نقد الگوی رایج توسعه فضای سبز شهری در پژوهش جدید دانشگاه تهران
پژوهشگران دانشگاه تهران در یک همکاری پژوهشی مشترک بینالمللی، ضمن نقد الگوی سنتی توسعه فضای سبز شهری، بر این باورند که نادیده گرفتن صدمات اکوسیستمی در طراحی شهری میتواند به پیامدهای ناخواسته در حوزههای سلامت، امنیت و اقتصاد شهری منجر شود.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران دانشگاه تهران با همکاری دانشگاه لایبنیتس هانوفر آلمان، در مقالهای که بهتازگی در نشریه معتبر npj Urban Sustainability (از مجموعه انتشارات نیچر Nature) منتشر شده است، الگوی رایج در توسعه شبکههای اکولوژیکی شهری را به چالش کشیدهاند.
در این پژوهش که توسط حسن دارابی، عضو هیأت علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، رستگار هاشمی، کارشناس ارشد طراحی محیط دانشگاه تهران و کریستین آلبرت، استاد دانشگاه لایبنیتس هانوفر تدوین شده، آمده است: «برخلاف باور مرسوم که توسعه پیوسته فضاهای سبز را همواره ضامن افزایش خدمات اکوسیستمی میداند، نادیده گرفتن صدمات اکوسیستمی در طراحی شهری میتواند به پیامدهای ناخواسته در حوزههای سلامت، امنیت و اقتصاد شهری منجر شود.»
نویسندگان با استناد به شواهد جهانی، هشدار میدهند که توسعه شبکههای اکولوژیک بدون در نظر گرفتن شرایط محیطی، میتواند به عاملی برای تشدید صدمات اکوسیستم تبدیل شود. بر این اساس، استمرار رویکردهای فعلی نهتنها به پایداری محیطی نمیانجامد، بلکه یکپارچگی اکولوژیکی شهرها را نیز با تهدید جدّی مواجه میکند.
این تیم پژوهشی با تأکید بر لزوم گذار از مدلهای تکبعدی، دستیابی به شهرهای تابآور را در گرو «توازن میان خدمات و صدمات اکوسیستمی» دانستهاند.
پیشنهاد کلیدی این مقاله، نهادینهسازی پروتکلهای «ارزیابی ریسک پیشدستانه» است؛ سازوکاری که با بهرهگیری از دانش بومی، بدهبستانهای محیطزیستی را پیش از اجرای پروژهها تحلیل کرده و از بروز مخاطرات برای شهروندان و اکوسیستمهای طبیعی جلوگیری میکند.
به نقل از ایرنا، این پژوهش که دریچهای نو به سوی برنامهریزی شهری همزیست با طبیعت میگشاید، بر لزوم بازنگری در سیاستگذاریهای کلانِ توسعه فضای سبز برای خلق شهرهایی حقیقتاً تابآور تأکید دارد.
متن کامل این مقاله در پیوند https://doi.org/10.1038/s42949-026-00373-6 در دسترس است.
