هشدار درباره کانون جدید ریزگرد در نزدیکی تهران

معاون پژوهشی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران با هشدار نسبت به روند شتابان بیابان‌زایی در استان البرز، تبدیل تالاب صالحیه به کانون تولید ریزگرد را تهدیدی جدی برای سلامت ساکنان پایتخت و کرج دانست.

به گزارش سیناپرس، کامران رضایی، معاون پژوهشی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران با تأکید بر لزوم تغییر نگاه به بیابان به عنوان یک اکوسیستم ارزشمند، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و مدیریت پایدار گردشگری را از راهکارهای کلیدی برای مقابله با این بحران زیست‌محیطی معرفی کرد.

بررسی‌های علمی نشان می‌دهد تالاب صالحیه به دلیل مداخلات انسانی از جمله تغییر کاربری اراضی، افت سطح آب‌های زیرزمینی و چرای مفرط دام، از یک اکوسیستم آبی به بستری خشک و کانون تولید گردوغبار تبدیل شده است.

این منطقه اکنون با گسترش به سمت شهرستان‌های نظرآباد و اشتهارد، ریزگردهای تولیدی را به سمت کلان‌شهرهای البرز و تهران هدایت می‌کند که به عنوان یک زنگ خطر جدی زیست‌محیطی تلقی می‌شود. در راستای مهار این پدیده، استقرار نیروگاه‌های خورشیدی در مناطق بیابانی به عنوان راهکاری دوگانه مطرح شده است.

به گفته رضایی، این فناوری علاوه بر تولید انرژی پاک، با ایفای نقش «بادشکن»، فرسایش بادی را کاهش داده و جایگزین اقدامات مکانیکی پرهزینه می‌شود.

در این زمینه، پیشنهاد اختصاص ۳۰۰ تا ۴۰۰ هکتار از اراضی آسیب‌دیده البرز برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی به مراجع ذی‌صلاح ارائه شده است.

علاوه بر چالش‌های اقلیمی، پدیده «بیابان‌خواری» و تغییر کاربری‌های غیرمجاز در حاشیه بیابان‌ها، مدیریت منابع طبیعی را با چالش مواجه کرده است.

تبدیل غیرقانونی کاربری اراضی کشاورزی به مسکونی از جمله موانع اصلی در حفظ اراضی ملی است که مقابله با آن نیازمند نظارت دقیق حاکمیتی و حمایت از سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) به عنوان بازوان نظارتی و فرهنگ‌ساز است.

در حوزه بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی، گردشگری بیابان در صورت مدیریت پایدار و حفاظت مشارکتی، فرصتی اقتصادی محسوب می‌شود؛ با این حال، توسعه بی‌ضابطه فعالیت‌هایی نظیر تردد خودروهای آفرود، تهدیدی برای تعادل اکولوژیک منطقه به شمار می‌رود.

تأکید نهایی بر این است که فعالیت‌های اقتصادی در این مناطق تنها در صورت حفظ سلامت اکوسیستم از فرصت به تهدید تبدیل نخواهند شد.

به نقل از دیده‌بان علم ایران، گفتنی است، تالاب صالحیه یک تالاب فصلی در نزدیکی شهر نظرآباد و در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر کرج در استان البرز واقع شده است. این تالاب یکی از تالاب‌های طبیعی ایران است که در سال ۱۳۵۴ به عنوان اثر طبیعی ملی به ثبت رسیده است. تالاب صالحیه زیستگاه گونه های مختلفی از پرندگان و حیوانات وحشی است

وسعت تالاب صالحیه با احتساب باتلاق‌های اطراف ۱۰ هزار هکتار است و آب این تالاب از رودخانه کردان تأمین می‌شود. این تالاب در فصل گرما به دلیل بارش کم و نیاز کشاورزان منطقه به آب، بسیار کم‌آب و خشک می‌شود.