کم‌نمک بخورید، حافظه‌تان ضعیف می‌شود!
نتایج پژوهش جدید محققان چینی حاکی از آن است که مصرف بسیار کمِ نمک، ممکن است به اندازه مصرف بیش از حد آن به حافظه صدمه بزند.
به گزارش سیناپرس، نمک می‌تواند سرنوشت یک غذا را تعیین کند. اندکی زیاده‌روی یا کم‌کاری در مصرف آن می‌تواند تعادل طعم را کاملاً برهم بزند و حتی مرغوب‌ترین و گران‌قیمت‌ترین مواد اولیه را بدطعم سازد؛ اما اگر تعادل آن به‌درستی رعایت شود، نمک قادر است طعم ساده‌ترین مواد را نیز به‌خوبی برجسته و نمایان کند. عملکرد سالم مغز و حافظه نیز به تعادلی مشابه وابسته است. همه ما از پیامدهای زیان‌بار مصرف بیش‌ازحد نمک آگاهیم، اما وقتی مقدار بسیار کمی نمک مصرف می‌کنیم، چه رخ می‌دهد؟
دانشمندان «دانشگاه ججیانگ» (Zhejiang University) در پژوهشی جدید، تأثیر رژیم‌های غذایی بلندمدتِ کم‌نمک و پرنمک را بر حافظه، سلامت روده و سلامت مغز موش‌هایی مقایسه کردند که دستگاه گوارش آن‌ها با باکتری‌های روده انسان بازسازی شده بود. آن‌ها بر محور «روده-متابولیت-مغز» تمرکز کردند و به بررسی این موضوع پرداختند که نمک موجود در رژیم غذایی چگونه باکتری‌های روده و فرآورده‌های شیمیایی آن‌ها را تغییر می‌دهد و این تغییرات به چه نحوی پیام‌ها را به مغز مخابره می‌کنند.
موش‌هایی با رژیم‌های غذایی کم‌نمک یا پرنمک، در حوزه حافظه دچار مشکل شدند. عملکرد این موش‌ها در قیاس با موش‌هایی که نمک را به میزان معمول مصرف می‌کردند، در آزمون‌های حافظه کاری کوتاه‌مدت و حافظه بازشناسی بلندمدت ضعیف‌تر بود.
درون هیپوکامپ، یعنی مرکز حافظه مغز، هر دو رژیم غذایی باعث افت پروتئین‌های حیاتی سیناپسی مانند SYN1، PSD95 و BDNF شدند و فعالیت پروتئین CREB را مهار کردند. از آنجا که تمام این عوامل برای ثبت خاطرات و سازگاری سلول‌های عصبی (نورون‌ها) ضروری به شمار می‌روند، تضعیف آن‌ها توان مغز را در تشکیل خاطرات کاهش داد.
اکثر خوراکی‌های فوق‌فرآوری‌شده و حتی فست‌فودها سرشار از سدیم هستند؛ به این معنا که شوری بالایی دارند. تحقیقات بیانگر آن است که غذاهای فوق‌فرآوری‌شده نزدیک به ۶۰ درصد از مجموع کالری دریافتی مردم آمریکا را تشکیل می‌دهند و وضعیتی مشابه در سایر کشورها نیز مشهود است. این موضوع به همراه دیگر الگوهای تغذیه‌ای موجب شده است تا مصرف بی‌رویه نمک به بحرانی جهانی در حوزه سلامت همگانی بدل شود؛ به‌گونه‌ای که مصرف روزانه افراد بسیار بیشتر از سقف توصیه‌شده، یعنی دو گرم سدیم در روز است.
مطالعات متعددی درباره پیامدهای مصرف زیاد نمک و بروز فشار خون بالا، امراض قلبی-عروقی و حتی آسیب مستقیم به سیستم عصبی مرکزی هشدار داده‌اند. با وجود اینکه توصیه‌های بهداشت عمومی همواره بر کاهش سدیم جهت حفظ سلامت قلب پافشاری دارند، شواهد و اطلاعات ناچیزی پیرامون اثرات محدودیت شدید و مداوم نمک بر کارکرد مغز در دست بوده است.
عمده پژوهش‌های گذشته که این مسئله را پیگیری می‌کردند، روی موش‌های آزمایشگاهی معمولی اجرا شده بودند که باکتری‌های طبیعی روده آن‌ها تفاوتی چشمگیر با میکروبیوم انسان دارد. محققان به منظور همسو کردن نتایج با فیزیولوژی انسان، در این مطالعه از یک الگوی موش انسانی‌شده بهره بردند.
تیم پژوهشی کار خود را با ۳۲ سر موش نر سالم کلید زد و با تجویز آنتی‌بیوتیک، باکتری‌های طبیعی روده آن‌ها را حذف کرد. سپس، باکتری‌های روده استخراج‌شده از نمونه‌های مدفوع ۱۰ فرد سالم را به این موش‌ها منتقل کردند.
پس از تطبیق دستگاه گوارش با باکتری‌های انسانی، موش‌ها به‌صورت تصادفی در سه گروه جای گرفتند و در یک بازه زمانی ۱۴ هفته‌ای، یکی از رژیم‌های غذایی زیر را دریافت نمودند:
۱. گروه نمک استاندارد: رژیم معمول دارای ۰٫۵ درصد نمک.
۲. گروه کم‌نمک: رژیم حاوی ۰٫۱ درصد نمک به‌منظور شبیه‌سازی محدودیت شدید سدیم.
۳. گروه پرنمک: رژیم محتوی ۸٫۰ درصد نمک با هدف بازسازی شرایط مصرف مفرط نمک.
برآیند این پژوهش از ضرورت مصرف متعادل و به‌اندازه نمک جهت تضمین سلامت هم‌زمان مغز و دستگاه گوارش حکایت دارد. کمبود نمک مغز را از دریافت نشانه‌های شیمیایی حیاتیِ منشعب از روده بازمی‌دارد، در حالی که افراط در آن بسترساز آسیب‌های التهابی می‌شود.
پژوهش‌های پیشِ‌رو قادر خواهند بود کمترین حد مجاز و بی‌خطر مصرف نمک را ارزیابی کنند و مشخص سازند که آیا احیای متابولیت‌های ویژه باکتری‌های روده می‌تواند اختلالات حافظه و قوای شناختی ناشی از نامتعادل بودن مصرف نمک را تخفیف دهد یا خیر.
