد دانشگاه، ریاست مجامع مطالعاتی و انجمن‏های مختلف علمی را نیز برعهده داشت، اما دامنه تلاش‏ها و گستردگی عقاید او، جوانب گوناگونی را در برمی ‏گرفت. در این میان، تماشای مزار خاندان مظلوم امام علی(ع)، آشنایى با فلسفه و تصوف و در عین حال بررسی جنبه ‏های مادی جامعه ‏شناسی، فعالیت‏های سیاسی در حمایت از افریقاییان به ویژه الجزایر، طرفداری از تز وحدت ادیان آسمانی، ارائه نظریه تلفیقی عدم جبر و عقیده به فداکاری از زمره این زمینه ‏ها بود. ماسینیون هم‏چنین به عرفای اسلامی، صوفیان بزرگ و برخی صحابه پیامبر اسلام(ص) به ویژه سلمان فارسی علاقه فراوانی داشت و آثاری در این باره نیز منتشر کرد. موقعیت علمی ماسینیون در سال‏های پایانی عمر، در میان خاورشناسان زمان، به اندازه‏ ای ارتقاء یافت که جز تعداد انگشت شماری، با او همتایى نمی ‏کردند. او به دلیل دیدگاه نافذ و دریافت عمیق و قدرت استنباطش از گرایشات پنهان در ورای مکتب‏های آشکار و افکار سطحی، از معاصران خود برتری یافته است و انعکاس آن در روانِ شخصی‏ اش، حیات باطنی او را با عمیق ‏ترین صفات روحی بارور کرد. ماسینیون ازنظر ژرف ‏نگری و توانایى در استنباط مایه ‏های پنهانی که در فراسوی نمای ظاهری برخی گرایش‏ها و مکاتب مخفی گردید، بر هم‏ردیفان خود برتری دارد. از این روست که او در هیچ‏یک از کارهایش، حتی در مباحث علمی یا باستان‏شناسی، به اصطلاح، ظاهری مذهب نبوده است. ویژگی دیگر وی، اعتقاد به نوعی نگرش خاص مذهبی بود که همه نظام‏های ارزشی موجود در مکاتب مختلف چه آسمانی و چه غیر آسمانی، چه توحیدی و چه غیر توحیدی را در برمی ‏گرفت. همین نگرش خاص مذهبی ماسینیون بود که او را در شناخت مسائل اعتقادی در مذاهب گوناگون یاری می ‏کرد. وی با کارهای خود درباره تصوف اسلامی و به ویژه حلاج معروف است، ولی این در واقع، یکی از ابعاد گوناگون کارهای اوست. او کار خود را با آثار کهن اسلامی آغاز کرد و در طول زندگی خود، به مسائل معاصر کشورهای اسلامی، تاریخچه تشکیلات اجتماعی در اسلام، مطالعات فلسفی و علمی و پژوهش پیرامون شیعه و شاخه ‏های آن پرداخت. ماسینیون در ضمن تفکر و تعمق درباره مکاتب و مشرب‏های اسلامی، به سوی دنیای ایران و ایرانی که توانسته بود مفهوم مافوق ملّیت را در اسلام پدید آورد کشانده شد. وی در همین راستا به بررسی جنبه‏ های مادی جهان اسلام از نظر جامعه‏ شناسی و تاریخی پرداخت و آثاری نیز منتشر کرد. از ماسینیون آثار متعددی بر جای مانده که مباهله مدینه، تقدیس حضرت فاطمه(س)، سلمان پاک، وضع اسلام و مقالاتی درباره حلاّج، از جمله آثار تلفیقی و ترجمه‏ ای او به شمار می‏ روند. او هم‏چنین مجله جهان اسلام و نیز تتبعات اسلامی را تأسیس کرد و مقالات متعددی در آن‏ها منتشر نمود. لویی ماسینیون سرانجام در سی و یکم اکتبر 1962م در هفتاد و نه سالگی درگذشت.

منبع:راسخون