از درمان ناباروری تا صادرات جنین گاو؛ روایت دستاوردهای پژوهشگاه ابنسینا
پژوهشگاه ابنسینا در بیش از دو دهه فعالیت، مسیر خود را از ارائه خدمات درمان ناباروری فراتر برده و با تمرکز بر پژوهشهای مسئلهمحور، توسعه فناوری و تربیت نیروی متخصص، در حوزههایی همچون سلامت باروری، سلولدرمانی، تولید واکسنهای دام و آبزیان، بومیسازی مواد اولیه آزمایشگاهی و تولید و صادرات جنین دام فعالیت کرده است؛ رویکردی که هدف آن تبدیل دانش و پژوهش به راهکارهای کاربردی برای حل مسائل کشور است.
به گزارش سیناپرس، رامین قهرمانزاده، معاون پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا با تشریح برخی دستاوردهای پژوهشی این مجموعه گفت: پژوهشگاه ابنسینا طی سالهای گذشته تلاش کرده است فعالیتهای پژوهشی خود را به سمت مسئلهمحوری و رفع مشکلات و نیازهای واقعی جامعه هدایت کند.
وی با اشاره به اهمیت پژوهش در جهان و ضرورت سرمایهگذاری در طرحهایی که بتواند در خدمت رفاه مردم و حل مسائل جامعه باشد، اظهار کرد: یکی از محورهای مهم فعالیت پژوهشگاه ابنسینا، موضوع امنیت غذایی است و در همین راستا پژوهشگران این مجموعه بیش از یک دهه در زمینه تولید واکسنهای دام، طیور و آبزیان فعالیت کردهاند که بخشی از این تحقیقات در سالهای اخیر به مرحله نتیجهدهی رسیده است.
قهرمانزاده با اشاره به تولید واکسنهای ویروسی در حوزه آبزیان افزود: امسال یکی از طرحهای برتر پژوهشگاه در محضر رئیسجمهوری رونمایی شد که مربوط به تولید نخستین واکسن ویروسی در حوزه آبزیان بود.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه کشور به سمت افزایش تولید پروتئینهای گوشتی، بهویژه در حوزه ماهیان و آبزیان، حرکت میکند، وجود بیماریهای باکتریایی و ویروسی یکی از چالشهای این حوزه محسوب میشود. پیش از این واکسنهای ویروسی مورد نیاز در این بخش عمدتا به صورت وارداتی تامین میشد که هزینه ارزی قابل توجهی را به کشور تحمیل میکرد.
معاون پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا گفت: پژوهشگاه در حوزه واکسنهای دامی نیز فعالیتهایی را دنبال کرده است و برخی محصولات اکنون در مراحل پایانی قرار دارند. امیدواریم این مراحل امسال به پایان برسد تا بتوان از تولیدات داخلی استفاده و از واردات این محصولات جلوگیری کرد.
وی با اشاره به واکسن بروسلوز دامی اظهار کرد: این واکسن نیز در مراحل پایانی قرار دارد و امیدواریم با انجام مطالعات و کارآزمایی حیوانی، امکان استفاده از آن از سال آینده فراهم شود.
قهرمانزاده همچنین از هدفگذاری برای تولید واکسن علیه پنج ویروس آبزیان خبر داد و گفت: زیرساختهای لازم برای انجام این طرحها با حمایت مسئولان فراهم شده است و امیدواریم در سالهای آینده بتوانیم محصولات دیگری را در این حوزه تولید و رونمایی کنیم.
معاون پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیتهای این مجموعه در حوزه سلولدرمانی اشاره کرد و گفت: پژوهشگران پژوهشگاه بیش از یک دهه است که در زمینه سلولهای بنیادی مشتق از خون قاعدگی تحقیق میکنند و پژوهشگاه ابنسینا از نخستین مراکزی بوده که تحقیقات در این زمینه را آغاز کرده است.
وی افزود: پژوهشگاه ابنسینا در سال جاری موفق به دریافت مجوز استفاده از این سلولها از وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو شده است و اکنون امکان بهرهگیری از این ظرفیت برای ارائه خدمات فراهم شده است.
قهرمانزاده ادامه داد: برخی بیماریها در این زمینه مورد بررسی قرار گرفتهاند و تعدادی از طرحها نیز مراحل پایانی مطالعات بالینی خود را در کلینیک را یا طی میکنند. امیدواریم در سالهای آینده بتوانیم برای طیف گستردهتری از بیماریهای مرتبط با ناباروری و فرزندآوری مجوزهای لازم را دریافت کنیم.
وی همچنین به یکی دیگر از طرحهای پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا اشاره کرد و گفت: تولید مواد اولیه مورد استفاده در محیطهای کشت میکروبی از دیگر طرحهای پژوهشگاه است.
