کشاورزی هوشمند تا ۲۰۳۵ در کدام مناطق جهان سودآور می‌شود؟
یک مطالعه جهانی جدید که در مجله PNAS منتشر شده است، نشان می‌دهد کشاورزی هوشمند تا سال ۲۰۳۵ می‌تواند در بهترین حالت روی ۷۱ درصد از زمین‌های زراعی جهان سودآور باشد، اما در بدترین سناریو این رقم به ۲۷ درصد کاهش می‌یابد.
به گزارش سیناپرس، ربات‌های وجین‌کن، تراکتورهای هدایت‌شونده با GPS و سیستم‌های آبیاری هوشمند که تنها زمانی که گیاه تشنه است آب می‌دهند، به عنوان آینده کشاورزی معرفی می‌شوند. اما اینکه این فناوری‌ها واقعاً پول‌ساز باشند، ممکن است به عاملی غیرمنتظره بستگی داشته باشد: عملکرد زیست‌محیطی کشورها.
چرا عملکرد زیست‌محیطی مهم است؟
محققان دانشگاه بن، دانشگاه کالیفرنیا برکلی و ETH زوریخ با بررسی ۱۸ عامل مختلف، دریافتند که امتیاز کشورها در شاخص عملکرد زیست‌محیطی ییل (که میزان حفاظت از سلامت، اکوسیستم‌ها و اقلیم را می‌سنجد) نزدیک‌ترین ارتباط را با سودآوری کشاورزی هوشمند دارد. به همین دلیل، پژوهشگران از این شاخص برای ساخت دو سناریوی خوش‌بینانه و بدبینانه برای سال ۲۰۳۵ استفاده کردند.
داده‌ها از کجا آمده است؟
بین نوامبر ۲۰۲۳ تا اوت ۲۰۲۴، پژوهشگران نظرسنجی‌ای را برای بیش از ۸۰۰۰ نفر شامل کشاورزان، مدیران شرکت‌های فناوری و پژوهشگران دانشگاهی ارسال کردند. پاسخ‌دهندگان روی نقشه جهانی مکان‌هایی را که یک فناوری در آن استفاده و سودآور بود علامت زدند. در مجموع ۴۴۲۲ نقطه داده از ۶۷ کشور گردآوری شد که پیشتاز آنها آمریکا، فرانسه، کانادا و استرالیا بودند.
کدام فناوری‌ها بررسی شدند؟
پنج فناوری اصلی مورد بررسی قرار گرفت: نقشه‌های دیجیتال که مصرف کود و آفت‌کش را هدایت می‌کنند، ماشین‌هایی که این نهاده‌ها را به‌صورت خودکار اعمال می‌کنند، ربات‌های وجین‌کن علف‌های هرز، فرمان‌های تراکتور assisted با GPS و آبیاری هوشمند که تنها در صورت نیاز آبیاری می‌کند.
کشاورزی هوشمند امروز کجا سودآور است؟
بر اساس این مطالعه، کشاورزی هوشمند بیشترین امید را در اروپای غربی، آمریکای شمالی و سایر کشورهای پردرآمد مانند استرالیا، اسرائیل، کره جنوبی و ژاپن دارد. نویسندگان این الگو را به هزینه‌های بالاتر نیروی کار، درآمد و آموزش بالاتر، زیرساخت‌های بهتر و فشار سیاسی برای کشاورزی پایدار مرتبط می‌دانند.
نکته جالب اینکه در چین، اروپای غربی و آمریکای شمالی، مناطقی که آلودگی شدید کودی دارند، همان مناطقی هستند که ماشین‌های خودکار کوددهی در آنها سودآور به نظر می‌رسند؛ زیرا این فناوری‌ها می‌توانند مصرف کود را دقیق‌تر کنند و هم هزینه کشاورز را کاهش دهند و هم آلودگی را کم کنند.
شکاف ۵۰۰ میلیون هکتاری
پژوهشگران با ثابت نگه‌داشتن سایر عوامل و تنها تغییر امتیاز عملکرد زیست‌محیطی هر کشور، به دو نتیجه متفاوت رسیدند: در سناریوی خوش‌بینانه ۷۱ درصد از زمین‌های زراعی سودآور می‌شوند و در سناریوی بدبینانه تنها ۲۷ درصد. این تفاوت یعنی شکافی بیش از ۵۰۰ میلیون هکتار (بیش از ۱.۲ میلیارد جریب) زمین. در مسیر میانه و با ادامه روند فعلی، سهم زمین‌های سودآور از ۴۲ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۴۶ درصد در سال ۲۰۳۵ می‌رسد.
نکته مهم اینکه کشورهای اروپای شرقی، آمریکای جنوبی، چین، هند و تایلند در سناریوی خوش‌بینانه ۲۰۳۵ عملکرد بهتری نسبت به مسیر میانه در سال ۲۰۴۵ خواهند داشت.
آفریقای جنوب صحرا در همه سناریوها عقب است
بخش‌هایی از جنوب آسیا، آسیای مرکزی و خاورمیانه نیز عقب می‌مانند. نویسندگان به یک ناهماهنگی اشاره می‌کنند: ابزارهای کشاورزی هوشمند عمدتاً برای مزارع بزرگ و سرمایه‌بر آمریکای شمالی و اروپای غربی طراحی شده‌اند؛ چیزی که در مقاله «فناوری نامناسب» نامیده می‌شود. درآمد بالاتر و امتیاز زیست‌محیطی بهتر ممکن است کافی نباشد؛ به همین دلیل نویسندگان خواستار سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و آموزش، و همچنین پژوهش برای طراحی ابزارهای مناسب مزارع کوچک هستند.
آنها هشدار می‌دهند که آینده آفریقای جنوب صحرا به دلیل وابستگی به سیاست‌ها و میزان سازگاری ابزارها، به‌سختی قابل پیش‌بینی است.
محدودیت‌های مطالعه
نویسندگان تأکید می‌کنند که بیشتر پاسخ‌های نظرسنجی از پژوهشگران و مدیران شرکت‌ها بوده و کشاورزان تنها حدود ۴ درصد داده‌ها را تأمین کرده‌اند. همچنین مناطقی مانند آفریقای جنوب صحرا که داده‌های آموزشی کمی دارند، عدم‌قطعیت پیش‌بینی بالاتری دارند.
این مدل احتمال سودآوری یک فناوری برای حداقل برخی کشاورزان را تخمین می‌زند، نه میزان پذیرش واقعی آن را.
نتیجه‌گیری: کشاورزی هوشمند ممکن است آینده کشاورزی باشد، اما این مدل‌ها نشان می‌دهند که این آینده به‌صورت نابرابر فرا می‌رسد. گسترش آن در مناطق ثروتمندتر و با درآمد متوسط می‌تواند به عملکرد زیست‌محیطی گره بخورد، در حالی که فقیرترین مناطق به ماشین‌هایی نیاز دارند که برای مزارع خودشان ساخته شده باشند.
