با تغذیه به مبارزه با آلزایمر بروید

آیا آنچه هر روز می‌خوریم می‌تواند بر سلامت مغز و خطر ابتلا به زوال عقل در سال‌های آینده اثر بگذارد؟ یافته‌های جدید پژوهشگران نشان می‌دهد کولین، ماده مغذی موجود در برخی غذاهای روزمره، ممکن است با کاهش خطر زوال عقل ارتباط داشته باشد؛ موضوعی که نقش تغذیه در حفظ سلامت مغز با افزایش سن را برجسته می‌کند.

به گزارش سیناپرس، بیماری آلزایمر به‌عنوان شایع‌ترین شکل زوال عقل، یک اختلال پیشرونده و تحلیل‌برنده عصبی است که با تجمع غیرطبیعی پروتئین‌های بتاآمیلوئید و تائو در مغز، مرگ تدریجی نورون‌ها و اختلال شدید در حافظه، تفکر و عملکرد روزانه همراه است. عوامل خطر اصلی آن شامل سن بالا به‌عنوان مهم‌ترین متغیر، زمینه ژنتیکی، بیماری‌های عروقی نظیر فشار خون بالا و دیابت، سبک زندگی کم‌تحرک، تغذیه نامناسب و سطح پایین تحصیلات و تعاملات اجتماعی است. در جوامع مختلف، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه و توسعه‌یافته، شیوع این بیماری به‌دلیل افزایش امید به زندگی و رشد جمعیت سالمند به‌طور چشمگیری رو به افزایش است؛ به‌طوری که پیش‌بینی می‌شود تعداد مبتلایان به آلزایمر و زوال عقل در دهه‌های آینده چند برابر شود و بار سنگینی بر نظام‌های بهداشتی، اقتصادی و مراقبتی جوامع تحمیل کند.

یافته های جدید محققان نشان می دهد مغز برای حافظه و یادگیری به کولین نیاز دارد، اما رابطه این ماده مغذی با خطر زوال عقل پیچیده‌تر از آن است که صرفاً مصرف بیشتر این ماده غذایی را مفید بدانیم. بر این اساس مشخص شد مصرف متوسط کولین، که در تخم‌مرغ، ماهی و حبوبات موجود است، با کاهش خطر زوال عقل ارتباط دارد. افراد مسنی که مقادیر نسبتاً بالای این ماده را دریافت می‌کردند، در مقایسه با کسانی که کمترین میزان را مصرف می‌نمودند، ۳۲ درصد خطر کمتری برای ابتلا به زوال عقل داشتند. با این حال، بالاترین سطح مصرف ارتباط واضحی با سود بیشتر نشان نداد و این موضوع حاکی از آن است که افزایش بی‌رویه مصرف لزوماً مفید نیست.

در این پژوهش، شرایط سلامت ذهنی و قدرت حافظه بیش از پنج هزار بزرگسال آمریکایی با میانگین سنی نزدیک به ۶۹ سال به مدت حدود هشت سال پیگیری شدند. شرکت‌کنندگان در ابتدای مطالعه فاقد زوال عقل بودند، اما حدود پانصد نفر در طول دوره پیگیری به این بیماری مبتلا شدند. پس از تقسیم شرکت‌کنندگان به پنج گروه بر اساس میزان دریافت کولین و در نظر گرفتن سایر عوامل مؤثر، مشخص شد که دو گروه با بالاترین سطح مصرف، نسبت به گروه با کمترین مصرف، ۳۲ درصد خطر کمتری برای زوال عقل داشت نکته جالب اینکه میان گروه اول و دوم تفاوت چشمگیری دیده نشده و این مساله نشان‌دهنده وجود محدوده‌ای بالقوه مفید است، نه کاهش مداوم خطر با هر افزایش مصرف.

پژوهشگران سپس نتایج خود را با چهار مطالعه قبلی ترکیب کردند تا الگوی کلی را ارزیابی نمایند. مجموع این مطالعات نزدیک به ۱۳۸ هزار نفر را پوشش داد و حدود ۲۵۰۰ مورد زوال عقل را ثبت کرد. در تحلیل ترکیبی، خطر زوال عقل با افزایش دریافت کولین تا حدود ۴۶۵ میلی‌گرم در روز کاهش یافت و فراتر از این سطح، کاهش بیشتری مشاهده نشد.

لازم به ذکر است که کولین به مغز کمک می‌کند تا استیل‌کولین (Acetylcholine) تولید کند؛ ماده‌ای شیمیایی که در یادگیری و حافظه نقش دارد. همچنین این ماده مغذی اجزای سازنده غشاهای اطراف سلول‌های مغزی را تأمین کرده و به حفظ ساختار و ارتباط آن‌ها یاری می‌رساند. این کارکردها می‌تواند ارتباط احتمالی میان کولین و پیری شناختی را توضیح دهد، هرچند اثبات نمی‌کند که مصرف بیشتر لزوماً از زوال عقل پیشگیری می‌کند. کولین همچنین در فرآیندهایی شرکت دارد که هموسیستئین (Homocysteine) را تنظیم می‌کنند؛ ماده‌ای که با مشکلات عروقی و اختلالات شناختی مرتبط است.

محققان این تیم مطالعاتی تصریح کردند که منابع غذایی اهمیت ویژه‌ای در افزایش خطر ابتلا به آلزایمر  دارند. در رژیم غذایی شرکت‌کنندگان ، تخم‌مرغ، گوشت، مرغ و آجیل از منابع اصلی کولین بودند. نکته مهم این است که افرادی که کولین بیشتری مصرف می‌کردند، بخش بیشتری از آن را از تخم‌مرغ دریافت می‌نمودند. باید توجه داشت که این تحلیل صرفاً کولین دریافتی از غذا را بررسی کرد و مکمل‌ها را در بر نمی گرفت بنابراین یافته‌ها نمی‌توانند مشخص کنند که آیا مکمل‌های دارویی حاوی کولین نیز خطر زوال عقل را کاهش می‌دهند یا خیر.

گفتنی است که این نتایج بر اهمیت مصرف متعادل مواد مغذی از طریق رژیم غذایی تأکید دارند و نشان می‌دهند که رویکرد تغذیه‌ای آگاهانه می‌تواند بخشی از راهبردهای پیشگیری از زوال عقل باشد.