معاون پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا افزود: این مواد از اقلام پرمصرف در آزمایشگاههای تشخیص طبی کشور هستند و با توجه به وجود بیش از ۶ هزار آزمایشگاه تشخیصی در کشور، بومیسازی تولید این مواد میتواند نقش مهمی در کاهش وابستگی به واردات و تأمین نیاز آزمایشگاههای کشور داشته باشد.
وی ادامه داد: پژوهشگران پژوهشگاه طی چند سال فعالیت در این زمینه، دانش فنی تولید این مواد را به دست آوردهاند و با حمایت ریاست پژوهشگاه و مجموعه مربوطه، کارگاه تولیدی این محصولات نیز تقریبا تکمیل شده است. امیدواریم این طرح در روزهای آینده به مرحله بهرهبرداری برسد.
قهرمانزاده اظهار کرد: تولید داخلی این مواد میتواند علاوه بر جلوگیری از خروج ارز، در سالهای آینده زمینه صادرات آنها را نیز فراهم کند.
وی در ادامه به تولید کیت تشخیص مولکولی HPV اشاره کرد و گفت: این محصول نیز در مراحل پایانی قرار دارد و اقدامات و مستندات مربوط به آن تکمیل و برای ارزیابی ارسال شده است.
معاون پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا افزود: تلاش میکنیم مجوز این محصول را در سریعترین زمان ممکن دریافت کنیم و امیدواریم حداکثر طی یک تا دو ماه آینده این مجوز صادر شود. این محصول نیز یکی از دستاوردهای حاصل از فعالیتهای پژوهشی پژوهشگاه ابنسینا است.
قهرمانزاده در پایان با اشاره به یکی دیگر از طرحهای مرتبط با امنیت غذایی گفت: تولید آزمون آزمایشگاهی برای جنینهای دامهای مولد از دیگر موضوعاتی است که در پژوهشگاه دنبال میشود و جزئیات بیشتر این طرح ارائه خواهد شد.
درمان ناباروری در ایران به بلوغ قابل توجهی رسیده است
در ادامه دکتر یعقوبی، در این نشست با اشاره به بلوغ حوزه درمان ناباروری در کشور گفت: درمان ناباروری در ایران به بلوغ قابل توجهی رسیده است؛ اگرچه آغازگر این مسیر در دو دهه گذشته مراکز تخصصی این حوزه بودند، اما امروز مراکز متعددی در کشور در زمینه درمان ناباروری فعالیت میکنند.
وی افزود: دستاورد بزرگ امروز در درمان ناباروری این نیست که به هر قیمتی هر زوج ناباروری را باردار کنیم، بلکه رویکرد جدید به این سمت حرکت میکند که درمان به شکل صحیح انجام شود و در نهایت فرزندی سالم، با انتخاب صحیحتر و بر مبنای مرزهای دانش به دنیا بیاید.
یعقوبی ادامه داد: سلامت مادر، سلامت فرزند و انتخاب صحیح روش درمان از موضوعات بسیار مهم در درمان ناباروری است و پژوهشگاه ابنسینا تلاش میکند خدمات خود را بر پایه آخرین دستاوردهای علمی و فناوری ارائه کند.
وی با اشاره به استفاده از فناوریهای نوین در درمان ناباروری اظهار کرد: بهرهگیری از آخرین روشهای ژنتیکی برای تشخیص بیماریها پیش از تولد، انتخاب بهترین اسپرم و تخمک، ارتقای روشهای فریز تخمک و جنین و بررسی DNA گامتها از جمله اقداماتی است که با هدف افزایش کیفیت درمان و دستیابی به تولد فرزند سالم دنبال میشود.
این متخصص افزود: در مرکز درمان ناباروری ابنسینا مجموعه کاملی از خدمات درمان ناباروری ارائه میشود و در کنار این خدمات، رویکردها و روشهای جدیدی نیز تعریف شده است تا زوجین بتوانند در بهترین شرایط ممکن صاحب فرزند شوند.
وی با اشاره به توسعه خدمات تخصصی در این مرکز گفت: طی یک سال گذشته کلینیکهای جدیدی در حال راهاندازی بودهاند که به صورت تخصصی به موضوعات مرتبط با ناباروری و سلامت باروری میپردازند.
یعقوبی ادامه داد: با توجه به اینکه مراکز متعددی در کشور در حوزه درمان ناباروری فعالیت میکنند، تلاش پژوهشگاه ابنسینا این است که به عنوان یکی از مراکز پیشرو، خدمات و رویکردهای جدیدی را در این حوزه ارائه کند.
وی با اشاره به حجم فعالیتهای پژوهشگاه ابنسینا اظهار کرد: مجموع پروندههای ثبتشده در این مجموعه به حدود ۵۰۰ هزار پرونده رسیده است که این حجم از تجربه و ارائه خدمات، دستاورد مهمی برای کشور و سرمایهای ارزشمند برای ادامه فعالیتهای علمی و درمانی محسوب میشود.
