دغدغه‌مندی نسبت به جامعه بشری از ملاک‌های گزینش برگزیدگان مدال رسول (ص) است
رئیس کارگروه داوری علوم زیستی و پزشکی مدال رسول(ص) گفت: برگزیدگان نهایی این مدال باید از ویژگی‌های اخلاقی، علمی و اجتماعی خوبی برخوردار باشند؛ یعنی فقط معیارهای علمی ملاک نیست. آدمی که نسبت به جامعه خود و جامعه بشری نگرانی ندارد، نمی‌تواند دراین مدال برگزیده شود.
به گزارش سیناپرس و به نقل از ستاد ارتباطات و اطلاع‌رسانی بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، غلامرضا حسن‌زاده در مورد روند بررسی برگزیده‌ها در کارگروه یادشده توضیح داد: در بررسی اولیه ۵۶ هزار پرونده در این کارگروه قرار داشت. ما گروهی را متشکل از استادان دانشگاه‌های مختلف علوم زیستی و پزشکی تشکیل دادیم و برای بررسی پرونده‌ها تعدادی جلسات حضوری و مجازی داشتیم.وی ادامه داد: غربالگری اولیه بعد از ۱۶ جلسه انجام و تعداد پرونده‌ها از ۵۶ هزار پرونده به حدود ۲۰ هزار پرونده رسید. همچنین در ادامه با غربالگری دقیق و موشکافانه در یک جلسه حضوری با شرکت تمام اعضای کارگروه ۸ نفر به فهرست کوتاه برگزیده‌ها راه یافتند.
استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران در توضیح روند غربالگری‌ها گفت: تمام شاخص‌های لازم برای اینکه یک دانشمند از نظر کمّی و کیفی شناخته شود را بررسی کردیم. وی در پاسخ به این سوال که آیا معیار انتخاب مجموع دستاوردهای دانشمند یا یک دستاورد و مقاله مشخص بوده است، گفت: انتخاب برگزیده مدال رسول (ص) کار دشواری است و مثل جایزه مصطفی (ص) نیست که یک دستاورد بزرگ و اثرگذار معیار انتخاب برگزیده نهایی باشد.
رئیس کارگروه داوری علوم زیستی و پزشکی مدال رسول(ص) توضیح داد: این دانشمندان کمتر از ۴۰ سال سن دارند و تازه روند تحقیقاتی خود را شروع کرده‌اند. اما معیار ما بیشتر یک دستاورد خوب و کیفی دانشمندان بود، حتی اگر برای نمونه مقاله‌ای که نوشته‌اند سایتیشن (ارجاع) زیادی نداشته باشد ولی مسئله‌ای را از یک جامعه حل کرده باشد.
وی در مورد مهمترین معیارها در انتخاب برگزیدگان فهرست نهایی نیز گفت: شاخص های متعدد کمّی و کیفی در علم‌سنجی مثل اچ ایندکس (شاخص اچ) بیشتر در غربالگری اولیه مطرح بود. همچنین در مراحل بعدی اصل مقالات و کارهایی که افراد انجام داده بودند و نیز پتنت‌ها (ثبت اختراع‌ها) را بررسی کردیم. حسن‌زاده در توضیح اهمیت اثرگذاری ملموس دستاوردهای دانشمندان برای برگزیده شدن در مدال رسول(ص) افزود: یکی از ویژگی‌های ضروری دانشگاه‌ها پاسخگویی اجتماعی است و هر دانشمندی باید پاسخگوی جامعه خود و جامعه بشری باشد. بنابراین ما معیارهایی مثل پاسخگویی اجتماعی و اثرگذاری فرد را دقیق در نظر گرفتیم. هر کار علمی یک ورودی وخروجی دارد؛ ولی مهمترین نکته تأثیر آن است که چقدر بر جامعه تأثیر دارد و می‌تواند مشکلات جامعه را حل کند. استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران در مورد مجموع پرونده‌های رسیده به دبیرخانه در مدال رسول(ص) نیز گفت: خیلی افراد خوبی معرفی شده بودند و انتخاب اولیه خوب بود. همکاران بنیاد مصطفی(ص) هم در ارائه اطلاعات دقیق و شاخص‌ها به‌خوبی کمک‌کار ما بودند.
حسن‌زاده در مورد اینکه مهمترین پیام برگزیده نهایی برای جامعه چیست؟ گفت: فردی که به عنوان دانشمند جوان برگزیده مدال رسول(ص) انتخاب می‌شود، باید از ویژگی‌های اخلاقی، علمی و اجتماعی خوبی برخوردار باشد؛ یعنی فقط معیارهای علمی ملاک نیست. آدمی که نسبت به جامعه خود و جامعه بشری نگرانی ندارد، نمی‌تواند دراین مدال مطرح باشد. جنبه‌های مختلف را باید در نظر گرفت. اگر فردی می‌خواهد به عنوان برگزیده به‌خصوص در جایزه‌ای به نام رسول مکرم اسلام شاخص اعلام شود، حتماً اخلاق و منش او هم مهم است و ما سعی کردیم این مورد را هم در نظر داشته باشیم.
وی در پایان تأکید کرد: نگاه ما در انتخاب برگزیده نگاه داخلی نبود، این بود که هر فردی که واقعاً شایسته است برگزیده شود. در واقع هر کسی این شاخص‌های مد نظر را داشت و در غربالگری اولیه برگزیده شده بود، در مراحل بعدی نیز سنجیده شد. در کارگروه به هیچ عنوان نگاه بین‌المللی یا ملی به‌تنهایی نداشتیم.
نگاهی به مدال رسول(ص) برای دانشمندان زیر ۴۰ سال ساکن کشورهای اسلامی آذرماه گذشته فراخوان داد و نهادها یا شخصیت‌های علمی تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۳۰ دی ۱۴۰۴) فرصت داشتند نامزدهای خود را برای این مدال معرفی کنند.
مدال رسول(ص) با وقف جایزه نقدی برگزیدگان دوره‌های مختلف جایزه مصطفی(ص)؛ یعنی پروفسور اوگور شاهین، امید فرخ‌زاد و وهاب میررکنی برگزیدگان به ترتیب سال‌های ۲۰۱۹، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵ (۱۳۹۸، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۴) شکل گرفت و اولین دوره آن با نام مدال دانشمندان جوان سال ۱۴۰۴ و همزمان با ششمین دوره جایزه مصطفی (ص) برگزار شد.
این مدال به اثرهای تأثیرگذار در حوزه‌های علوم و فناوری پزشکی و زیستی، علوم مهندسی و پایه، علوم رایانه اعطا خواهد شد و دانشمندان جوان کشورهای اسلامی، می‌توانند نامزد دریافت این مدال شوند. صاحب اثرهای علمی باید توسط شخص ثالث علمی و فناوری شامل دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، انجمن‌ها و مراکز علمی و فناوری برجسته، فرهنگستان های علوم و یا پارک‌های علم و فناوری معرفی شوند.مبنای سن ۴۰ سال، پایان سالی است که این مدال اهدا خواهد شد؛ یعنی سال ۲۰۲۶ و دانشمندان متولد سال ۱۹۸۷ و بعد از آن شرایط سنی نامزد شدن در این مدال را دارند. این جایزه غیر از مدال و لوح تقدیر شامل ۱۰ هزار دلار مبلغ نقدی برای برگزیدگان است.
مدال دانشمند جوان در راستای تشویق دانشمندان جوان جهان اسلام و ارج نهادن به دستاوردهای تأثیرگذار آنها، به عنوان یکی از نمادهای شایستگی و برتری علمی نسل جوان نخبه شکل گرفته است.
