راز شکار ماموتها پس از ۲۷ هزار سال آشکار شد
باستانشناسان در جریان ساخت یک مجموعه قضایی در جمهوری چک، به بقایای دستکم ۲۰ ماموت پشمالو، ابزارهای سنگی، آثار آتش و قطعاتی از استخوانهای دارای آثار برش دست یافتند؛ مجموعهای که میتواند ردپای شکار و قصابی ماموتها توسط انسانهای عصر یخبندان را در خود حفظ کرده باشد.
به گزارش سیناپرس، همهچیز از نوامبر ۲۰۲۴ آغاز شد؛ زمانی که باستانشناسان ناظر بر عملیات عمرانی در منطقه بوکوف در شهر اوستی ناد لابم در شمال بوهم، متوجه شدند بقایایی غیرعادی از دل خاک بیرون آمده است: استخوانهای ماموت.
اما با ادامه خاکبرداری، مشخص شد با یک کشف معمولی روبهرو نیستند. در محدودهای حدود هزار مترمربع، بیش از ۳۵۰۰ بقایای جانوری در کنار ابزارهای سنگی شکسته، آثار سوختگی و رگههایی از اخرا ــ رنگدانهای سرخرنگ که انسانهای پیشاتاریخی از آن استفاده میکردند ــ پیدا شد.بررسی فکهای پایینی و یک دندان جداشده نشان داد این بقایا متعلق به دستکم ۲۰ ماموت پشمالو بوده است.
صحنهای از شکار در عصر یخبندان؟
ماموتهای پشمالو از خویشاوندان بزرگ فیلهای امروزی بودند و در دشتهای سرد اوراسیا در عصر یخبندان زندگی میکردند.در محوطه بوکوف تقریباً بخشهای مختلف اسکلت ماموتها پیدا شده، هرچند عاجها و بقایای جمجمهها بسیار کم بودهاند. در کنار آنها، بقایای کرگدن پشمالو، اسب، گوزن شمالی و خرگوش نیز به دست آمده است.
وجود آثار برش روی برخی دندههای ماموت و نشانههای قصابی روی استخوانها، یکی از مهمترین سرنخهای این محوطه است. بررسی اولیه ابزارهای سنگی نیز نشان داده است که برخی از آنها احتمالاً برای قصابی، بریدن مواد نرم و آمادهسازی پوست استفاده شدهاند.
دو قطعه سنگی نیز آثار شکستگی ناشی از برخورد نشان دادهاند؛ الگویی که با استفاده احتمالی از آنها بهعنوان بخشهایی از سلاحهای پرتابی سازگار است.
مجموع این شواهد نشان میدهد انسانها احتمالاً در این محل با لاشههای تازه ماموتها سروکار داشتهاند و صرفاً استخوانهای قدیمی را از روی زمین جمع نکردهاند.
ماموتها چگونه به اینجا رسیدند؟
هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش وجود ندارد.
پژوهشگران احتمال میدهند این مجموعه حاصل چندین نوبت شکار باشد، نه یک حادثه مرگ دستهجمعی. برخی استخوانها همچنان در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و جهتگیری تصادفی بقایا نیز نشان میدهد پس از قرارگرفتن در محل، جابهجایی گستردهای رخ نداده است.با این حال، احتمال اینکه انسانها از ماموتهایی که بهطور طبیعی مرده بودند نیز استفاده کرده باشند، کاملاً منتفی نیست.سه محل مشخص از سوختگی نیز زیر لایه استخوانها شناسایی شده و احتمال وجود یک محل سوختگی چهارم نیز مطرح شده است.
چرا بیشتر ماموتها جوان بودند؟
بررسی بقایا نکته دیگری را آشکار کرد: بیشتر ماموتهای شناساییشده بالغ اما همچنان در حال رشد بودهاند.بر اساس برآوردها، ۱۳ مورد از ۲۰ ماموت حدود ۱۳ تا ۲۷ سال سن داشتهاند. پژوهشگران میگویند این الگوی مرگومیر با مرگ طبیعی ماموتها سازگاری چندانی ندارد.
یکی از احتمالات مطرحشده این است که برخی از آنها نرهای جوانی بودهاند که بهتازگی گله خانوادگی خود را ترک کرده بودند؛ اما پژوهشگران تأکید دارند که این تنها یک احتمال است.
وجود چند ماموت کمتر از پنج سال نیز در محوطه ثبت شده، اما ساختار سنی بقایا بهگونهای نیست که بتوان آن را بهسادگی متعلق به یک گله خانوادگی واحد دانست.
تاریخگذاری اولیه با استفاده از زغالهای بهجامانده از دو محل سوختگی، بازهای حدود ۲۸۸۰۰ تا ۲۵۶۰۰ سال پیش را نشان داده است. اگرچه اختلاف میان نمونهها تعیین دقیق زمان شکلگیری محوطه را دشوار میکند، تاریخها و سبک ابزارهای سنگی نشان میدهند که این محوطه به دوره گراوتین متأخر تعلق دارد.
محوطههای مربوط به تجمع استخوان ماموت از این دوره پیشتر در موراویا، اتریش سفلی و جنوب لهستان شناسایی شده بودند؛ اما نمونهای مشابه تاکنون در بوهم ثبت نشده بود.به گفته پژوهشگران، محوطه بوکوف از نظر جغرافیایی و زمانی، یک مورد متفاوت و کمسابقه به شمار میرود.
DNA شاید داستان ماموتها را کامل کند
اکنون پژوهشگران میخواهند با بررسی DNA و جنسیت ماموتها مشخص کنند آیا این حیوانات با یکدیگر خویشاوند بودهاند، نسبت نرها و مادهها چگونه بوده و آیا انسانها گروه خاصی از ماموتها را برای شکار انتخاب میکردند یا نه.
بررسی الگوی پراکندگی بخشهای مختلف بدن نیز میتواند نشان دهد انسانها چگونه لاشهها را قطعهقطعه و از آنها استفاده کردهاند.
در کنار این مطالعات، بررسی آثار ساییدگی دندانها، ایزوتوپها، DNA موجود در رسوبات و انجام تاریخگذاریهای بیشتر میتواند اطلاعات تازهای درباره غذای ماموتها، محیط زندگی آنها و مدتزمان شکلگیری این محوطه در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
کشف بوکوف در نهایت میتواند به یک پرسش بزرگتر پاسخ دهد: آیا انسانهای عصر یخبندان بارها به این نقطه بازمیگشتند تا ماموت شکار کنند و لاشه آنها را مورد استفاده قرار دهند؟
پژوهشگران هنوز پاسخ قطعی ندارند، اما آنچه زیر یک پروژه ساختمانی مدرن آشکار شده، پنجرهای کمسابقه به زندگی و رفتار انسانها و ماموتها در حدود ۲۷ هزار سال پیش باز کرده است.این مطالعه در Journal of Archaeological Science: Reports منتشر شده است.