یعقوبی افزود: در شرایطی که رشد جمعیت در کشور کاهش پیدا کرده و موضوع جمعیت به یکی از مسائل مهم حوزه سلامت تبدیل شده است، تلاش میکنیم سهم خود را در حل بخشی از این مسئله از طریق ارتقای خدمات درمان ناباروری و کمک به فرزندآوری ایفا کنیم.
وی ابراز امیدواری کرد که پژوهشگاه ابنسینا بتواند در سالهای آینده با توسعه خدمات و ارائه دستاوردهای جدید، نقش مؤثرتری در حوزه درمان ناباروری، سلامت باروری و جوانی جمعیت ایفا کند.
از ارائه خدمات درمانی تا تولید دانش و فناوری در حوزه سلامت باروری
سودابه سلیمانی، معاون آموزشی پژوهشگاه ابنسینا نیز در نشست خبری این پژوهشگاه با تشریح رویکردهای این مجموعه در حوزه سلامت باروری گفت: پژوهشگاه ابنسینا طی بیش از دو دهه فعالیت، تلاش کرده است در کنار ارائه خدمات درمان ناباروری، در حوزههای پژوهشی، فناورانه و آموزشی نیز نقشآفرین باشد و برای مسائل پیچیده و حلنشده این حوزه، دانش و راهکارهای کاربردی تولید کند.
وی افزود: تمایز پژوهشگاه ابنسینا در این است که بهصورت همزمان از تجربه بالینی، ظرفیت پژوهشی، توان فناورانه و زیرساخت آموزشی برخوردار است و این ظرفیتها در مسیر پاسخ به مسائل واقعی بیماران به کار گرفته میشوند.
سلیمانی با اشاره به فعالیتهای پژوهشگاه در حوزه سلامت باروری اظهار کرد: از علتیابی ناباروری و شکستهای مکرر لانهگزینی گرفته تا کیفیت گامت، سقط مکرر، حفظ باروری و استفاده از فناوریهای نوین برای افزایش شانس بارداری موفق، از جمله حوزههایی هستند که پژوهشگاه ابنسینا در آنها فعالیت کرده است.
معاون آموزشی پژوهشگاه ابنسینا ادامه داد: توسعه فناوریهای تشخیصی و درمانی، استفاده از روشهایی مانند توالییابی نسل جدید، توسعه زیرساختهای بانک فریز تخمک و جنین و حرکت به سمت درمانهای نوین و سلولی، بخشی از فعالیتهای این مجموعه را تشکیل میدهد.
وی با اشاره به تجربه انباشته بیش از دو دهه فعالیت در حوزه سلامت باروری گفت: این تجربه زمانی ارزش بیشتری پیدا میکند که به پژوهش، توسعه فناوری و تربیت نیروی متخصص منجر شود و نتایج آن نیز در میدان واقعی سلامت مورد ارزیابی قرار گیرد.
سلیمانی افزود: پژوهشگاه ابنسینا تلاش کرده است صرفاً مصرفکننده دانش تولیدشده در دنیا نباشد، بلکه در حوزههایی که ظرفیت علمی و انسانی لازم وجود دارد، مسائل را خود تعریف کند، برای آنها پژوهش و فناوری انجام دهد و نتایج حاصل را در عرصه سلامت به کار گیرد.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از مسائل حوزه سلامت باروری همچنان پاسخهای ساده و قطعی ندارند، اظهار کرد: علتیابی ناباروری، شکستهای مکرر لانهگزینی، کیفیت گامت، سقط مکرر، حفظ باروری و افزایش شانس بارداری موفق، از جمله موضوعاتی هستند که نیازمند تحقیقات تخصصی و مستمر هستند و پژوهشگاه تلاش کرده است در همین نقاط دشوار وارد شود.
معاون آموزشی پژوهشگاه ابنسینا ادامه داد: یکی از نمونههای این رویکرد را میتوان در توسعه فناوریهای تشخیصی و درمانی، استفاده از روشهایی مانند توالییابی نسل جدید و توسعه زیرساختهای بانک فریز تخمک و جنین مشاهده کرد. در کنار این موارد، حرکت به سمت درمانهای نوین و سلولی نیز نشان میدهد که افق فعالیت پژوهشگاه محدود به روشهای متعارف امروز نیست و تلاش میشود بخشی از پزشکی آینده از همین امروز در محیط پژوهشی و بالینی مورد مطالعه و توسعه قرار گیرد.
وی تجربه انباشته پژوهشگاه ابنسینا را یکی از مهمترین سرمایههای این مجموعه دانست و گفت: زمانی که یک مجموعه بیش از دو دهه در یکی از پیچیدهترین حوزههای پزشکی فعالیت میکند، داده، تجربه بالینی، نیروی انسانی متخصص، شبکه علمی و شناخت دقیقتری از مسائل واقعی بیماران در اختیار دارد.
