میمونها هم هندسه را میفهمند
نتایج یک پژوهش بینالمللی نشان میدهد: میمونها در تشخیص اشکال هندسی عملکردی نزدیک به کودکان پیش از ورود به مدرسه دارند. پژوهشگران معتقدند؛ توانایی پایه در درک مفاهیم هندسی میان انسان و سایر نخستیسانان مشترک است و این آموزش رسمی است که مهارتهای پیشرفته هندسی انسان را شکل میدهد.
به گزارش سیناپرس، مطالعهای تازه که در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) منتشر شده است، نشان میدهد توانایی درک مفاهیم پایه هندسه ممکن است ریشهای بسیار قدیمی در روند تکامل نخستیسانان داشته باشد و تفاوت اصلی میان انسان و میمون، بیش از آنکه ذاتی باشد، حاصل آموزش رسمی و نظام آموزشی باشد.
این پژوهش به سرپرستی دانشمندان دانشگاه کارنگی ملون آمریکا انجام شده و در آن توانایی تشخیص اشکال هندسی در گروههای مختلفی شامل هشت میمون بالغ (شامل میمونهای رزوس و بابون)، ۵۵ کودک پیشدبستانی آمریکایی و ۷۷ بزرگسال از قوم بومی تسیمانه در بولیوی که آموزش رسمی بسیار محدودی دیده بودند، مورد بررسی قرار گرفت.
در این آزمایش، شرکتکنندگان باید با استفاده از یک نمایشگر لمسی، اشکال هندسی مشابه را از میان مجموعهای از اشکال مختلف پیدا میکردند.
نکته مهم این بود که شکلهای مشابه ممکن بود چرخیده یا در اندازههای متفاوت نمایش داده شوند. برای مثال، دو مثلث قائمالزاویه با جهت یا اندازه متفاوت همچنان از نظر هندسی یکسان بودند و شرکتکنندگان باید این شباهت را تشخیص میدادند.
پژوهشگران بدون آموزش مستقیم، تنها از شرکتکنندگان خواستند با آزمون و خطا راهحل را پیدا کنند. پاسخهای صحیح نیز با دریافت پاداش همراه بود؛ دانه خوراکی برای میمونها و برچسب برای کودکان.
شباهت چشمگیر کودکان و میمونها
نتایج نشان داد: میمونها و کودکانی که هنوز آموزش رسمی ریاضی و هندسه ندیدهاند، عملکرد بسیار مشابهی دارند.هر دو گروه عمدتاً بر درک شهودی از شکلها تکیه میکردند و در تشخیص اشکالی که چرخیده یا تغییر اندازه داده شده بودند، نسبت به بزرگسالان آموزشدیده با دشواری بیشتری مواجه میشدند.در مقابل، بزرگسالانی که آموزش رسمی دیده بودند، با تکیه بر مفاهیمی مانند تقارن، موازی بودن اضلاع، طول ضلعها و اندازه زاویهها، با سرعت و دقت بیشتری پاسخ صحیح را پیدا میکردند.
پژوهشگران معتقدند: این یافتهها نشان میدهد پایههای تفکر هندسی پیش از شکلگیری تمدن و آموزش رسمی، در مغز نخستیسانان وجود داشته است.
به گفته «جسیکا کانتلون»، عصبشناس رشد و از پژوهشگران این مطالعه، آموزش مدرسهای توانایی هندسی را از صفر ایجاد نمیکند، بلکه ظرفیتهایی را که میلیونها سال در جریان تکامل شکل گرفتهاند، تقویت و سازماندهی میکند.
ریاضیات؛ میراث مشترک انسان و سایر نخستیسانان
پژوهشگران میگویند این مطالعه یکی دیگر از شواهدی است که نشان میدهد بسیاری از تواناییهای شناختی انسان، از جمله درک اولیه روابط فضایی و هندسی، ریشههای مشترکی با سایر نخستیسانان دارد.البته آنچه انسان را متمایز میکند، توانایی استفاده از نمادها، زبان و آموزش رسمی برای توسعه این مهارتها و تبدیل آنها به دانش پیشرفته ریاضیات و هندسه است.
به اعتقاد نویسندگان این پژوهش، نتایج این مطالعه میتواند به درک بهتر منشأ تواناییهای ریاضی انسان و همچنین طراحی روشهای مؤثرتر آموزش مفاهیم هندسی در دوران کودکی کمک کند.
آنها در پایان با لحنی طنزآمیز میگویند شاید اگر روزی میمونها نیز فرصت حضور در کلاسهای هندسه را پیدا کنند، تواناییهای ریاضی آنها بیش از آنچه امروز تصور میکنیم، آشکار شود.
مترجم:سروش ساده
