آیا پروبیوتیک‌ها از آلزایمر پیشگیری می‌کنند؟
نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان می‌دهد مصرف روزانه مکمل‌های پروبیوتیک ممکن است به بهبود برخی عملکردهای شناختی و کاهش یکی از نشانگرهای خونی مرتبط با بیماری آلزایمر در سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف کمک کند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران دریافتند :سالمندانی که به مدت ۲۴ هفته مکمل پروبیوتیک حاوی چند سویه باکتریایی مصرف کردند، در برخی آزمون‌های شناختی عملکرد بهتری داشتند و سطح خونی نشانگر pTau181 در آن‌ها به‌طور معناداری کاهش یافت.
این نشانگر زیستی، شکل فسفریله‌شده پروتئین تاو در خون را اندازه‌گیری می‌کند و می‌تواند بازتابی از تغییرات مغزی مرتبط با آلزایمر باشد. در این بیماری، پروتئین‌های تاو ممکن است به‌صورت غیرطبیعی تجمع پیدا کنند و در عملکرد سلول‌های مغزی اختلال ایجاد کنند. افزایش سطح pTau181 نیز می‌تواند پیش از بروز علائم زوال عقل رخ دهد.
پروبیوتیک‌ها چگونه بر عملکرد شناختی تأثیر گذاشتند؟
این مطالعه روی ۸۷ شرکت‌کننده از یک پژوهش طولی درباره افت شناختی در کره جنوبی انجام شد. از میان ۱۰۰ فردی که در ابتدا به‌صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شده بودند، ۴۰ نفر دوره مصرف پروبیوتیک و ۴۷ نفر دوره مصرف دارونما را تکمیل کردند. نه شرکت‌کنندگان و نه پژوهشگران از نوع مکمل مصرفی افراد اطلاع نداشتند.
مکمل مورد بررسی با کد KL-P301 شناخته می‌شود و از سه سویه باکتریایی متعلق به گروه‌های Bifidobacterium animalis، Limosilactobacillus fermentum و Levilactobacillus brevis تشکیل شده است. شرکت‌کنندگان می‌توانستند پودر مکمل را به‌تنهایی یا حل‌شده در آب مصرف کنند.
پس از ۲۴ هفته، علاوه بر کاهش معنادار سطح pTau181 در خون، عملکرد گروه پروبیوتیک در برخی آزمون‌های شناختی نیز بهبود یافت. این بهبود به‌ویژه در آزمون‌های مرتبط با درک اطلاعات دیداری، سازمان‌دهی فضایی و ترسیم شکل‌های پیچیده مشاهده شد؛ با این حال، تفاوت همه شاخص‌ها با گروه دارونما از نظر آماری معنادار نبود.
پژوهشگران احتمال می‌دهند میکروبیوم روده از طریق تعامل با سیستم ایمنی بر سلامت مغز تأثیر بگذارد. اختلال در سلامت روده ممکن است پاسخ‌های ایمنی را فعال کند و در تضعیف سد خونی‌ـ‌مغزی، التهاب عصبی یا آسیب به سلول‌های عصبی نقش داشته باشد.
در این مطالعه، بیشتر نشانگرهای التهابی تغییر محدودی داشتند؛ اما سطح نشانگر IL-1β در گروه مصرف‌کننده پروبیوتیک بیش از گروه دارونما کاهش یافت. محققان این یافته را نشانه‌ای احتمالی از اثر ضدالتهابی این ترکیب بر برخی مسیرهای ایمنی می‌دانند.
مطالعات پیشین نیز ارتباط مصرف پروبیوتیک‌های چندسویه با بهبود برخی نشانگرهای زیستی و کاهش شاخص‌های التهاب و استرس اکسیداتیو را گزارش کرده‌اند. با این حال، سازوکار دقیق تأثیر این مکمل‌ها بر مغز از طریق روده هنوز مشخص نیست.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که نتایج این مطالعه مقدماتی است و ثابت نمی‌کند پروبیوتیک‌ها مستقیماً تجمع پروتئین تاو را در مغز کاهش می‌دهند یا از آلزایمر پیشگیری می‌کنند.
برای تأیید این یافته‌ها، انجام مطالعات بالینی بزرگ‌تر و طولانی‌تر ضروری است. پژوهش‌های آینده می‌توانند با استفاده از تصویربرداری PET، تغییرات پروتئین‌های تاو و آمیلوئید بتا را بررسی کنند و ارتباط آن‌ها را با عملکرد شناختی بسنجند.
به گفته محققان، این نتایج زمینه بررسی بیشتر پروبیوتیک‌ها را به‌عنوان رویکردی غیردارویی در مراحل اولیه آلزایمر فراهم می‌کند، اما هنوز نمی‌توان آن‌ها را روشی اثبات‌شده برای پیشگیری یا درمان این بیماری دانست.
این پژوهش در نشریه Journal of Alzheimer’s Disease منتشر شده است.
مترجم:نداجوادهراتی