سلیمانی افزود: ارزش این سرمایه زمانی بیشتر میشود که بتواند به پژوهش و توسعه فناوری تبدیل شود و این همان جایی است که نقش پژوهشگاه ابنسینا پررنگ میشود.
وی تاکید کرد: تلاش کردهایم صرفا مصرفکننده دانش تولیدشده در دنیا نباشیم، بلکه در حوزههایی که ظرفیت علمی و انسانی آن را داریم، مسئله را خودمان تعریف کنیم، روی آن پژوهش انجام دهیم، فناوری توسعه دهیم، نیروی متخصص تربیت کنیم و نتایج را در میدان واقعی سلامت مورد ارزیابی قرار دهیم.
معاون آموزشی پژوهشگاه ابنسینا اظهار کرد: به همین دلیل امروز درباره ابنسینا فقط به عنوان یک مرکز درمان ناباروری صحبت نمیکنیم، بلکه با یک مجموعه علمی، درمانی و تخصصی مواجه هستیم که در حوزه سلامت باروری برای خود هویت علمی مشخصی ایجاد کرده است.
وی با تاکید بر اینکه پژوهشگاه ابنسینا خود را بیرقیب نمیداند، گفت: در کشور مراکز علمی و درمانی توانمند متعددی فعالیت میکنند و پیشرفت این حوزه حاصل تلاش مجموعههای مختلف است، اما مزیت ابنسینا تمرکز بلندمدت و تخصصی بر سلامت باروری و همزمانی ظرفیتهای پژوهش، درمان، آموزش و فناوری در یک مجموعه است.
سلیمانی ادامه داد: این مزیت به پژوهشگاه امکان داده است مسائل حوزه سلامت باروری را از زوایای مختلف دنبال کند و در کنار ارائه خدمات، مسیرهای جدیدی را در حوزه فناوری و درمانهای نوین مورد بررسی قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از دستاوردهای پژوهشگاه که در این نشست مطرح میشود، کمتر از ظرفیت واقعی خود دیده شده است و بخشی دیگر نیز به مسیرهایی مربوط میشود که در حوزه فناوری و درمانهای نوین در حال شکلگیری است.
سلیمانی گفت: هدف این است که ضمن تشریح دستاوردهای پژوهشگاه، مسیرهایی که میتواند جایگاه ابنسینا را در آینده سلامت باروری کشور و حتی همکاریهای علمی منطقهای پررنگتر کند نیز معرفی شود.
صادرات جنین گاو ایرانی به اوگاندا
محمدمهدی نادری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه ابنسینا نیز در این نشست با اشاره به فعالیت این مجموعه در حوزه تولید جنین دام گفت: هدف اصلی این فعالیت، اصلاح نژاد و تکثیر دامهای پربازده با استفاده از فناوری تولید جنین است.
وی افزود: جنینهای تولیدشده در آزمایشگاه پس از انجماد، در دامداریهای داخل یا خارج از کشور مورد استفاده قرار میگیرند و دام حاصل، ویژگیهای ژنتیکی دامهای برتر را خواهد داشت.
نادری از نخستین صادرات رسمی جنین گاو ایران به اوگاندا خبر داد و اظهار کرد: حدود دو هفته پیش نخستین محموله رسمی جنین گاو از ایران به اوگاندا صادر شد و در حال مذاکره برای ایجاد شرکتهای مشترک در کشورهای نیجریه، اندونزی و روسیه هستیم که همکاری با روسیه تقریباً نهایی شده است.
وی ادامه داد: در سال جاری نیز صادرات جنین به زیمبابوه و اندونزی در دستور کار قرار دارد و تلاش میکنیم در کنار صادرات محصول، انتقال دانش فنی و فناوری را نیز توسعه دهیم.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه ابنسینا با اشاره به نقش این فناوری در امنیت غذایی گفت: به جای افزایش تعداد دام، میتوان با تکثیر دامهای برتر، بهرهوری را افزایش داد و از ظرفیت ژنتیکی آنها برای افزایش تولید شیر و گوشت استفاده کرد.
نادری افزود: دانش فنی تولید جنین طی بیش از ۱۵ سال در پژوهشگاه ابنسینا شکل گرفته است و این مجموعه اکنون تلاش میکند ظرفیت علمی و فناورانه خود را در اختیار سایر کشورها نیز قرار دهد.
وی همچنین از توسعه فعالیتهای پژوهشگاه در زمینه تولید جنین گاومیش و سایر دامها خبر داد و گفت: پروژههای مختلفی برای اصلاح نژاد و تکثیر دامهای پربازده و همچنین حفظ برخی دامهای در معرض انقراض در دست اجراست.
خبرنگار: فرگل غفاری
