تصویر روز ناسا؛
هم‌نشینی مریخ و خوشه کندوی عسل زیر نور شفق قطبی
تصویر برگزیده روز ناسا، منظره‌ای تماشایی از هم‌نشینی مریخ و خوشه ستاره‌ای کندوی عسل را در آسمان سوئد به نمایش می‌گذارد؛ جایی که شفق قطبی نیز با درخشش رنگارنگ خود، جلوه‌ای کم‌نظیر به این قاب آسمانی بخشیده است.
در این تصویر، مریخ در نزدیکی مرکز خوشه ستاره‌ای کندوی عسل، زیر پرده‌ای از شفق قطبی و بالای خط افق پوشیده از درختان، در حوالی منطقه لانس‌یَرو (Lansjärv) در سوئد دیده می‌شود. این هم‌نشینی ظاهری، حاصل موقعیت اجرام در آسمان از دید ناظر زمینی است و به معنای نزدیک‌شدن واقعی آن‌ها به یکدیگر نیست.
خوشه کندوی عسل؛ اجتماع نزدیک به هزار ستاره
خوشه کندوی عسل که با نام‌های «مسیه ۴۴» (M44)، «پراسیپه» (Praesepe) و «آخور» نیز شناخته می‌شود، یک خوشه ستاره‌ای باز در صورت فلکی خرچنگ است و در فهرست‌های اخترشناسی با شناسه «ان‌جی‌سی ۲۶۳۲» (NGC ۲۶۳۲) نیز ثبت شده است.
این خوشه یکی از نزدیک‌ترین خوشه‌های باز به زمین به شمار می‌رود و در آسمانی تاریک، با چشم غیرمسلح به شکل لکه‌ای کوچک و مه‌آلود دیده می‌شود. فاصله آن از زمین حدود ۶۰۰ سال نوری برآورد شده و نزدیک به هزار ستاره را در خود جای داده است. این ستاره‌ها بر اثر گرانش به‌صورت نسبتاً سستی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و سن خوشه حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون سال تخمین زده می‌شود.
فوران خورشیدی و شکل‌گیری شفق قطبی
بر اساس توضیحات همراه این تصویر، فورانی خورشیدی در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ به زمین رسید و اختلالاتی در میدان مغناطیسی زمین ایجاد کرد. چنین رویدادهایی می‌توانند با افزایش فعالیت ژئومغناطیسی، زمینه ظهور شفق‌های قطبی را فراهم کنند.
شفق قطبی زمانی شکل می‌گیرد که ذرات پرانرژی، عمدتاً از طریق برهم‌کنش با میدان مغناطیسی زمین، به لایه‌های بالایی جو هدایت شوند و با اتم‌ها و مولکول‌های جو برخورد کنند. این برخوردها، ذرات جو را برانگیخته می‌کنند و آن‌ها هنگام بازگشت به حالت انرژی پایین‌تر، نور منتشر می‌کنند؛ نوری که به شکل پرده‌های رنگارنگ شفق در آسمان دیده می‌شود.
شفق‌های قطبی افزون بر اهمیت علمی، جایگاه فرهنگی و معنوی ویژه‌ای نیز در سنت‌های برخی جوامع بومی مناطق شمالگان دارند.
از چرخش ستارگان تا شناخت تحول آن‌ها
نکته جالب دیگر در این تصویر، قرارگرفتن ظاهری مریخ در نزدیکی مرکز خوشه کندوی عسل است؛ رویدادی دیدنی که حاصل موقعیت اجرام از منظر زمین است.
نام این خوشه نیز نباید باعث برداشت نادرست شود؛ کندوی عسل مجموعه‌ای از زنبورها در فضا نیست، بلکه گروهی از ستارگان است که در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. بررسی ویژگی‌های ستارگان این خوشه، از جمله دوره چرخش آن‌ها، به اخترشناسان کمک می‌کند روند تغییر سرعت چرخش ستارگان در طول زمان و نقش عواملی مانند بادهای ستاره‌ای در از دست‌دادن جرم و تکامل آن‌ها را بهتر بشناسند.
این تصویر، علاوه بر ثبت هم‌زمان چند پدیده چشم‌نواز آسمانی، فرصتی برای آشنایی با خوشه‌های ستاره‌ای و فرایندهایی فراهم می‌کند که در شکل‌گیری و تحول ستارگان نقش دارند.
